بخش ۱۷ - آمدن سیندخت نزد سام با هدایا و شفاعت برای کابل و پذیرش وصلت زال و رودابه
چو شد ساخته کار خود بر نشست
چو گردی به مردی میان را ببست
یکی ترگ رومی به سر بر نهاد
یکی باره زیراندرش همچو باد
بیامد گرازان به درگاه سام
نه آواز داد و نه برگفت نام
به کار آگهان گفت تا ناگهان
بگویند با سرفراز جهان
که آمد فرستاده‌ای کابلی
به نزد سپهبد یل زابلی
ز مهراب گرد آوریده پیام
به نزد سپهبد جهانگیر سام
بیامد بر سام یل پرده‌دار
بگفت و بفرمود تا داد بار
فرود آمد از اسپ سیندخت و رفت
به پیش سپهبد خرامید تفت
زمین را ببوسید و کرد آفرین
ابر شاه و بر پهلوان زمین
نثار و پرستنده و اسپ و پیل
رده بر کشیده ز در تا دو میل
یکایک همه پیش سام آورید
سر پهلوان خیره شد کان بدید
پر اندیشه بنشست برسان مست
بکش کرده دست و سرافگنده پست
که جایی کجا مایه چندین بود
فرستادن زن چه آیین بود
گراین خواسته زو پذیرم همه
ز من گردد آزرده شاه رمه
و گر بازگردانم از پیش زال
برآرد به کردار سیمرغ بال
برآورد سر گفت کاین خواسته
غلامان و پیلان آراسته
برید این به گنجور دستان دهید
به نام مه کابلستان دهید
پری روی سیندخت بر پیش سام
زبان کرد گویا و دل شادکام
چو آن هدیه‌ها را پذیرفته دید
رسیده بهی و بدی رفته دید
سه بت روی با او به یک جا بدند
سمن پیکر و سرو بالا بدند
گرفته یکی جام هر یک به دست
بفرمود کامد به جای نشست
به پیش سپهبد فرو ریختند
همه یک به دیگر برآمیختند
چو با پهلوان کار بر ساختند
ز بیگانه خانه بپرداختند
چنین گفت سیندخت با پهلوان
که با رای تو پیر گردد جوان
بزرگان ز تو دانش آموختند
به تو تیرگیها برافروختند
به مهر تو شد بسته دست بدی
به گرزت گشاده ره ایزدی
گنهکار گر بود مهراب بود
ز خون دلش دیده سیراب بود
سر بیگناهان کابل چه کرد
کجا اندر آورد باید بگرد
همه شهر زنده برای تواند
پرستنده و خاک پای تواند
ازان ترس کو هوش و زور آفرید
درخشنده ناهید و هور آفرید
نیاید چنین کارش از تو پسند
میان را به خون ریختن در مبند
بدو سام یل گفت با من بگوی
ازان کت بپرسم بهانه مجوی
تو مهراب را کهتری گر همال
مر آن دخت او را کجا دید زال
به روی و به موی و به خوی و خرد
به من گوی تا باکی اندر خورد
ز بالا و دیدار و فرهنگ اوی
بران سان که دیدی یکایک بگوی
بدو گفت سیندخت کای پهلوان
سر پهلوانان و پشت گوان
یکی سخت پیمانت خواهم نخست
که لرزان شود زو بر و بوم و رست
که از تو نیاید به جانم گزند
نه آنکس که بر من بود ارجمند
مرا کاخ و ایوان آباد هست
همان گنج و خویشان و بنیاد هست
چو ایمن شوم هر چه گویی بگوی
بگویم بجویم بدین آب روی
نهفته همه گنج کابلستان
بکوشم رسانم به زابلستان
جزین نیز هر چیز کاندر خورد
ببیند ز من مهتر پر خرد
گرفت آن زمان سام دستش به دست
ورا نیک بنواخت و پیمان ببست
چو بشنید سیندخت سوگند او
همان راست گفتار و پیوند او
زمین را ببوسید و بر پای خاست
بگفت آنچه اندر نهان بود راست
که من خویش ضحاکم ای پهلوان
زن گرد مهراب روشن روان
همان مام رودابهٔ ماه روی
که دستان همی جان فشاند بروی
همه دودمان پیش یزدان پاک
شب تیره تا برکشد روز چاک
همی بر تو بر خواندیم آفرین
همان بر جهاندار شاه زمین
کنون آمدم تا هوای تو چیست
ز کابل ترا دشمن و دوست کیست
اگر ما گنهکار و بدگوهریم
بدین پادشاهی نه اندر خوریم
من اینک به پیش توام مستمند
بکش گر کشی ور ببندی ببند
دل بیگناهان کابل مسوز
کجا تیره روز اندر آید به روز
سخنها چو بشنید ازو پهلوان
زنی دید با رای و روشن روان
به رخ چون بهار و به بالا چو سرو
میانش چو غرو و به رفتن تذرو
چنین داد پاسخ که پیمان من
درست است اگر بگسلد جان من
تو با کابل و هر که پیوند تست
بمانید شادان دل و تن‌درست
بدین نیز همداستانم که زال
ز گیتی چو رودابه جوید همال
شما گرچه از گوهر دیگرید
همان تاج و اورنگ را در خورید
چنین است گیتی وزین ننگ نیست
ابا کردگار جهان جنگ نیست
چنان آفریند که آیدش رای
نمانیم و ماندیم با های های
یکی بر فراز و یکی در نشیب
یکی با فزونی یکی با نهیب
یکی از فزایش دل آراسته
ز کمی دل دیگری کاسته
یکی نامه با لابهٔ دردمند
نبشتم به نزدیک شاه بلند
به نزد منوچهر شد زال زر
چنان شد که گفتی برآورده پر
به زین اندر آمد که زین را ندید
همان نعل اسپش زمین را ندید
بدین زال را شاه پاسخ دهد
چو خندان شود رای فرخ نهد
که پروردهٔ مرغ بی‌دل شدست
از آب مژه پای در گل شدست
عروس ار به مهر اندرون همچو اوست
سزد گر برآیند هر دو ز پوست
یکی روی آن بچهٔ اژدها
مرا نیز بنمای و بستان بها
بدو گفت سیندخت اگر پهلوان
کند بنده را شاد و روشن روان
چماند به کاخ من اندر سمند
سرم بر شود به آسمان بلند
به کابل چنو شهریار آوریم
همه پیش او جان نثار آوریم
لب سام سیندخت پرخنده دید
همه بیخ کین از دلش کنده دید
نوندی دلاور به کردار باد
برافگند و مهراب را مژده داد
کز اندیشهٔ بد مکن یاد هیچ
دلت شاد کن کار مهمان بسیچ
من اینک پس نامه اندر دمان
بیایم نجویم به ره بر زمان
دوم روز چون چشمهٔ آفتاب
بجنبید و بیدار شد سر ز خواب
گرانمایه سیندخت بنهاد روی
به درگاه سالار دیهیم جوی
روارو برآمد ز درگاه سام
مه بانوان خواندندش به نام
بیامد بر سام و بردش نماز
سخن گفت بااو زمانی دراز
به دستوری بازگشتن به جای
شدن شادمان سوی کابل خدای
دگر ساختن کار مهمان نو
نمودن به داماد پیمان نو
ورا سام یل گفت برگرد و رو
بگو آنچه دیدی به مهراب گو
سزاوار او خلعت آراستند
ز گنج آنچه پرمایه‌تر خواستند
بکابل دگر سام را هر چه بود
ز کاخ و زباغ و زکشت و درود
دگر چارپایان دوشیدنی
ز گستردنی هم ز پوشیدنی
به سیندخت بخشید و دستش بدست
گرفت و یکی نیز پیمان ببست
پذیرفت مر دخت او را بزال
که باشند هر دو بشادی همال
سرافراز گردی و مردی دویست
بدو داد و گفتش که ایدر مایست
به کابل بباش و به شادی بمان
ازین پس مترس از بد بدگمان
شگفته شد آن روی پژمرده ماه
به نیک اختری برگرفتند راه
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
سام سیندخت مهراب زال سیمرغ (اشاره) ضحاک (اشاره) رودابه منوچهر
سیندخت، مادر رودابه، با هدایای فراوان از کابل به سوی سام می‌رود تا با او دیدار کند و مانع حمله به کابل شود. او بدون اعلام قبلی به درگاه سام می‌رسد و خود را فرستاده‌ای از سوی مهراب معرفی می‌کند. سام پس از شنیدن خبر، دستور میدهد او را به حضورش بپذیرند.سیندخت هدایای ارزشمندی از جمله اسب، پیل و دیگر پیشکش‌ها را به سام تقدیم می‌کند. سام با دیدن این همه هدیه شگفت‌زده می‌شود و با خود می‌اندیشد که پذیرفتن یا رد کردن آنها ممکن است پیامدهایی داشته باشد؛ از یک سو نمی‌خواهد شاه از او ناخشنود شود و از سوی دیگر نگران واکنش زال است.پس از پذیرفتن هدایا، سیندخت از سام می‌خواهد به او اطمینان دهد که آسیبی به خودش و خانواده‌اش نخواهد رساند. سام این قول را میدهد. آن‌گاه سیندخت حقیقت را آشکار می‌کند و می‌گوید همسر مهراب و مادر رودابه است و برای جلوگیری از خونریزی و نابودی مردم بی‌گناه کابل به دیدار او آمده است.سیندخت از سام می‌خواهد به جای مجازات مردم کابل به خاطر گناهی که به مهراب نسبت داده می‌شود، از کشتار و ویرانی چشم‌پوشی کند. سام که از خرد و سخنان سنجیده او شگفت‌زده شده، درباره رودابه از او پرس‌وجو می‌کند و می‌خواهد زیبایی، خرد و ویژگی‌های اخلاقی دختر را برایش شرح دهد.سیندخت پس از اطمینان از اینکه سام به او آسیبی نمی‌رساند، درباره تبار خود و مهراب توضیح میدهد و بار دیگر از او می‌خواهد با مردم بی‌گناه کابل مدارا کند. سام سرانجام قول میدهد که به کابل و خاندان مهراب آسیبی نرساند و با ازدواج زال و رودابه نیز موافقت می‌کند.سام همچنین نامه‌ای را که برای منوچهرشاه نوشته بود یادآوری می‌کند و می‌گوید زال نزد شاه رفته تا پاسخ درخواستش را بگیرد. سپس به سیندخت اطمینان میدهد که دیگر جای نگرانی نیست و از او می‌خواهد این خبر را به مهراب برساند.در پایان، سام هدایای ارزشمندی به سیندخت می‌بخشد و با او پیمان می‌بندد که رودابه را به همسری زال بپذیرد. سیندخت با شادی و آسودگی خاطر راهی کابل می‌شود تا خبر موافقت سام را به مهراب برساند و مقدمات پیوند زال و رودابه را فراهم کند. /// سروش ///
سیندخت چون اسباب تصمیم خود را فراهم کرد مانند یک مرد بر تصمیم خود استوار ماند.
کلاه خود رومی به سر کرد و بر یک اسب تیز رو سوار شد.
شتابان به درگاه سام آمد ، نه سر و صدا ایجاد کرد و نه نامش را گفت.
به انسان های دانا که به کارشان آگاه بودند گفت که به طور ناگهانی به سام خبر دهند.
هوش مصنوعی: فرستاده‌ای از کابل به نزد سپهبد یل زابلی، سام، آمده است.
از مهراب، پیام‌هایی آورده و به سمت سپهبد جهانگیر سام فرستاده شده است.
با پوشش و حجاب به حضور سام پهلوان رفت و به او گفت تا به او اجازه حضور دهد.
هوش مصنوعی: سیندخت از اسب پایین آمد و به سوی سام، سپهبد (فرمانده جنگ) که به نیکی و بزرگی شناخته شده است، نزدیک شد.
زمین را بوسید و به پادشاه بزرگ و پهلوان زمین درود فرستاد.
هدایا و کنیزان و اسب و فیل را به طور منظم و در یک راستا
همه را به حضور سام آورد، سر پهلوان از دیدن این همه هدیه از تعجب مبهوت شد.
مانند انسان های مست نشست دستش را رها کرده و سرش را پایین انداخت.
کجا فرستادن زن اساس و رسم بوده است.
هوش مصنوعی: اگر من این خواسته را بپذیرم، همه از من ناراضی خواهند بود و شاه نیز رنجیده خاطر می‌شود.
و اگر این هدایا را بازگردانم زال از من ناراحت می شود و مانند سیمرغ بال درمی آورد و می گریزد.
سر را بالا آورد و این طور دستور داد کنیزان و فیلان تزیین شده را
ببرید و اینها را به نام ماه کابلستان به دستان ارزشمند بدهید.
سیندخت زیبا چهره در حضور سام با دل شاد سخن گفت .
چون دید سام هدایا را پذیرفت و دید شرایط خوب رسید و خطر بر طرف شد.
سه دختر که مانند بت زیبا بودند با او در آنجا بودند هرسه سمن‌تن و خوش‌قامت. (سمن: گلی سفید و خوشبوست؛ در اینجا گویا منظور گل یاسمن یا گل درختچه یاس می‌باشد)
هوش مصنوعی: یکی از بزرگان که جامی در دست دارد به دیگران فرمان میدهد که تا به مکانی خاص بروند و روی جا بنشینند.
هوش مصنوعی: همه افرادی که در پیش فرماندهی حاضر بودند، به یکدیگر حمله کردند و شمشیر‌ها و سلاح‌هایشان را به سمت او فرود آوردند.
هوش مصنوعی: زمانی که با پهلوان (سام) کارها به خوبی پیش رفت، تصمیم گرفته شد که از بیگانگان (دشمنان) خانه و کاشانه را پس بگیرند.
سیندخت با سام پهلوان این گونه گفت که با نظر تو پیر جوان می شود.
هوش مصنوعی: بزرگان از دانش و علم تو بهره‌مند شدند و با راهنمایی‌های تو، مشکلات و تاریکی‌ها را روشن کردند.
از مهر تو دست بدی بسته شد ، با گرزت راه خداوند یزدان باز می شود.
اگر کسی گناهکار باشد مهراب است و از چشمانش خون میچکد.
بیگناهان کابل چه کرده اند کجا بروند و چکار کنند؟
هوش مصنوعی: تمام مردم شهر برای تو زنده‌اند و به تو احترام می‌گذارند و خاک پای تو را می‌پرستند.
از کسی بترس که خشم و قدرت را خلق کرد، ناهید درخشان و هور را به وجود آورد.
هوش مصنوعی: تو این کار را چنان نمی‌پسندی که راهی را برای کشتن و ریختن خون دیگران باز کنی.
هوش مصنوعی: سام، آن پهلوان، به او (منظور کسی است که با سام صحبت می‌کند) گفت که با من صحبت کن و بهانه‌ای برای این کار نیاور.
اگر تو فرمانبردار مهراب هستی به من بگو زال کجا دختر مهراب را دید.
چهره و مو و شخصیت و دانش دختر مهراب بگو که چگونه است.
از قد و بالا و تربیت او همان چیزهایی که دیدی یکی یکی بگو.
هوش مصنوعی: سیندخت به سام گفت: ای پهلوان، تو سرآمد همهٔ پهلوانان و پشتیبان قبیله‌ها هستی.
ابتدا یک پیمان از تو می خواهم که از او سرزمین لرزان شود.
که تو به من آسیب نرسانی، کسی از من گرامی تر نیست.
من دارای کاخ و تالارهای زیبا هستم، ثروت و خانواده و اصل و نصب دارم.
وقتی که در حالت امنیت و آرامش قرار بگیرم، هر چیزی را که بگویی می‌شنوم و می‌گویم. از این طریق آبرو بدست می آورم.
هوش مصنوعی: تمام گنج‌های کابلستان را پنهان کرده‌ام و تلاش می‌کنم تا آن را به زابلستان برسانم.
به جز این هر چیز دیگری که بزرگتر باهوش شایسته می بیند من انجام می دهم.
هوش مصنوعی: سام دست سیندخت را گرفت و با محبت او را نوازش کرد و پیمان دوستی با او بست.
هوش مصنوعی: سیندخت وقتی سوگند سام را شنید، متوجه شد که او راست می‌گوید و بین او و سام پیمانی وجود دارد.
هوش مصنوعی: سیندخت زمین را بوسید و بلند شد و آنچه در دل داشت را به‌راستی بیان کرد.
من اقوام ضحاک هستم ای پهلوان، زن مهراب دلیر و زیرک هستم.
همان مادر رودابه ماه چهره که دستان برای او جانش را هم میدهد.
هوش مصنوعی: همه نسل‌ها و خانواده‌ها در برابر خداوند پاک هستند، تا زمانی که شب تار ادامه دارد و روز روشن به وجود بیاید.
هوش مصنوعی: ما برای تو دعا و ستایش کردیم، همانطور که برای شاه جهانیان (داور) و حاکم زمین انجام می‌دهیم.
اکنون به اینجا آمده‌ام تا ببینم حال و هوای تو چگونه است. از کابل چه کسانی دشمن و دوست هستند.
هوش مصنوعی: ما اگر گناهکار و بدسرشت هستیم، شایستهٔ چنین پادشاهی نیستیم.
هوش مصنوعی: من اکنون در مقابل تو آمده‌ام و به شدت نیازمندم؛ اگر می‌خواهی مرا بکش، بکش، و اگر می‌خواهی مرا گرفتار کنی، مرا به بند بکش.
دل بیگناهان کابل را نسوزان ، زیرا در این روزهای تاریک، هیچ چیز جز بدبختی و مشقت برای آنها نمی‌آید.
هوش مصنوعی: سخنان خوب و با حکمت او را که شنید، پهلوان زنی را دید که دارای فکری روشن و روحی تابناک است.
چهره اش مانند بهار زیبا و قدش مانند سرو بلند ، کمرش باریک و در راه رفتن مانند قرقاول بود.
سام به او پاسخ داد که پیمان من درست است حتی اگر جان من از بین برود.
هوش مصنوعی: تو با کابل و هر کسی که با تو نسبتی دارد، خوش و خرم و سالم بمانید.
هوش مصنوعی: من هم نظر دارم که زال باید همچون رودابه، که از بهترین‌هاست، همسر خود را از میان بهترین‌ها انتخاب کند.
هوش مصنوعی: شما اگرچه از نظر اصل و نسب از گروه دیگری هستید، اما همان تاج و تخت را شایسته خود می‌دانید.
هوش مصنوعی: دنیا چنین است و نباید از آن خجالت کشید، زیرا جنگ و درگیری با خداوند وجود ندارد.
هوش مصنوعی: خداوند به گونه‌ای می‌آفریند که مطابق با اراده و فکر او باشد، و ما با زاری و شکایت در این دنیا باقی می‌مانیم.
هوش مصنوعی: در این بیت، به تضادهای زندگی اشاره شده است؛ یک نفر در اوج و موفقیت است (بر فراز)، در حالی که دیگری در سختی و مصیبت قرار دارد (در نشیب)، و یکی در حال پیشرفت و افزایش است (با فزونی) و دیگری تحت فشار و ناملایمات قرار دارد (با نهیب).
یک نفر دلش به زیبایی آراسته شده و دیگری از زیبایی دلش کاسته شده است.
هوش مصنوعی: من به نزد شاه بزرگ یک نامه با زبانی شکوایی و پر از درد نوشتم.
زال با سرعت مانند پر به نزد منوچهر رفت .
به گونه ای سوار بر زین شد که زین را بندید و چنان با سرعت حرکت می کرد که نعل اسبش به زمین برخورد نکرد.
شاه اینگونه به زال پاسخ می دهد و اگر خندان شود نظر مساعد می دهد.
که ، کسی که پرورش یافته مرغ است دلش را از دست داده ، انقدر گریه کرده که از اشکش زمین زیرپایش گلی شده است و پای او در آن گل گیر کرده.
هوش مصنوعی: اگر عروسی همچون او (رودابه) به مهر و محبت در وجودش باشد، شایسته است که هر دو از یک پوست (یعنی از یک خانواده یا نژاد) به وجود آیند و با هم پیوند بخورند.
هوش مصنوعی: منظور این است که از سیندخت بخواهد تا یک نفر از بچهٔ اژدها (پسر اژدها) را به او نشان دهد و در عوض، چیزی به او بدهد.
هوش مصنوعی: سیندخت به آنجا گفت: اگر پهلوان (زال) باعث شادی و خوشحالی من شود و روح مرا شاداب کند،
هوش مصنوعی: سیندخت از شادی و افتخار به کاخ من می‌آید و بر روی اسب به تندی می‌دود طوری که سرم به آسمان می‌رسد و بالا می‌رود.
هوش مصنوعی: به کابل، شهریار را با احترام و بزرگداشت می‌آوریم و همه با جان و دل برای او فدای او خواهیم شد.
سیندخت لب‌های زیبا و خندان سام را دید و متوجه شد که همه‌ی کینه‌ها و ناراحتی‌ها از دلش ریشه‌کن شده‌اند.
هوش مصنوعی: نوندی، پهلوان دلیر، مانند باد با سرعت و قدرت حرکت کرد و به مهراب خبر خوشی را رساند.
هوش مصنوعی: به دنبال فکرهای بد نباش و به یاد هیچ چیز ناخوشایند نباش. دل خود را شاد کن و به مهمان‌نوازی بپرداز.
من بعد از نامه به سرعت می آیم ، اصلا زمان را از دست نمیدهم.
هوش مصنوعی: دو روز پس از آن که خورشید طلوع کرد و از خواب بیدار شد.
هوش مصنوعی: سیندخت، زن گرانقدر و با ارزش، به سوی درگاه سام، که فرمانروا و دارندهٔ تاج و تخت است، روی آورد.
هوش مصنوعی: سیندخت، دختر نیک‌سرشت، به درگاه سام، پیشوای مملکت، وارد شد و بانوان به او سلام کردند و نامش را صدا زدند.
به پیش سام آمد و به او تعظیم کرد ، زمان طولانی با او سخن گفت.
با فرمانی به سمت وطن باز می‌گردند و با خوشحالی به سمت پادشاه با کابل می‌روند.
با مهمان نو به شیوه جدید رفتار کردند. با داماد پیمان جدید بستند.
سام پهلوان به او گفت: برگرد و هر چه را دیده‌ای به مهراب بگو.
هوش مصنوعی: به خاطر شایستگی‌های او، لباس‌های زیبا و ارزنده‌ای از گنج فراهم کردند که پرارزش‌تر از آنچه خواسته بودند، بود.
هوش مصنوعی: سام هر آنچه که داشت، اعم از کاخ، باغ، محصولات کشت و سلام و درود، به کابل فرستاد.
هوش مصنوعی: سپس دیگر چوپانان برای شیردوشی با گسترش نعمت‌ها و همچنین پوشیدن لباس‌های زیبا آماده شدند.
همه را به سیندخت داد و دستش را در دست گرفت و همچنین پیمانی نیز بستند.
دختر او را به همسری زال پذیرفتند، که هر با شادی زندگی کنند.
دویست مرد سرافراز و پهلوان به او داد و به او گفت دیگر اینجا نمان .
به کابل برو و با شادی آنجا بمان، از این به بعد از بدی بدخواهان نترس.
چهره پژمرده سیندخت به نور شکفته شد و به راه افتاد.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۹ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.