احسان چراغی در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، جمعه ۵ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۱۶:۲۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۶:

بیتی از فروغی بسطامی که از نظر مفهوم، مشابه بیت سوم غزل حافظ است:

 

من سجده کنم بر تو اگر عین گناه است

من باده خورم با تو اگر ماه صیام است

احسان چراغی در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، جمعه ۵ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۰۴:۱۳ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۶:

هرگز حسد نبردم بر منصبی و مالی

جز بر آنکه دارد با دلبری وصالی

 

این بیت تکرار بیت پنجم این غزل است

احسان چراغی در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، جمعه ۵ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۰۴:۱۰ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۹۵:

مضمون بیت اول این غزل را سعدی در غزل دیگری آورده:

 

هرگز حسد نبرده و حسرت نخورده‌ام

جز بر دو روی یار موافق که در همست

احسان چراغی در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۳ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۰۹:۲۷ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۹:

از زیبایی‌ها و نکات جالب توجه در اشعار بزرگان این است که یک مضمون را بارها تکرار می‌کنند. مفهوم بیت پنجم این غزل را نیز سعدی در این بیت از غزل دیگری آورده:

 

غم دل با تو نگویم که نداری غم دل

با کسی حال توان گفت که حالی دارد

احسان چراغی در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۳ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۰۹:۱۳ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۹:

مضمون بیت ششم این غزل را سعدی در بسیاری از غزلهایش آورده.

از جمله:

 

ابنای روزگار به صحرا روند و باغ

صحرا و باغ زنده‌دلان کوی دلبر است

 

ز آب روان و سبزه و صحرا و لاله‌زار

با من مگوی که چشم در احباب خوشتر است

 

هرگز اندیشه یار از دل دیوانه عشق

به تماشای گل و سبزه و صحرا نرود

 

گر بیارند کلید همه درهای بهشت

جان عاشق به تماشاگه رضوان نرود

 

گر سرت مست کند بوی حقیقت روزی

اندرونت به گل و لاله و ریحان نرود

 

هر که را باغچه‌ای هست به بستان نرود

احسان چراغی در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، چهارشنبه ۳ فروردین ۱۴۰۱، ساعت ۰۹:۰۶ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۹:

وای خدای من ...

چه غزلی ... چه غزلی ...

احسان چراغی در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۹ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۲۰:۲۶ دربارهٔ باباطاهر » دوبیتی‌ها » دوبیتی شمارهٔ ۲۸:

مضمون این دو بیت از سعدی با این رباعی باباطاهر مرتبط است. سعدی چه زیبا همین حرف را بیان کرده.

 

سعدی اگر عاشقی میل وصالت چراست

هر که دل دوست جُست مصلحت خود نخواست

 

اگر قبول کنی ور برانی از بر خویش

خلاف رای تو کردن خلاف مذهب ماست

احسان چراغی در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۹ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۲۰:۲۳ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۶:

این بیت از سعدی، پاسخی است به بیت هفتم غزل حافظ:

 

میان عیب و هنر پیش دوستان کریم

تفاوتی نکند چون نظر به عین رضاست

احسان چراغی در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۱۱:۵۹ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۶:

سعدی در بیت نهم اندام و کمر معشوق را به مو تشبیه کرده و گفته اگر کمرت را صدبار اندازه بگیرند باریکتر از موست:

میانت را و مویت را اگر صد ره بپیمایی

میانت کمتر از مویی و مویت تا میان باشد

 

این توصیف و تشبیه زیبا و مقایسه اندام معشوق با مو را امیرخسرو دهلوی به اوج رسانده و می‌گوید:

به تن چو تار مویت نهی ار دو صد جهان غم

ندهم به هیچ حالی دو جهان به تار مویت

احسان چراغی در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۱۱:۴۸ دربارهٔ امیرخسرو دهلوی » دیوان اشعار » غزلیات » شمارهٔ ۲۴۹:

معشوق شعرا معمولا لاغراندام و ریز و دارای بدنی ظریف و باربی‌طور است. تقریبا همه شعرا در اشعارشان معشوق خود را باریک اندام توصیف و تن و بدن یار را به گل تشبیه می‌کنند و او را گل‌اندام می‌خوانند و ظرافت تن و اندام دوست را با ظرافت گل مقایسه می‌کنند و می‌گویند اندام معشوقشان مثل اندام گل ظریف و باریک و زیباست. این توصیفات زیبا از تن باریک و اندام ظریف و گل‌مانند معشوق را امیرخسرو دهلوی در بین هشتم این غزل به اوج می‌رساند و تن و بدن معشوقش را به تار مو تشبیه می‌کند:

به تن چو تار مویت نهی ار دو صد جهان غم

ندهم به هیچ حالی دو جهان به تار مویت

 

سعدی نیز چنین توصیف زیبایی از اندام و موی معشوق دارد و می‌گوید اگر کمر و مویت را صد بار اندازه بگیرند کمرت از مو باریک‌تر و مویت تا کمر است:

میانت را و مویت را اگر صد ره بپیمایی

میانت کمتر از مویی و مویت تا میان باشد

 

ابیاتی دیگر در همین باب تشبیه مو و کمر:

 

کس موی میانت نکند یک سر مو فرق

تا ساخته ای موی میان را کمر از مو

(امیرخسرو دهلوی)

 

ای سرو گلندام که داری کمر از مو

بر مو کمری نیست مناسب مگر از مو

(محتشم کاشانی)

احسان چراغی در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۱۱:۳۶ دربارهٔ باباطاهر » دوبیتی‌ها » دوبیتی شمارهٔ ۲۸:

واو عالی

احسان چراغی در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۱۱:۲۵ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۳:

سعدی در غزل دیگری می‌گوید:

ای خردمند که گفتی نکنم چشم به خوبان

به چه کار آیدت آن دل که به جان نسپاری

 

و در این غزل خطاب به زاهدنماها و کسانی که بیت بالا را نقد می‌کنند و به آن ایراد می‌گیرند، می‌گوید:

آن که می‌گوید نظر در صورت خوبان خطاست

او همین صورت همی‌بیند ز معنی غافلست

 

حافظ هم همین چنین نظری دارد و در بیانی زیبا می‌گوید:

جمال شخص نه چشم است و زلف و عارض و خال

هزار نکته در این کار و بار دلداریست

احسان چراغی در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۱۱:۲۱ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۲:

این سه بیت در سه غزل متوالی ۷۱ و ۷۲ و ۷۳ ارتباط معنایی دارند.

 

برادران طریقت نصیحتم مکنید

که توبه در ره عشق آبگینه بر سنگ است

 

دیده از دیدار خوبان برگرفتن مشکلست

هر که ما را این نصیحت می‌کند بی‌حاصلست

 

نیکخواهانم نصیحت می‌کنند

خشت بر دریا زدن بی‌حاصل است

احسان چراغی در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، پنجشنبه ۱۲ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۱۰:۳۶ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۰:

وای خدای من. امروز ۱۲ اسفند ۱۴۰۰ برای اولین بار این غزل را خواندم (شاید قبلا خوانده بودم و دقت نکرده بودم) و به بیت چهار که رسیدم چشمانم پر از آب شد و غرق شوق و ذوق و مستی شدم و نیم ساعت فقط این بیت را تکرار کردم و بی‌صدا اشک شوق ریختم. چه کردی سعدی با من امروز

احسان چراغی در ‫۳ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۶ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۲۰:۴۷ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۷۲:

بیت پنجم این غزل به بیت دوم غزل ۳۵۳ و بیت چهارم غزل ۳۱۷ مشابه است:

 

باغ بهشت و سایه طوبی و قصر و حور

با خاک کوی دوست برابر نمی‌کنم

 

سایه طوبی و دلجویی حور و لب حوض

به هوای سر کوی تو برفت از یادم

احسان چراغی در ‫۳ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۲۹ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۱۶:۰۰ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۵۳:

مضمون بیت دوم این غزل، تکرار بیت ۵ غزل ۳۷۲ و بیت ۴ غزل ۳۱۷ حافظ است:

 

واعظ مکن نصیحتِ شوریدگان که ما

با خاک کوی دوست به فردوس ننگریم

 

سایه طوبی و دلجویی حور و لب حوض

به هوای سر کوی تو برفت از یادم

احسان چراغی در ‫۳ سال و ۱۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۷ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۱۵:۱۲ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۶:

حافظ در یکی دیگر از غزلهایش بیتی مشابه بیت آخر این غزل سروده:

 

حاشا که من از جور و جفای تو بنالم

بیداد لطیفان همه لطف است و کرامت

احسان چراغی در ‫۳ سال و ۱۱ ماه قبل، دوشنبه ۲۵ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۱۵:۳۹ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳۱۷:

در غزل ۳۵۳ بیتی داریم که به بیت چهارم این غزل نزدیک است:

 

باغ بهشت و سایه طوبی و قصر و حور

با خاک کوی دوست برابر نمی‌کنم

 

همچنین در غزل دیگری این بیت را داریم که آن هم مشابه همین مضمون است:

 

واعظ مکن نصیحتِ شوریدگان که ما

با خاک کوی دوست به فردوس ننگریم

احسان چراغی در ‫۳ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۸ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۰۸:۴۳ دربارهٔ سعدی » مواعظ » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۲۶ - در ستایش شمس‌الدین محمد جوینی صاحب دیوان:

این قصیده را بارها و بارها خوانده بودم اما این بیت، تازه امروز توجهم را سخت جلب کرد. عجیب است که تا امروز انگار آن را ندیده‌ام. و جالب است که این بیت، پاسخ سعدی به موضوعی است که ذهنم را مشغول کرده بود.

 

مخالط همه کس باش تا بخندی خوش

نه پای‌بند یکی کز غمش بگریی زار

احسان چراغی در ‫۳ سال و ۱۱ ماه قبل، جمعه ۸ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۰۸:۳۶ دربارهٔ سعدی » مواعظ » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۲۶ - در ستایش شمس‌الدین محمد جوینی صاحب دیوان:

بالاخره عاشق بشیم یا نشیم آقای سعدی؟ تکلیف ما رو روشن کن