1. به نظر شما “بینم” در بیت سوم چقدر اضافه است؟

    Comment by جواد یاوری — تیر ۲۶, ۱۳۹۱ @ ۶:۰۶ ب.ظ

  2. الحق و والانصاف که بیخود نیست به سعدی میگویند شیخ اجل.
    به دوستاران سعدی توصیه میکنم که این شعر را با صدای استاد شجریان در کاست در سوگ بم حتما گوش کنند. لذت شعر ۱۰۰برابر میشود

    Comment by مهدی نورانی — مهر ۱, ۱۳۹۱ @ ۳:۱۰ ب.ظ

  3. در جواب جواد یاوری:

    «معاینه دیدن» در آغاز حشو به نظر میآید. اما این گونه نیست. اگر به معادل امروزی اش برگردانیم چیزی میشود شبیه به این که: اگر با چشم خودم ببینم….
    بدیهی ست که دیدن با چشم است اما این ساختار برای تاکید به کار میرود.

    Comment by عماد — اسفند ۱۳, ۱۳۹۱ @ ۵:۴۰ ب.ظ

  4. بنده نیز توصیه اکید میکنم حتما “ساز و آواز” همایون شجریان رو در آلبوم نسیم وصل که با همین شعر زیبا خوانده شده است را گوش دهید.

    Comment by امین — تیر ۱, ۱۳۹۲ @ ۱۱:۱۱ ق.ظ

  5. در ادبیات فارسی قدیم به دخترک زیبارو و لطیف و نهیف معاینه خطاب می شده است. حال با توجه به این تعبیر منظور بیت مشخص است. سعدی می گوید:
    اگر آن نگار زیبا و دل فریب از من تقاضای جان کند من از وی دریغ نمی کنم و جان را نثار وی می کنم چرا که در مرام سعدی دوست و معشوق و خواست آنها در اولویت است، همجنین بیت آخر تضمینی بر این تعبیر است

    Comment by رضا — آذر ۲۴, ۱۳۹۲ @ ۲:۲۲ ب.ظ

  6. رضا جان آن مایینه است نه معاینه و در لری هنوز کاربرد دارد و برابر مادینه می باشد .

    Comment by امین کیخا — آذر ۲۴, ۱۳۹۲ @ ۲:۳۷ ب.ظ

  7. دکتر کیخای عزیز!
    جسارت حقیر را ببخشید که در نقش شاگردی در محضر استاد پرسشی دارم که عین الیقین شما در لغت شناسی مهتر مردمانی ، اما آیا مقصود سعدی از “معاینه بینم” آن نیست که بچشم ببینم و از روبرو عیناً ببینم و بعینه ببینم ؟
    البته اگر این را تصدیق بفرمایید که عین یعنی چشم و عینک از این ریشه است .

    Comment by شمس الحق — آذر ۲۴, ۱۳۹۲ @ ۳:۰۹ ب.ظ

  8. آقا رضا ی عزیز سلام بر شما !
    آیا حضرتعالی قبل از فرمایش در محضر عام نباید نگاهی به فرهنگ لغت بیفکنید و غیر از آن اینگونه با اعتماد بنفس و مطمئن و با یقین سخن گفتن را کجا آموخته اید . طرفه آنکه آیا لازم ندیدید مثالی و شاهدی بر اینکه در ادبیات قدیم به دخترک زیبا چه اطلاق میشده بیاورید . آیا تا کنون نشنیده اید که فلان کس قصد جان فلان کس را کرد یعنی آنکه میخواست او را بقتل برساند وبکشد نه اینکه از او تقاضای جان کند ، ملاحظه میفرمایید که معنی شعر به هیچ رو مشخص نیست و آنچه شما فرمودید صواب نیست برادر من . معنی شعر بسادگی اینست که : اگربچشم ببینم که مرا میخواهد بکشد ، جانم را از دوستان دریغ نمیکنم و اصلاً صحبت از نگار زیبا و دلفریبی درکار نیست وآخراینکه شما کجا دیده اید که درمرام سعدی چه چیز در اولویت است لطفاً بفرمایید تا ما هم بدانیم . و بالاخره اینکه بیت آخر به هیچ عنوان تضمینی بر آن تعبیر نیست که اصلاً ربطی به آن ندارد .
    این بیت را هم سعدی فرمود و پیشنهاد میکنم آویزۀ گوش خود قرارش دهید :
    نخست اندیشه کن آنگاه گفتار + که نامحکم بود بی اصل دیوار

    Comment by شمس الحق — آذر ۲۴, ۱۳۹۲ @ ۴:۱۴ ب.ظ

  9. با سلام خدمت جناب شمس الحق عزیز، صحبت شما کاملا متین و منطقی هست ولی باور بفرمایید این رضایی که این نظر رو داده یکی دیگه هست و من نیستم، گفتم یه وقت سوتفاهم نشه

    Comment by رضا — آذر ۲۸, ۱۳۹۲ @ ۱:۵۲ ب.ظ

  10. شمس الحق البته که درست می فرمایید . لغزشی در جابجاگیری یک لغت بومی ( محلی) بود من ان را روشن کرده بودم و شما البته درست می گویید .

    Comment by امین کیخا — آذر ۲۸, ۱۳۹۲ @ ۲:۴۴ ب.ظ

  11. اساتید گرامی در بیت دوم به خواب درنرود منظور سعدی از خواب بیدار نشدن است یا اینکه به خواب نرود است

    Comment by رشیدی یاسوج — دی ۹, ۱۳۹۲ @ ۱۲:۴۶ ب.ظ

  12. ضمنا اگر سعدی میدانست که همایون شجریان به این زیبایی شعرهایش را میخواند یقینا خیلی بیش از این میسرود

    Comment by رشیدی یاسوج — دی ۹, ۱۳۹۲ @ ۱۲:۵۸ ب.ظ

  13. خوشبختانه گرفتاری معاینه کردن و شدن و به معاینه دیدن و معاینه دیدن شیخ برای دوستان بر طرف شد.

    برای من اما، داستان عینک مانده است به گمانم آیینک بوده است و معرب کنندگان آنرا
    عینک کرده اند ( آیینک آینه کوچک است. و عینک چشم کوچک که هیچ از چشم بزرگتر هم می باشد.)

    Comment by دکتر ترابی — فروردین ۱۳, ۱۳۹۳ @ ۷:۲۸ ق.ظ

  14. در باره بیت دوم و کلمه معاینه : من نمیدونم این و بگم یا نگم چون از روی عقل نیست یه چیز حسی وقتی با آواز اینو می خونم با اینکه هر دفعه سعی می کنم درست بخونم و “معاینه” بگم ولی می خونم “هر آیینه” یا “هراینه” ولی به معنی “هر لحظه” یا “همان لحظه” در مورد دوستمونم که بخواب در نرود پرسیدن معنی کل مصرع “تمام عمر خوش سانسی و بخت و اقبال همراه من است یا به خواب نمیره” و مصرع دوم ” که معلومه”

    Comment by علی — خرداد ۲۹, ۱۳۹۳ @ ۱۱:۱۱ ق.ظ

  15. واقعا با صدای همایون عزیز زیبایی شعر چند برابر می شود.

    Comment by رهی — مهر ۲۵, ۱۳۹۳ @ ۸:۵۰ ب.ظ

  16. دوستان درباره بیت دوم که جای مناقشه گردیده است کاملا مشهود است که هیچ حشو یا تغلیق معنایی در آن دیده نمی شود چرا که «معاینه بینم» در معنی اگر به عینه ببینم، اگر برایم مسجل شود… می باشد چرا که در مصرع دوم همین بیت کلام خود را کامل می کند که اگر برایم مسجل شود که جان از من می طلبد آنرا در راه معشوق مضایقه نخواهم کرد

    Comment by حبیب — دی ۱۳, ۱۳۹۳ @ ۳:۳۹ ب.ظ

  17. از جناب حبیب بخاطر تأیید عرایض حقیر تشکر میکنم و از آقا رضا یک میلیون مرتبه عذرخواهی که لحن سخنم گستاخ و بی ادب بود ، در آن دوران نابسامان از این قبیل عرایض زیادست که بخاطرشان از همگان عذرخواهی میکنم .

    Comment by شمس الحق — دی ۱۳, ۱۳۹۳ @ ۷:۰۵ ب.ظ

  18. دکتر کیخای عزیز حقیر همچون جناب دکتر ترابی این مسئله عینک برایم ماند که ماند ، کهتر نوازی کنید که اگرچه دکتری این کمترین از آن دکتری ها نیست که بقول استاد مرحوم مان دکتر باستانی پاریزی ” از آن دکتری ها نیست که آدمها دارند” [ آخر ایشان خود دکتر در تاریخ بود و دل پری از این بابت داشت ]

    Comment by شمس الحق — دی ۱۳, ۱۳۹۳ @ ۷:۲۰ ب.ظ

  19. عینک گویا آیینک بوده است یعنی آیینه ی کوچک این نظر کسروی در مجله پرچم بوده است به نظر هم درست می نماید . اما عینک به معنای چشم کوچک نیم فارسی و نیم عربی کمی دورتر از ذهن به نظر می اید تا به بهدید شما چگونه باشد .

    Comment by امین کیخا — دی ۱۳, ۱۳۹۳ @ ۸:۲۷ ب.ظ

  20. با سلام دوستان گرامی لغت معاینه هم اکنون نیز در اصطلاحات حقوقی بکار میرود وقتی قاضی از کارشناش می خواهد محل منازعه در اختلافات ملکی را بررسی نماید می نویسد محل را معاینه کرده گزارش نمایید یعنی با چشم ببینید

    Comment by شایق — مهر ۱۱, ۱۳۹۴ @ ۶:۴۵ ب.ظ

  21. با اجرای بی نظیر همایون شجریان..حتما گوش کنید

    Comment by خسرو — دی ۲۰, ۱۳۹۴ @ ۷:۴۴ ب.ظ

  22. با عرض سلام. به نظر بنده که معاینه به دو معنا به کار رفته است: یکی همان با چشم دیدن که دوستان اشاره فرمودند و دیگری مطمئن شدن هستش. یعنی اگر مطمئن شوم که قصد جانم را دارد که یکی از راه های مطمئن شدن نیز همان مشاهده با چشم است. شنیدن کی بود مانند دیدن.

    Comment by کاظم — اردیبهشت ۹, ۱۳۹۵ @ ۱۰:۱۸ ب.ظ

  23. حرف ک در انتهای کلمات فقط جهت تصغیر بکار نمیرود بلکه برای امور دیگر از جمله تحبیب و تشبیه کاربرد دارد. در انتهای عینک هم از باب تشبیه بکار رفته همانطور که کاف سمعک نشانه تصغیر نیست. آیینک دیگر چیست و از کجا امده؟ ضمن اینکه آیینه هم غلط و آینه درست است

    Comment by احسان — شهریور ۱۳, ۱۳۹۵ @ ۲:۴۰ ق.ظ

  24. دوستان ادب دوست واضح است که معاینه دیدن معنای تأکید دارد وبا چشم خود دیدن معنی می دهد یکی از زیباییهای این غزل همین کلمه زیبای شاعرانه است که استاد شجریان هم با زیبایی این کلمه را می خواند

    Comment by محمد — آبان ۲۸, ۱۳۹۵ @ ۹:۵۱ ق.ظ

  25. http://tiny.cc/3ofphy
    همایون شجریان

    Comment by 7 — آذر ۲۳, ۱۳۹۵ @ ۲:۰۹ ق.ظ

  26. اگر معاینه بینم که قصد جان دارد
    به جان مضایقه با دوستان نه کار منست

    معاینه در تصوف به کشف و شهود اشاره دارد.
    ولی به نظر من در اصل (هرآینه) درست میباشد.یعنی بی گمان حتی ببینم میخواهد مرا بکشد نه نمیگویم

    Comment by 7 — آذر ۲۳, ۱۳۹۵ @ ۲:۲۳ ق.ظ

  27. دوستان ارجمند، این غزل پرشور را بشنوید با آواز ابوعطای زنده یاد قمرالملوک وزیری ..

    Comment by نادر — آذر ۲۳, ۱۳۹۵ @ ۶:۰۷ ق.ظ

  28. و همچنین بازخوانی زیبای آن توسط پری ماه عزیز..
    http://dl.melodyfars.ir/Album/Parimah%20-%20Nasime%20Sahar/Parimah%20-%20Nasime%20Sahar/07%20Avaz%20Abooata.mp3

    Comment by نادر.. — خرداد ۱۴, ۱۳۹۶ @ ۸:۵۵ ب.ظ

  29. گرامی نادر..
    شنیدم ، ممنون ، بسیار دلنشین بود
    دو جا خطای لفظی داشت که در زیبایی آواز گم شده .
    مانا باشید

    Comment by مهناز ، س — خرداد ۱۵, ۱۳۹۶ @ ۱:۱۸ ق.ظ

  30. با عرض سلام خدمت همه ی دوستان … به نظر می رسد ، مصرع دوم بیت دوم ” گرش به خواب نبینم … ” درست است . ….. چون اگر یار در خواب دیده شود تمایل به خوابیدن و دیدن یار مطلوب تر است . معنی شعر نیز به نظر من شیواتر و دلنشین تر خواهد شد ……. تا نظر اربابان سخن چه باشد …….

    Comment by کوه کن — مهر ۲۰, ۱۳۹۶ @ ۳:۵۹ ب.ظ

  31. مایینه یا آیینه بین یا پیشگو هست که اگر پشگو بگویید که قصد جان من را کرده باشد بازم جان را برای دوستم میدهم

    Comment by امیرعباس — مهر ۳۰, ۱۳۹۶ @ ۹:۳۰ ق.ظ

  32. اگر معاینه بینم که قصد جان دارد به جان مضایقه با دوستان ن کار من است یعنی چی؟ نمیفهمم

    Comment by مسعود — آبان ۲۰, ۱۳۹۷ @ ۳:۵۲ ق.ظ

  33. اگر معاینه بینم که قصد جان دارد
    به جان مضایقه با دوستان نه کار منست
    معاینه از عین که چشم است میباشد.
    معاینه میشود با چشم خود(از نزدیک) دیدن.پزشک بیمار را معاینه کرد یعنی با چشم خود از نزدیک بیمار را دید.
    معاینه را میشود همتای برانداز کردن و آشکار دیدن دانست.
    معنی بیت:با چشم خود ببینم که قصد جانم دارد دریغ نمودن جان از دوستان کار من نیست.
    به زبان دیگر روز روشن مرا بکشد آخ نمیگویم
    ولی به نظر من درست تر (هرآینه) باید باشد نه (معاینه)
    اگر هرآینه بینم که قصد جان دارد
    به جان مضایقه با دوستان نه کار منست
    اگر به روشنی ببینم قصد جانم دارد دریغ جان از دوستان کار من نیست.
    بی مرارم اگر دوست قصد جانم کند و نه بگویم
    هرآینه نیز به معنی هرگاه-ناچار-روشن و آشکارا

    Comment by 7 — آبان ۲۰, ۱۳۹۷ @ ۱:۳۲ ب.ظ

  34. خود کشته ابروی توام من به حقیقت
    گر کشتنی ام باز، بفرمای به ابروی

    Comment by 7 — آبان ۲۰, ۱۳۹۷ @ ۱:۴۸ ب.ظ

  35. ای آرزوی چشمم رویت به خواب دیدن
    دوری نمی تواند پیوند ما بریدن
    ترسم که جان شیرین هجران به لب رساند
    تا وقت آنک باشد ما را به هم رسیدن
    ((موقوف التفاتم تا کی رسد اجازت
    از دوست یک اشارت وز ما به سر دویدن))
    تا روح بر نیاید جهدی همی نمایم
    مشتاق را نشاید یک لحظه آرمیدن
    چشمی که دیده باشد آن شکل و آن شمایل
    بی او ملول باشد از روی خوب دیدن
    ما را به نیم جانی وصلت کجا فروشند
    ارزان بود به صد جان گر می توان خریدن
    حیران شده است عقلم در صنع پادشاهی
    کز خاک می تواند خورشید آفریدن
    باشد همام شبها در آرزوی خوابی
    وقتی مگر خیالی در بر توان کشیدن
    همام تبریزی

    Comment by 7 — آبان ۲۰, ۱۳۹۷ @ ۲:۱۰ ب.ظ

لطفاً توجه داشته باشید که حاشیه‌ها برای ثبت نظرات شما راجع به همین شعر در نظر گرفته شده‌اند. در صورتی که در متن ثبت شده‌ی شعر در گنجور غلط املایی مشاهده کردید، یا با مقابله با نسخه‌ی چاپی در دسترستان اشتباهاتی یافتید، در مورد این شعر نظر یا احساس خاصی دارید یا مطلب خاصی در مورد آن می‌دانید یا دوست دارید درباره‌ی آن از دیگران چیزی بپرسید یک حاشیه برای آن بنویسید. لطفاً از درج مطالب غیرمرتبط با متن این شعر خاص خودداری فرمایید و حتی‌الامکان سعی کنید متن حاشیه‌ی خود را با حروف فارسی درج کنید (حاشیه‌ها بازبینی خواهند شد و موارد غیرمرتبط و ناقض این نکات حذف می‌شوند).

لطفاً در صورتی که اشتباهات را با استناد به نسخه‌های چاپی گزارش می‌کنید این مسئله را (حتی‌الامکان با ذکر نام مصحح) ذکر نمایید تا بتوانیم بین پیشنهادهای تصحیحی حدسی حاشیه‌گذاران و پیشنهادهای مستند تمایز قایل شویم.

حاشیه بنویسید

* ورود نام و پست الکترونیکی اجباری است، پست الکترونیکی نشان داده نمی‌شود.

خوراک حاشیه‌های این شعر را با این نشانی به خبرخوان خود اضافه کنید.

بستن پنجره