بود اندر مصر شاهی نامدار
مفلسی بر شاه عاشق گشت زار
چون خبر آمد ز عشقش شاه را
خواند حالی عاشق گمراه را
گفت چون عاشق شدی بر شهریار
از دو کار اکنون یکی کن اختیار
یا به ترک شهر، وین کشور بگوی
یا نه، در عشقم به ترک سر بگوی
با تو گفتم کار تو یک بارگی
سر بریدن خواهی یا آوارگی
چون نبود آن مرد عاشق مرد کار
کرد او را شهر رفتن اختیار
چون برفت آن مفلس بیخویشتن
شاه گفتا سر ببریدش ز تن
حاجبی گفتا که هست او بیگناه
ازچه سربریدنش فرمود شاه
شاه گفتا زانک او عاشق نبود
در طریق عشق من صادق نبود
گر چنان بودی که بودی مرد کار
سربریدن کردی اینجا اختیار
هرک سر بر وی به از جانان بود
عشق ورزیدن برو تاوان بود
گر ز من او سربریدن خواستی
شهریار از مملکت برخاستی
بر میان بستی کمر در پیش او
خسرو عالم شدی درویش او
لیک چون در عشق دعوی دار بود
سربریدن سازدش نهمار زود
هرکه در هجرم سر سر دارد او
مدعیست دامنتر دارد او
این بدان گفتم که تا هر بیفروغ
کم زند در عشق ما لاف دروغ
دیگری گفتش که نفسم دشمن است
چون روم ره زانک هم ره رهزنست
نفس سگ هرگز نشد فرمان برم
من ندانم تا ز دستش جان برم
آشنا شد گرگ در صحرا مرا
و آشنا نیست این سگ رعنا مرا
در عجایب ماندهام زین بیوفا
تا چرا میاوفتد در آشنا
گفت ای سگ در جوالت کرده خوش
هم چو خاکی پای مالت کرده خوش
نفس تو هم احول و هم اعورست
هم سگ و هم کاهل و هم کافرست
گر کسی بستایدت اما دروغ
از دروغی نفس تو گیرد فروغ
نیست روی آن که این سگ به شود
کز دروغی این چنین فربه شود
بود در اول همه بیحاصلی
کودکی و بیدلی و غافلی
بود در اوسط همه بیگانگی
وز جوانی شعبهٔ دیوانگی
بود در آخر که پیری بود کار
جان خرف درمانده تن گشته نزار
با چنین عمری به جهل آراسته
کی شود این نفس سگ پیراسته
چون ز اول تا به آخر غافلیست
حاصل ما لاجرم بیحاصلیست
بنده دارد در جهان این سگ بسی
بندگی سگ کند آخر کسی
با وجود نفس بودن ناخوش است
زانک نفست دوزخی پر آتش است
گه به دوزخ در سعیر شهوتست
گاه در وی زمهریر نخوتست
دوزخ الحق زان خوش است و دل پذیر
کو دو مغزست آتش است و زمهریر
صد هزاران دل بمرد از غم همی
وین سگ کافر نمیمیرد دمی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این حکایت، مفلسی در مصر به شاه عشق میورزد و در پی جلب توجه او برمیآید. شاه به او میگوید که باید یکی از دو راه را انتخاب کند: یا شهر را ترک کند یا در عشقش ثابت قدم باشد. مفلسی که مرد عمل نیست، ترک شهر را انتخاب میکند، ولی شاه دستور سر بریدن او را صادر میکند. با این حال، شاه متوجه میشود که مفلسی حقیقتاً عاشق نیست و نمیتواند به عشق وفادار باشد. در ادامه، گفتگویی میان مفلسی و یک سگ پیش میآید که بر بیوفایی نفس و از دست دادن عمر تأکید دارد و نشان میدهد که زندگی بدون عمل و آگاهی به هدر میرود.
هوش مصنوعی: در مصر شاهی مشهور وجود داشت که مردی فقیر و بیچاره عاشق او شد و حال و روزش خراب گشت.
هوش مصنوعی: خبر عشق آن مفلسی به شاه مصر رسید و شاه او را فراخواند، حالا عاشق بیخبر و گمشده است.
هوش مصنوعی: به او گفتند حالا که عاشق شاه شدهای، باید یکی از دو کار را انتخاب کنی: یا از عشق خود دست بکش و به زندگی عادیات برگرد، یا به عشق خود ادامه دهی و عواقب آن را بپذیری.
هوش مصنوعی: من یا باید این کشور را ترک کنم و به تو بگویم که به عشق تو باید از این شهر بروم، یا اینکه در عشق من به ترک سر (مرگ) اعتراف کنی.
هوش مصنوعی: من به تو گفتهام که کار تو یا به جدایی از من ختم میشود یا به بیخانمانی و آوارگی.
هوش مصنوعی: چون آن مرد عاشق دیگر نمیتوانست در نزد معشوق بماند، تصمیم گرفت که به شهر برود و آنجا زندگی کند.
هوش مصنوعی: وقتی آن مرد بیخانمان و بیپناه بر اثر عشق از خود بیخود شد، شاه دستور داد که سر او را از تنش جدا کنند.
هوش مصنوعی: حاجب گفت که این مرد بیگناه است، پس چرا شاه دستور داد تا او را سر ببرند؟
هوش مصنوعی: شاه میگوید که دلیل فرمان بریدن او این است که این مرد عاشق نبوده و در راه عشق من صداقت نداشته است.
هوش مصنوعی: اگر تو همانطور که بودی، مرد کار میبودى، باید در اینجا به سر بریدن اقدام میکردی، نه اینکه به اختیار خود اتّخاذ موضع کنی.
هوش مصنوعی: هر کسی که نسبت به او عشق و علاقه داشت، بهتر از جانش بود؛ عاشق شدن به او، برایش گناه و عذاب به دنبال داشت.
هوش مصنوعی: اگر او، یعنی شاه، بخواهد که من را سر ببرد، تو ای شهریار، از فرمانرواییات کنارهگیری خواهی کرد.
هوش مصنوعی: تو برای اینکه محبوب خود را تحت تأثیر قرار دهی، خود را در برابر او به شکل یک درویش، بیچیز و بیاعتبار نشان دادی، در حالی که در زندگی واقعی، از اشراف و پادشاهان بودی.
هوش مصنوعی: اما وقتی که عاشق شد و ادعای عشق کرد، خیلی زود به او لازم میشود که سرش بریده شود، یعنی این عشق عواقب خطرناکی دارد.
هوش مصنوعی: هرکسی که در دوری من (هجر) به سر میبرد، واقعاً ادعا میکند که عاشق است، اما او به اندازهای منبعی از اشک و غم ندارد.
هوش مصنوعی: این را گفتم که هر فرد بیاهمیت و کمنور، در عشق ما فقط سخن بیاساس نگوید و ادعای دروغ نکرده باشد.
هوش مصنوعی: یکی از مرغان گفت که نفس من (در اینجا منظور تمایلات و خواستههای نفسانی است) برای من دشمن است؛ زیرا هرجا بروم، در آن مسیر همواره خطراتی وجود دارد که ممکن است به من آسیب برساند.
هوش مصنوعی: نفس (تمایل و خواستههای نفسانی) این سگ هرگز تحت کنترل من نیست و من نمیدانم که چگونه باید از دست او (این خواسته) جان به در ببرم.
هوش مصنوعی: در صحرا گرگ با من آشنا شده، اما این سگ زیبا هیچگاه با من آشنا نیست.
هوش مصنوعی: در شگفتیام از این بیوفایی، که چرا این سگ زیبا به نزد آشنایی میرود.
هوش مصنوعی: گفت ای سگ، تو در کیف خود مثل کسی که سبکی را با خود دارد، خوشحالی؛ همچنین مثل خاکی که پای تو را لااقل نرم کرده خوشحال هستی.
هوش مصنوعی: نفس انسان، یعنی نفس تو، هم زشت و ناتوان است و هم نادرست و ضعیف، مثل سگهایی که کمتحرک و بیروح هستند و به دنبه میمانند.
هوش مصنوعی: اگر کسی تو را ستایش کند اما این ستایش بر پایهٔ دروغ باشد، نفس تو از این دروغ روشنی و جلا خواهد گرفت.
هوش مصنوعی: اینکه این سگ (به معنای بیارزش و بیتوجه) نمیتواند در نظر گرفته شود، زیرا او از دروغی اینقدر چاق و فربه شده است.
هوش مصنوعی: در آغاز، زندگی پوچ و بیثمر بوده و کودکانه، همراه با نادانی و بیتوجهی به حقیقتها.
هوش مصنوعی: در میانهٔ زندگی، اوضاعی پر از غربت و احساس تنهایی حاکم بود و در جوانی نیز افکار و رفتارهای دیوانهوار و غیرعادی به او دست داده بود.
هوش مصنوعی: در آخر عمر، مردی پیر وجود داشت که روحش به حالت ضعف در آمده و جسمش نیز بیمار و ناتوان شده بود.
هوش مصنوعی: با این عمر طولانی که به نادانی گذرانده شده، چگونه میتواند این نفس که شباهت به سگ دارد، تزکیه و آراستگی پیدا کند؟
هوش مصنوعی: از ابتدا تا انتهای عمر، اگر کسی غافل باشد، بهطور حتم نتیجهاش بیحاصلی خواهد بود.
هوش مصنوعی: انسانی در این دنیا مانند این سگ است که به بسیاری از امور وابسته است و در نهایت، بندگی و خدمت این سگ به دیگران (یا کسانی که بر او تسلط دارند) نتیجهای به جز بندگی برای خودش نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: وجود داشتن نفس (خود) ناخوشایند است، چون این نفس مانند آتش دوزخی است و پر از حرارت و عذاب میباشد.
هوش مصنوعی: گاه انسان در آتش شهوت قرار دارد و به دوزخ میرود و گاه در حالتی بغضآلود و تکبرآمیز، حالتی سرد و زمهریر دارد.
هوش مصنوعی: دوزخ در واقع جایی خوشایند و دلپذیر است، زیرا در آنجا دو مغز (اندیشه و فهم) وجود دارد که یکی آتش و دیگری سردی (زمهریر) است.
هوش مصنوعی: بسیاری از دلها به خاطر غم و اندوه جان دادهاند، اما این سگ کافر لحظهای نیز نمیمیرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.