گنجور

غزل ۲۶

 
سعدی شیرازی
سعدی » مواعظ » غزلیات
 

شرف نفس به جود است و کرامت به سجود

هر که این هر دو ندارد عدمش به که وجود

ای که در نعمت و نازی به جهان غره مباش

که محال است در این مرحله امکان خلود

وی که در شدت فقری و پریشانی حال

صبر کن کاین دو سه روزی به سر آید معدود

خاک راهی که بر او می‌گذری ساکن باش

که عیون است و جفون است و خدود است و قدود

این همان چشمهٔ خورشید جهان افروز است

که همی تافت بر آرامگه عاد و ثمود

خاک مصر طرب انگیز نبینی که همان

خاک مصر است ولی بر سر فرعون و جنود

دنیی آن قدر ندارد که بدو رشک برند

ای برادر که نه محسود بماند نه حسود

قیمت خود به مناهی و ملاهی مشکن

گرت ایمان درست است به روز موعود

دست حاجت که بری پیش خداوندی بر

که کریم است و رحیم است و غفور است و ودود

از ثری تا به ثریا به عبودیت او

همه در ذکر و مناجات و قیامند و قعود

کرمش نامتناهی، نعمش بی‌پایان

هیچ خواهنده از این در نرود بی مقصود

پند سعدی که کلید در گنج سعد است

نتواند که به جای آورد الا مسعود

 

🖰 با دو بار کلیک روی واژه‌ها یا انتخاب متن و کلیک روی آنها می‌توانید آنها را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

🖐 شماره‌گذاری ابیات | وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف) | 🔍 شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | طیبات | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

🎜 معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است ...

تصاویر مرتبط در گنجینهٔ گنجور

منتخبی از اشعار سعدی، حافظ و جامی » تصویر 44 کلیات سعدی به تصحیح محمدعلی فروغی، چاپخانهٔ بروخیم، ۱۳۲۰، تهران » تصویر 1176

حاشیه‌ها

تا به حال ۲۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 شما حاشیه بگذارید ...

مژده در ‫۱۲ سال و ۷ ماه قبل، جمعه ۲۲ آذر ۱۳۸۷، ساعت ۱۵:۴۸ نوشته:

شرف نفس به جودست و کرامت به سجود
هر که این هر دو ندارد عدمش به که وجود
به
شرف مرد به جودست و کرامت به سجود
هر که این هر دو ندارد عدمش به ز وجود
ولی تصور می کنم "نفس" دراینجا عربی است و با کرامت قرینه است و همینطور سین نفس با "جودست" و "سجود"
اما "مرد" خوشاهنگتر ("ر" تلفظ نمی شود. ولی "ف" و "س" در "نفس" باید تلفظ شود) و در ضمن "ر" در مرد و کرامت، قابل توجه است.
---
پاسخ: با تشکر، نقل نسخه‏ی تصحیحی فروغی همین است (نفس)، لذا پیشنهاد و دلیل شما را در حاشیه باقی می‏گذاریم.

 

ادروک در ‫۸ سال قبل، شنبه ۱۸ خرداد ۱۳۹۲، ساعت ۱۵:۵۷ نوشته:

والسماء ذات البروج و الیوم الموعود و شاهد و مشهود

 

ادروک در ‫۸ سال قبل، شنبه ۱۸ خرداد ۱۳۹۲، ساعت ۱۵:۵۹ نوشته:

یوم الموعود روز رستاخیز است و رست یا رشت یعنی مرده و اخیستن یعنی برخاستن و ریشتاخیستن یعنی مرده برخیزان

 

میرزایی در ‫۷ سال و ۱ ماه قبل، پنج شنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۳، ساعت ۱۱:۵۸ نوشته:

شرف مرد به جود است و سخاوت، نه سجود
هر که این هر دو ندارد عدم به ز وجود

 

در ‫۵ سال و ۶ ماه قبل، چهار شنبه ۱۱ آذر ۱۳۹۴، ساعت ۰۱:۰۳ نوشته:

شرف (مرد )به جود است و کرامت (نه سجود)

 

سعید فاضلی در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۲۴ مهر ۱۳۹۵، ساعت ۱۵:۱۲ نوشته:

جناب میرزایی و دیگر دوستان به خوبی به این نکته ریز و نغز پرداختید. شرف مرد به جود است و کرامت نه سجود...
سپاسگزارم.

 

امیر در ‫۳ سال و ۴ ماه قبل، یک شنبه ۱ بهمن ۱۳۹۶، ساعت ۱۸:۰۳ نوشته:

لطفا تصحیح گردد
شرف مرد به جود است و کرامت نه سجود

 

محمد در ‫۲ سال و ۸ ماه قبل، یک شنبه ۸ مهر ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۵۳ نوشته:

به چه دیلی برخی دوستان "به سجود" را به "نه سجود" تغییر داده اند؟
آیا در نسخه ی خاصی این طور آمده یا صرفا ذوق شخصی است؟ ضمن این که "نه" پیش از یک قافیه دیگر استفاده شده

 

محمد در ‫۲ سال و ۱ ماه قبل، سه شنبه ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۸، ساعت ۰۹:۲۹ نوشته:

من تصور میکنم همان نه سجود مناسبتر است . کما اینکه سعدی در شعر دیگری هم اشاراتی به ویژه نبودن سجده و سجاده کرده .آنجا که میگوید: عبادت به جز خدمت خلق نیست به تسبیح و سجاده و دلق نیست

 

حسین در ‫۲ سال قبل، سه شنبه ۲۸ خرداد ۱۳۹۸، ساعت ۱۹:۲۸ نوشته:

چرا روی اشتباه خودتون پافشاری میکنید؟
اخه کرامت به سجود چه معنایی داره؟

 

حیدرزاده در ‫۱ سال و ۹ ماه قبل، پنج شنبه ۳۱ مرداد ۱۳۹۸، ساعت ۱۸:۵۴ نوشته:

چون در مصرع دوم اشاره به هر دو شده است لذا اشاره به فضل و کرامت است نه سجود
در جای دیگر حضرت سعدی میفرماید :
طاعت آن نیست که بر خاک نهی پیشانی
بر خاک نهی پیشانی هما سجود است
ودر مصرع بعد
زهد پیش آر که اخلاص به پیشانی نیست

 

محمدرضا در ‫۱ سال و ۱ ماه قبل، پنج شنبه ۱۴ فروردین ۱۳۹۹، ساعت ۰۱:۵۷ نوشته:

ببینید دوستان منظور سعدی از مصرع اول دو قسمت داره :1) لازمه شرافت وانسانیت بخشندگی است و 2 )لازمه کرامت و بزرگی سجود و بندگی خداونده

 

نرگس در ‫۱ سال و ۱ ماه قبل، جمعه ۵ اردیبهشت ۱۳۹۹، ساعت ۱۲:۰۵ نوشته:

از ثری تا به ثریا به عبودیت او
همه در ذکر و مناجات و قیامند و قعود
این بیت بالا در همین شعر معلوم میکنه که منظور سعدی در این شعر تکیه بر عبودیت و سجده هم هست .
پس این بیت میتونه درست باشه :

 

احمد الیاسی در ‫۱۱ ماه قبل، سه شنبه ۱۰ تیر ۱۳۹۹، ساعت ۱۲:۰۵ نوشته:

میفرمایند که شرف مرد به جود است و کرامت ، به سجود
کاری به ادامه شعر نداریم
اون کاما که قبل از به اومده یه وقفه توی ریتم شعر میندازه و جمله رو دو قسمت میکنه شرف مرد ... به سجود : منظور از به سجود 《در ادامه شمردن خصوصیات بزرگ بودن》 یعنی افتادگی

 

احمد در ‫۱۱ ماه قبل، دو شنبه ۱۶ تیر ۱۳۹۹، ساعت ۱۳:۳۶ نوشته:

با اجازه اساتید محترم.
در مورد مصرع اول جود و کرامت در معنی لغوی مشابه هستند
پس این یک مورد و سجود مورد دوم می‌باشد.زیرا در مصرع دوم همین بیت سعدی میگوید: هرکه این هر «دو» ندارد..
شرف نفس به «جود است و کرامت»،به «سجود»
هرکه این هر دو ندارد عدمش به که وجود
و احتمالاً سجود به منظور افتادگی باشد

 

کیوان فرهادی در ‫۱۱ ماه قبل، دو شنبه ۳۰ تیر ۱۳۹۹، ساعت ۱۱:۵۲ نوشته:

دوستان توجه کنند کلیات مفهوم و منظور حضرت سعدی با تغییر (به سجود) و (نه سجود) تغییر چندانی ندارد، هر رو می پسندم و شعر به هر دو طریق خوانده شود بسیار نغز و شیرین است.
به قول استاد شهریار،تفاوت اشعار سعدی و حافظ در این است که در شعر سعدی میتوان یک حرف یا کلمه را جابجا نمود و ارکان شعر همچنان محکم و استوار باقی بماند،ولی شعر حافظ به محض تغییر یک کلمه، به هم ریخته میشود.

 

Reza در ‫۱۰ ماه قبل، چهار شنبه ۸ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۹:۴۸ نوشته:

درود این غزل تاب رو چقدر بد خوندن این دوست با قریحه...!

 

فرشید در ‫۱۰ ماه قبل، دو شنبه ۱۳ مرداد ۱۳۹۹، ساعت ۱۰:۴۸ نوشته:

از ابیات دوم و سوم میتوان نتیجه گرفت موضوع بحث سعدی داشتن جود برای مرد در زمان ثروتمند بودن و حفظ کرامت برای مرددر زمان فقر میباشد پس بیت اول به صورت زیر صحیح است
شرف مرد به جود است و کرامت نه سجود

 

میثم در ‫۹ ماه قبل، یک شنبه ۲۳ شهریور ۱۳۹۹، ساعت ۱۰:۱۷ نوشته:

سلام
بنده عرض میدارم
1.با توجه به نسخ موجود و محکم بودن نسخ بر بیت مورد بحث در.....
2.با توجه به مصرع دوم
3. و عدم نظر شخصی.
شرف مرد به جود است و کرامت به سجود
سپاس فراوان

 

علی محمد در ‫۷ ماه قبل، شنبه ۱۰ آبان ۱۳۹۹، ساعت ۱۸:۰۰ نوشته:

منظور سعدی همان به سجود است .چون در قران بارها و بارها زکات و نماز با هم امده.و در بیت بعد که میگوید هر دو ندارد منظور از هر دو جود و سجود است

 

آرمان در ‫۴ ماه قبل، یک شنبه ۵ بهمن ۱۳۹۹، ساعت ۱۳:۴۹ نوشته:

دوستان
پافشاری بی مورد میکنید.واضحه که (نه سجود)درسته

 

متین در ‫۴ ماه قبل، پنج شنبه ۲۳ بهمن ۱۳۹۹، ساعت ۱۲:۰۱ نوشته:

واضحه که به سجود درسته ،چه از مصراع دوم بیت وچه ازنظر معنا که سعدی می فرمایند این دو
حالا اون دوستی که با پافشاری مکررا می نویسند پافشاری نکنید !؟

 

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور ثبت نام کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.