گنجور

حاشیه‌گذاری‌های عبدالرضا فارسی

عبدالرضا فارسی

تاریخ پیوستن: ۱۱م مهر ۱۴۰۰

www.abdolrezafarsi.ir عبدالرضا فارسی هستم علاقمند به تاریخ و ادبیات فارسی.کارشناس ارشد روانشناسی 

آمار مشارکت‌ها:

حاشیه‌ها:

۹۴


عبدالرضا فارسی در ‫۱ سال و ۷ ماه قبل، دوشنبه ۲۹ بهمن ۱۴۰۳، ساعت ۰۳:۰۵ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی شاپور سوم » پادشاهی شاپور سوم:

فروبرده چوب ستاره بکند بزد بر سر شهریار بلند

منظور این است که بادی شدید وزیدن گرفت و عمود خیمه (یا همان پشه بند یا همان دیرک چادر را )از جا کند و بر سر او خورد و سبب مرگ پادشاه گشت.

عبدالرضا فارسی در ‫۱ سال و ۷ ماه قبل، یکشنبه ۲۸ بهمن ۱۴۰۳، ساعت ۱۷:۲۹ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی شاپور ذوالاکتاف » بخش ۱۵ - دعوی پیغمبری مانی نزد شاپور، شکست در مناظره با موبد و پوست‌کندن او:

سرش تیز شد موبدان را بخواند ...

ز مانی فراوان سخن ها براند منظور این که از مانی پیامبر سخن های زیادی بیان کرد 

عبدالرضا فارسی در ‫۱ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۲۷ بهمن ۱۴۰۳، ساعت ۱۰:۳۵ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۸:

وزن غزل  : مفعول مفاعلن مفاعیل بحر هزج مسدس الحرب مقبوض مقصود ا مناجات : و از گفتن مصدر باب مفاعله از مجرد نجوی بمعنی راز - معنی بیت : از میخانه زندان مست با برون نهاد و با خرد تباه گشته راز میگفت. +خرقة زهد :پشمینه پارسائی ، تشبیه صریح طامات : لاف و گزاف صوفیانه و ادعای کشف وکرامات وخرق عادت - لباس طامات تشبیه صریح - آتش زده در لباس طامات: صفت مرکب ، حال برای فاعل در بیت پیش همچنین است وضع مصراع اول این بیت در نسخه بدل این بیت بصورت دیگر نقل شده که برمتن ترجیح دارد

دل برده شمع مجلس اوست

پروانه دولت و سعادات

معنی بیت بصورت اخیر پروانه اقبال و نیکبختیها دل ربوده و شیفته شمع محفل یارست . در ره او در نسخه بدل در رخ او بجای در ره او آمده که برمتن ترجیح دارد. معنی دو بیت جان عاشق در پیش دیدار یار با ناتوانی این گفته را بر زبان میراند که ای فرمانروای ساخت بزرگواری و خرق عادت در شطرنج عشق تو که هزار شاه در برابر رخ تو مات است، کشتن یک پیاده اثری ندارد؛ مقصود آنکه کشتن عاشق ناتوان را حاصلی نباشد در این بیت با اصطلاحات بازی شطرنج صنعت مراعات نظیر دیده میشود . حقا : قید تأکید جانشین جمله بحقیقت میگویم و یقین باشد - معنی بیت : بحقیقت میگویم و بجان عزیزت سوگند میخورم که عاشق با نثار هزار جان هم بدیدار تو رخصت نیابد.
بصیر در برخی نسخه ها «بصیر» بجای بصیر آمده که برمتن ترجیح دارد . مهمات جمع مهمه امور واجب و ضروری - معنی بیت اگر دیده دل من بصیرت و بینشی داشت جز عشق را از کارهای واجب و لازم نمی شمردم هیهات بفتح اول و سکون دوم بمعنی دور است و در سیاق فارسی از اصوات (شبه جمله است و برای بیان تحسر و تأسف و استبعاد بکار میرود مأخوذ از هیهات اسم فعل عربی که مثلثة الآخر است، حافظ فرماید :
میرفت خیال تو زچشم من و میگفت /هیهات ازین گوشه که معمور نماندست

معنی بیت ندانم که بازمانده ایام زندگی چگونه سپری شود آنچه از عمرم گذشت دریغا که بر باد رفت و هدر شد.  - و : حرف اضافه است در اینجا مفید معنی ملازمت. معنی بیت: چون با گذشت روزگار سعدی صافی درون شد، از این پس من (سعدی) و ملازمت بر نوشیدن باده درد آلود خرابات مغان که مهبط نور خداست، حافظ فرماید:
ما و می و زاهدان و تقوی / تا یار سر کدام دارد.

منبع دیوان غزلیات سعدی به کوشش دکتر خطیب رهبر 

عبدالرضا فارسی در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۱ بهمن ۱۴۰۳، ساعت ۱۷:۲۴ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی شاپور ذوالاکتاف » بخش ۸ - شاپور مهمان باغبان: سپردن مهر به موبدان‌موبد، شادی و گریستن او و وصف سوار و یار:

نهانی به پالیزبان گفت شاه که ...

گل مُهر خواه... 

عبدالرضا فارسی در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۱ بهمن ۱۴۰۳، ساعت ۱۷:۱۱ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی شاپور ذوالاکتاف » بخش ۷ - گریز نهانی شاپور و دختر قیصر، فرود به خان باغبان و خبر ویرانی ایران:

بدو میزبان گفت کایدر سه روز ...

بدو میزبان گفت...

عبدالرضا فارسی در ‫۱ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۱۴ بهمن ۱۴۰۳، ساعت ۱۷:۰۹ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی بهرام بهرامیان » پادشاهی بهرام بهرامیان:

چو بهرام دانست کامدش مرگ نهنگی کجا بشکرد پیل و کرگ

بشکرد یعنی شکار کند.

عبدالرضا فارسی در ‫۱ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ آبان ۱۴۰۳، ساعت ۱۷:۳۱ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی اسکندر » بخش ۲۶ - خشم سکندر بر طینوش، رایزنی نهانی قیدافه و فریفتن او به کمین در بیشه:

به طینوش گفت این نه گفتار ...

بر آن در، که او را فرستاد دوست 

عبدالرضا فارسی در ‫۱ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ آبان ۱۴۰۳، ساعت ۱۷:۲۵ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی اسکندر » بخش ۲۴ - پند قیدافه به اسکندر، نام بیطقون و سوگند او به نیکی با خاندانش:

برو راند هم حکم اخترشناس کزو ایمنی باشد اندر هراس

بر او رانده ام حکم اختر شناس 

عبدالرضا فارسی در ‫۲ سال و ۱ ماه قبل، یکشنبه ۱۸ شهریور ۱۴۰۳، ساعت ۱۷:۴۹ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی بهمن اسفندیار صد و دوازده سال بود » بخش ۳ - نبرد فرامرز با بهمن در غور، گرفتاری و زنده بر دار کردنش به باران تیر:

غمی شد فرامرز در مرز بست ز درد نیا دست کین را بشست

ز درد نیا دست کین را بشست 

عبدالرضا فارسی در ‫۲ سال و ۲ ماه قبل، یکشنبه ۳۱ تیر ۱۴۰۳، ساعت ۰۶:۳۳ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » داستان رستم و اسفندیار » بخش ۲۳ - کشته شدن نوش‌آذر و مهرنوش به دست زواره و فرامرز و خشم اسفندیار بر رستم:

به خون گرانمایگانشان بکش مشوران ازین رای بیهوده هش

مشوران ازین رای بیهوده گش. گش به معنای صفرا می‌باشد. اشاره به عصبانی شدن دارد

عبدالرضا فارسی در ‫۲ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ تیر ۱۴۰۳، ساعت ۱۷:۴۳ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » داستان رستم و اسفندیار » بخش ۱۶ - پاسخ رستم به اسفندیار: ستایش نژاد، یادکرد پهلوانی‌های خویش و دعوت به می:

بزرگست و گرشاسپ بودش پدر به گیتی بدی خسرو تاجور

در بعضی نسخه ها به جای گرشاسپ هوشنگ آمده است.

عبدالرضا فارسی در ‫۲ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۱۷ تیر ۱۴۰۳، ساعت ۱۸:۴۱ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » داستان رستم و اسفندیار » بخش ۱۵ - سخن اسفندیار در نکوهش نیاکان رستم: زال دیوزاد، افکندن به دریا، پرورش سیمرغ و ناپارسایی رستم:

اگر چند سیمرغ ناهار بود تن زال پیش اندرش خوار بود

ناهار به معنی گرسنه 

عبدالرضا فارسی در ‫۲ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۱۷ تیر ۱۴۰۳، ساعت ۱۸:۳۵ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » داستان رستم و اسفندیار » بخش ۱۴ - دیدار رستم و اسفندیار، لاف پهلوانی‌ها و خشم بر نشستن سوی چپ:

که من سام یل را بخوانم دلیر ...

نسخه خالقی نخوانم دلیر 

عبدالرضا فارسی در ‫۲ سال و ۳ ماه قبل، یکشنبه ۱۰ تیر ۱۴۰۳، ساعت ۱۸:۱۰ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » داستان رستم و اسفندیار » بخش ۵ - پند کتایون به اسفندیار: هشدار از رستم، ناگزیری فرمان شاه و زاری شبانهٔ مادر:

به دوزخ مبر کودکان را به پای ...

که دانا نخواند ترا پاک رای

عبدالرضا فارسی در ‫۲ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۷ خرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۷:۵۲ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » داستان هفتخوان اسفندیار » بخش ۹ - چارهٔ اسفندیار: درآمدن به رویین‌دژ در جامهٔ خرادِ بازارگان و فریفتن ارجاسپ:

دگر پنج هرگونه‌ای گوهران یکی تخت زرین و تاج سران

تاج گران

عبدالرضا فارسی در ‫۲ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۲۰ خرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۸:۳۲ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » داستان هفتخوان اسفندیار » بخش ۷ - هشدار گرگسار از راه رویین‌دژ، خشم اسفندیار بر پند بازگشت، و رهایی سپاه از برف سه روزه:

سپیده چو از کوه سر برکشید شب آن چادر شعر در سرکشید

شَعر نوعی پارچه 

عبدالرضا فارسی در ‫۲ سال و ۴ ماه قبل، یکشنبه ۱۳ خرداد ۱۴۰۳، ساعت ۱۸:۰۲ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود » بخش ۳۲ - آزادی اسفندیار، نبرد دوباره با ارجاسپ و گرفتن گرگسار:

گران شد رکیب یل اسفندیار بغرید با گُرزهٔ گاوسار

یعنی اسفندیار اسب را شتاب داد

عبدالرضا فارسی در ‫۲ سال و ۵ ماه قبل، چهارشنبه ۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۱۴:۵۴ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود » بخش ۲۸ - آگهی مرگ لهراسپ و اسارت دختران، و کشته شدن سی و هشت پسر گشتاسپ در نبرد با ارجاسپ:

ز آخر چمان باره‌ای برنشست به ...

ز آخور چمان باره ای برنشست 

عبدالرضا فارسی در ‫۲ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۳، ساعت ۱۷:۳۶ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » پادشاهی گشتاسپ صد و بیست سال بود » بخش ۱۳ - سخن دقیقی: نبردهای گرامی و بستور و نیوزار و افتادن درفش کاویان:

گرفت از گرامی نبرده گریغ گرامی کفش بود برنده تیغ

گریغ به معنی گریز

عبدالرضا فارسی در ‫۲ سال و ۷ ماه قبل، یکشنبه ۲۹ بهمن ۱۴۰۲، ساعت ۱۷:۱۴ دربارهٔ فردوسی » شاهنامه » جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب » بخش ۳۷ - سخن کیخسرو بر تخت: ترک شاهی و جهان، بخشش گنج و کشور، و شادی یک‌هفتهٔ سپاه:

نهاده همه چهر بر چشم شاه بدان ...

نهاده همه چشم بر چهرِ شاه 

۱
۲
۳
۴
…
۵