گنجور

غزل ۲۴۶

 
سعدی
سعدی » دیوان اشعار » غزلیات
 

دلبرا پیش وجودت همه خوبان عدمند

سروران بر در سودای تو خاک قدمند

شهری اندر هوست سوخته در آتش عشق

خلقی اندر طلبت غرقه دریای غمند

خون صاحب نظران ریختی ای کعبه حسن

قتل اینان که روا داشت که صید حرمند

صنم اندر بلد کفر پرستند و صلیب

زلف و روی تو در اسلام صلیب و صنمند

گاه گاهی بگذر در صف دلسوختگان

تا ثناییت بگویند و دعایی بدمند

هر خم از جعد پریشان تو زندان دلیست

تا نگویی که اسیران کمند تو کمند

حرف‌های خط موزون تو پیرامن روی

گویی از مشک سیه بر گل سوری رقمند

در چمن سرو ستادست و صنوبر خاموش

که اگر قامت زیبا ننمایی بچمند

زین امیران ملاحت که تو بینی بر کس

به شکایت نتوان رفت که خصم و حکمند

بندگان را نه گزیرست ز حکمت نه گریز

چه کنند ار بکشی ور بنوازی خدمند

جور دشمن چه کند گر نکشد طالب دوست

گنج و مار و گل و خار و غم و شادی به همند

غم دل با تو نگویم که تو در راحت نفس

نشناسی که جگرسوختگان در المند

تو سبکبار قوی حال کجا دریابی

که ضعیفان غمت بارکشان ستمند

سعدیا عاشق صادق ز بلا نگریزد

سست عهدان ارادت ز ملامت برمند

 

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

حمیدرضا نوربخش » کنسرت 76 گروه عارف » تصنیف دلبرا

یک شاخه گل » شمارهٔ ۴۴۷ » (نوا) (۱۴:۴۲ - ۲۵:۳۲) نوازندگان: عبادی، احمد (‎سه‌تار) خواننده آواز: شجریان، محمدرضا سراینده شعر آواز: سعدی شیرازی (غزل) مطلع شعر آواز: دلبرا پیش وجودت همه خوبان عدمند

گلهای جاویدان » شمارهٔ ۱۴۱ » (شور) (۳۲:۳۵ - ۳۵:۰۹) نوازندگان: جلیل شهناز (‎تار) خواننده آواز: قوامی (فاخته‌ای)، حسین سراینده شعر آواز: سعدی شیرازی (غزل) مطلع شعر آواز: دلبرا پیش وجودت همه خوبان عدمند

یک شاخه گل » شمارهٔ ۳۹۶ » (نوا) (۱۳:۲۹ - ۱۵:۵۱) نوازندگان: همایون خرم (‎ویولن) خواننده آواز: گلپایگانی، سیّدعلی‌اكبر سراینده شعر آواز: سعدی شیرازی (غزل) مطلع شعر آواز: دلبرا پیش وجودت همه خوبان عدمند

برای معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

ناشناس نوشته:

با سلام
فکر کنم در سطر ششم به جای کلمه جعد باید زلف نوشته شود.

👆☹

شمس الحق نوشته:

عزیز دلم مگر نه آنکه جعد همان زلف است ، لیک زلف پیچیده و تابدار یا مرقوله و مجعد .

👆☹

pooria نوشته:

Salam…beyte 3vom bayad goft هر سر زلف تو مجموع پریشان دلیست….

👆☹

pooria نوشته:

در ضمن بیت اول مصرع دوم باید با کلمه رهروان شروع شود نه سروران…با سپاس

👆☹

ناشناس نوشته:

اگر کل آرایه های ادبی این غزل را بخواهیم استخراج کنیم و توانایی این کار را نداشته باشیم .آیا جوانمردی هست که در حد توانش این کار را انجام دهد و در حاشیه بنویسد و زکات علمش را به ناتوانی بپردازد!!! چون واقعا لازمش دارم
برام حکم مرگ و زندگی داره…برسم جوانمردی

👆☹

شمس الحق نوشته:

درود بر دوست آشنای ناشناس که با اینهمه ممارست در اقوال سعدی ، بنظر میرسد خودشان بهتر و بیشتر از هرکس صلاحیت دارند . حقیر شمارش کردم متجاوز از هفده حاشیه تنها در همین صفحه بر آثار شیخ اجل نوشته اند . ماشاالله !

👆☹

ناشناس نوشته:

با سلام خدمت استاد شمس الحق. به نظر میرسد ایشان بنده را با شخص ناشناس دیگری اشتباه گرفته اند. چرا که این یادداشت دومین حاشیه ای است که من در کل سایت گنجور نوشته ام . از محضر استاد شمس الحق تقاضای خودم را مکرر میکنم : جناب استاد لطفا همه آرایه های ادبی این غزل را برایم مورد به مورد در حاشیه بنویسید. یادمان باشد زکات تنها زکات مال نیست. بلکه دادن زکات علم پاداشی بس بالاتر نزد پروردگار دارد.امید که استاد شمس الحق بدانند که این یک فرصت برای خدمت به خلق خداست که در صورت کمک کردن و نکردن شما خواهد گذشت.باور کنید مضطر هستم تا چهارشنبه وقت دارم.باور کنید از تنبلی نیست استعداد آرایه ادبی را ندارم. با همه این تفاسیر چه به یاری ما بشتابید یا نه. همت حق بدرقه راهتان استاد.

👆☹

مصطفی نوشته:

چند بیت از این شعر رو علیرضا قربانی خونده، واقعا زیبا از آب در اومده…

👆☹

Mas Hspr نوشته:

تصنیف دلبرا، آواز: حمیدرضا نوربخش و آهنگساز: پرویز مشکاتیان بسیار زیباست.

👆☹

تازه‌قدم در کوچه‌راه نوشته:

در باب این که «هر خم از جعد پریشان تو زندان دلی‌ست» بر «هر سر زلف تو مجموع پریشان دلی‌ست» ارجح است: جعد، موی تاب‌دار است. حال پریشان که باشد، پیچ و تاب آن بیش‌تر. و جعد پریشان خم‌های زیادی دارد. تشبیه خم مو به زندان و اسیران کمند در مصرع بعدی، لطافت بی‌نظیری به این بیت داده‌اند. حالا شما بگویید کدام بیان به هنر سخن حضرت سعدی نزدیک‌تر است؟

👆☹

محمد نوشته:

سلام
برنامه یک شاخه گل شماره ۴۴۷ رو گوش بدین از استاد شجریان
چقدر زیبا خواندنش….

👆☹

گمنام نوشته:

جعد زلف است و زلف نیست ،جعد زلف پیچیده و تابدار است
مجعد، مرغول ( و نه مرقول)

👆☹

بهنام نوشته:

سلام
آقای گلپا هم این غزل را به زیبایی در دستگاه نوا در برنامه ی شماره ی ۳۹۶ یک شاخه گل اجرا کرده اند ، پیشنهاد می کنم گوش دهید.

👆☹

احمد نوشته:

این غزل توسط استاد شجریان با نوازندگی سه تار زنده یاد احمد عبادی در برنامه یک شاخه گل چهارصد و چهل و هفت به زیبایی در دستگاه نوا اجرا شده.

👆☹

والا نوشته:

هرچند ذوقیست ولی میشه گفت این غزل برترین غزل تاریخ ادبیات ایرانه. سعدی براستی خداوندگار احساس و غزله

👆☹

بهنام نوشته:

در بیت دهم ، باید 《حُکمت 》 خوانده شود ، که اشتباه در برخی از آثار و خوانندگان معروف ، حِکمت خوانده میشود . چرا که از قرینه ابیات که خطابی اند ، برداشت میشود این کلمه هم خطابی خوانده شود نه مفهومی .

👆☹

7 نوشته:

تعریف جناس : جناس به معنای آوردن کلماتی با تلفظ نزدیک به یکدیگر است.
جناس یکسانی و همسانی دو یا چند واژه در واج‌های سازنده را گویند.
به دو کلمه هم جنس یا هم‌ معنی که در یک مصراع یا بیت به کار می‌رود، ارکان جناس گویند.

۱) جناس تام : کلماتی که لفظ یکسان و معنای متفاوتی دارند. مانند : شیر ، شیر – گور ، گور

۲/خسروی در دشت با یوز و باز
آن دو روبه را ز هم افکند باز

۲) جناس ناقص یا محرّف : اختلاف در حرکت دو کلمه است:
شکر کند چرخ فلک، از مَلِک و مُلک و مَلِک
کز کرم و بخشش او، روشن و بخشنده شدم

پس مرا منّت از اُستاد بُوَد
که به تعلیم من اُستاد اِستاد
یادآرید ای مِهان زین مرغِ زار یک صبوحی در میان ِ مَرغزار

۳) جناس زائد : جناسی که یکی از کلمات یک حرف اضافه داشته باشد
لوس و ملوس|قامت و قیامت
شرف مرد به جود است و کرامت نه سجود
هر که این هر دو ندارد عدمش به ز وجود
روی در رویِ دوست کن بگذار
تا عدو پشت دست می خاید

الهی گردن گردون شود خُرد
که فرزند جهان را جملگی برد

۴) جناس مرکب : جناسی است که از دو کلمه ، یکی ساخت بسیط و ساده ،و دیگری ساخت مرکب دارد.
هر خم از جعد پریشان تو زندان دلیست
تا نگویی که اسیران کمند تو کمند

۵) جناس مطرّف : درجناس مطرّف ، اختلاف در حرف رَوی است. ( حرف رَوی : به آخرین حرف اصلی قافیه ، حرف رَوی می گویند.) مانند : آزاد ، آزار / باد ، بام / مقام ، مقال

۶) جناس خط : دراین نوع جناس ، تفاوت در نقطه ی کلمات است . مانند: درست ، درشت |سیر ، شیر
نوعروسی چو سرو تر بالان گشت روزی ز چشم بد نالان

۷) جناس لفظ : دراین جناس ، کلمات باهم در تلفظ یکسان هستند ولی املای متفاوتی دارند . مانند : خاست و خواست|فِراق و فَراغ |ارز و عرض

۸ ) جناس اشتقاق : دراین جناس ممکن است کلمات هم ریشه باشند مانند : رسول ، رسیل ، ارسال، که هرسه از رَسَلَ مشتق شده اند.
*** گاهی ممکن است ، دو واژه شبیه هم باشند؛ به طوری که فکر کنیم از یک ریشه باشند ؛ که به آن جناس شبه اشتقاق می گویند مانند : کمان ، کمین از یک ریشه نیستند ولی ما تصور می کنیم که هم ریشه اند.

۹) جناس قلب یا مقلوب : این جناس را کمتر به عنوان جناس مطرح می کنند. اما از توابع جناس است.در این صورت قلب ، جا به جا شدن حروف یک کلمه است. مثل : سُبحان ، سَحبان ؛ که دراین مثال حروف «ح» و «ب» جابه جا شده اند.
*** گاهی اوقات ، قلب به طور کامل اتفاق می افتد. مانند : راز ، زار که دراین مثال کلمه ، کاملا وارونه شده است.

👆☹

حجت malmir نوشته:

من در بیت اول مانده ام و در جستجوی آن دلبرم که پیش وجودش همه خوبان عدمند قافیه میخواهم چکار آرایه ادبی بچارم آید به باقی غزل نرسیده ام هنوز در بیت اولم

👆☹

کانال رسمی گنجور در تلگرام