رییس مشرق و مغرب ضیاء الدین منصور
که هست مشرق و مغرب ز عدل او معمور
به اصطناع بیاراست دستگاه وجود
به استناد بیفزود پایگاه صدور
سپهر قدری کاندر ازای قدرت او
شکوه گردون دونست و روز انجم زور
گرفته مکنت او عرصهٔ صباح و مسا
ببسته طاعت او گردن صبا و دبور
نوایب فلکی در خلاف او مضمر
سعادت ابدی بر هوای او مقصور
قضا نسازد کاری ز عزم او پنهان
قدر ندارد رازی ز حزم او مستور
فضالهٔ سخطش نیش گشته بر کژدم
حلاوت کرمش نوش گشته بر زنبور
توان گریخت اگر حاجت اوفتد مثلا
به پشتی حرم حرمتش ز سایه و نور
زهی موافق احمام تو زمین و زمان
خهی متابع فرمان تو سنین و شهور
مجاهدان نفاذ تو همچو باد عجول
مجاهزان وقار تو همچو خاک صبور
به جود اگرچه کفت همچو ابر معروفست
به لاف هرزه چو رعدت زبان نشد مشهور
کف تو قدرت آن دارد ارچه ممکن نیست
که خلق را برهاند ز روزی مقدور
چه چشمهاست که آن نیست از مکارم تو
زهی کریم به واجب که چشم بد ز تو دور
به تیغ قهر تو آنرا که سخته کرد قضا
چو وحش و طیر نیابد به نفخ صور نشور
به آب لطف تو آنرا که تشنه کرد امید
سپهر برشده ننمایدش سراب غرور
بزرگوارا من خادم و توابع من
همیشه جفت نفیریم از جهان نفور
مرا نه در خور ایام همتی است بلند
همی به پرده دریدن نداردم معذور
مرا نه در خور احوال عادتی است جمیل
همی به راز گشادن نباشدم دستور
زمانه هرچه بزاید به عرصه نتوان برد
که مادریست فلک بر بنات خویش غیور
مرا فلک عملی داد در ولایت غم
که دخل آن نپذیرد به هیچ خرج قصور
به خیره عزل چه جویم که میرسد شب و روز
به دست حادثه منشور در دم منشور
من از فلک به تو نالم که از دشمن و دوست
چو از فلک به مصیبت همی رسند و به سور
همیشه تا که کند نور آفتاب فلک
زمانه تیره و روشن به غیب و به حضور
شبت چو روز جهان باد و روز دشمن تو
ز گرد حادثه تاریک چون شب دیجور
حساب عمر حسود ترا اگر به مثل
زمانه ضرب کند باد همچو ضرب کسور



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در مدح صدر اجل ضیاء الدین منصور است، که به عنوان رئیس مشرق و مغرب توصیف میشود و عدالت او بر زمین حاکم است. شاعر به ستایش مکنت و قدرت او میپردازد و او را فردی معرفی میکند که تمامی خلائق تحت فرمانش قرار دارند و رازهای قضا و قدر در دست اوست. در این مدح، به ویژگیهای اخلاقی او چون سخاوت و کرامت اشاره میشود و بیان میکند که حتی در برابر سختیها و مصائب زمانه، او قهرمان و بزرگمنش است. شاعر همچنین خود را خدمتگذار معرفی میکند و نشان میدهد که به خاطر او در برابر مشکلات و رنجها خجالتزده است. در پایان، شاعر به تیره و روشن بودن روزگار و تأثیر آن بر زندگی اشاره میکند.
هوش مصنوعی: رییس شرق و غرب، ضیاءالدین منصور است که به برکت عدالت او، شرق و غرب آباد و پر رونق شدهاند.
هوش مصنوعی: وجود با زیباییاش را به روشنی آراسته است و از روی استناد و دلیل، پایگاه و مقام صدور و فرمانروایی را افزایش داده است.
هوش مصنوعی: آسمان (سپهر) و قدرتی که او (منصور) دارد، باعث شده است که دنیا (گردون) عظمت و اعتبار او را بشناسد و در روزی که ستارهها (انجم) قوت او را نشان میدهند، قدرتش نمایان است.
هوش مصنوعی: مکان و فضایی که او در آن زندگی میکند، به خاطر مقام و ثروتش جاذبهای خاص پیدا کرده است، و حتی نسیم صبح و شب نیز به خاطر بزرگی او سر به زیر برده و در برابرش مطیع است.
هوش مصنوعی: سعادت جاودانه به خواستهها و ارادههای او وابسته است و حوادث آسمانی نمیتوانند بر آن تأثیر بگذارند.
هوش مصنوعی: هیچ قضا و قدر (تقدیری) نمیتواند عملی را پنهان از اراده و تصمیم او انجام دهد و رازی از تدبیر او در امان نیست؛ زیرا او به اندازهای دانا و تواناست که هیچ چیزی نمیتواند از چشمانش پنهان بماند.
هوش مصنوعی: خشم و غضب او مانند نیشی است که برای کژدم خطرناک و مضر است، اما لطف و بخشش او مانند عسل برای زنبور شیرین و دلپذیر است.
هوش مصنوعی: اگر نیازی پیش بیاید، میتوان از سایه و نور حرم او پناه گرفت و از آنجا فرار کرد.
هوش مصنوعی: خوشا به حال زمین و زمان که تحت فرمان تو هستند و به راهنمایی تو میروند، و سالها و ماهها نیز پیرو دستورات تو هستند.
هوش مصنوعی: مجاهدان که در پی اهداف تو هستند، مانند باد سریع و بیتاباند، اما کسانی که به تو احترام میگذارند، مانند خاک و آرامش، صبور و ثابتقدم هستند.
هوش مصنوعی: بخشش تو اگرچه مانند ابر مشهور است، اما به صرف لاف زدن شبیه رعد نمیشود و آنچنان که گفته میشود، معروف و شناخته شده نخواهد بود.
هوش مصنوعی: دست تو توانایی این را دارد که اگرچه ممکن نیست، مردم را از چنگال روزی معین و سرنوشت ناخوش خود نجات دهد.
هوش مصنوعی: چشمانی که از نیکوییهای تو دور است، به راستی چه چشمانی هستند! ای کریم، جای شگفتی است که چشمهای بد از تو دور باشند.
هوش مصنوعی: هر کس که به قهر و خشونت تو دچار شده، مانند حیوانات وحشی و پرندگان، در قیامت به حیات دوباره برنمیخیزد و جان نمیگیرد.
هوش مصنوعی: امید به آینده، به لطف و محبت تو نیاز دارد تا به کسی که در تشنگی است، آرامش بخشد و سرابسازی و فریبندگی دنیا او را گمراه نکند.
هوش مصنوعی: ای بزرگوار، من و خدمتگزارانم همیشه با یک صدا از دنیا و چیزهای ناپسند آن نفرت داریم.
هوش مصنوعی: من به خاطر شرایط و اوضاع زمانه، اراده و انگیزهای برای انجام کارهای بزرگ ندارم و نمیتوانم به راحتی مرزها را بشکنم یا از محدودیتها عبور کنم.
هوش مصنوعی: من موقعیتی ندارم که عادتهای زیبا را بپذیرم یا از رازی پرده بردارم، چون هیچگاه اجازه و صلاحیت این کار را نداشتهام.
هوش مصنوعی: زمانه هرچه به وجود آورد، نمیتواند به کسی تحویل دهد، زیرا فلک (آسمان) نسبت به فرزندان خود غیرت دارد و نمیگذارد که چیزهایش را به کسی بسپارد.
هوش مصنوعی: منظور از این بیت این است که آسمان (فلک) به من (گوینده) حال و وضعی داده است که در آن فقط درد و غم حاکم است و این وضعیت به هیچ شکلی قابل تغییر نیست و هر تلاشی برای تغییر آن بینتیجه است.
هوش مصنوعی: در حالتی حیرتزده به دنبال عزلت و دوری از دنیا هستم، اما چه فایده؟ چرا که شب و روز، بلاها و حوادث به من میرسند و آنها مانند نوشتهای در دست تقدیر ثابت شدهاند.
هوش مصنوعی: من از آسمان به تو شکایت میکنم که مصائب و مشکلات مانند بلای آسمانی از سوی دشمن و حتی دوست به من میرسند، درست مانند نیکبختیها و خوشیها.
هوش مصنوعی: همیشه آفتاب روشن است و نورش پدیدار، در حالی که زمانه شامل دورانهای تاریک و روشن است که در برخی مواقع قابل مشاهده و در برخی دیگر پنهان است.
هوش مصنوعی: شب تو باید همچون روز جهان باشد، و روزهایت را نیز دشمنان به واسطهٔ مشکلات و حوادث، تاریک و همچون شبهای سیاه میکنند.
هوش مصنوعی: اگر عمر حسود تو را زمان به اندازهی ضربههایی که باد میزند، محاسبه کند، مانند ضربههای بیفایده خواهد بود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
به دور عدل تو در زیر چرخ مینایی
چنان گریخت ز دهر دو رنگ، رنگ فتور
که باز شانه کند همچو باد سنبل را
به نیش چنگل خون ریز تارک عُصفور
دلم همی نشود بر فراق یار صبور
همی بخواهد پرسیدن و سلام از دور
اگر فراق بخواهد دل من از پس وصل
ملامتش نکنم بلکه دارمش معذور
ز کام و آرزوی خویش گم شدهست دلم
[...]
گل شکفته نماند مگر بصورت حور
خروش رعد نماند مگر بنفخه صور
رسید عید و من از روی حور دلبر دور
چگونه باشم بی روی آن بهشتی حور
مرا که گوید کای دوست عید فرّخ باد
نگار من بهلهاوور و من به نیشابور
ره دراز و غریبی و فرقت جانان
[...]
جهان سرای غرورست، نی سرای سرور
طمع مدار سرور اندرین سرای غرور
بعاقبت بحسام هوان شود مجروح
دلی که او بحطام جهان شود مسرور
فساد دین همه از جمع خواسته است و ترا
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.