1. غزل فوق بیان کننده نوعی یادآوری و آگاهی رسانی مجدد به مخاطب لسان الغیب می باشد در بیت اول و پایانی.
    نکات مهم در این غزل :
    ۱/ در این غزل حافظ از سه شخصیت مستقل انسانی اصلی صحبت می کند که یکی از آنها خود شاعر می باشد با عناوینی چون : سوختگان، می کنـم شکر، غریبی، حافـظ شبخیز و دو دیگر شاه یحیی و شاه شجاع می باشند.
    ۲/ شخصیت های غیر انسانی ولی تاثیر گذار شامل صبـا، لب خنـدان قدح
    ایده اصلی غزل:
    در زندگی به کمال خواهی بود اگر در مسیر درست و تکاملی آن قرار بگیری با درک صحیح از خط جام. یعنی جم وقت خودی ار دسـت به جامـی داری

    Comment by Ahmadali Gholami — آبان ۵, ۱۳۹۴ @ ۷:۵۰ ق.ظ

  2. این غزل توسط استاد ایرج خواجه امیری در بیات اصفهان خیلی عالی اجرا شده ….

    Comment by مهدی — آذر ۱۸, ۱۳۹۵ @ ۳:۰۵ ب.ظ

  3. چون به هنگام وفا هیچ ثباتیت نبود
    می‌کنم شکر که بر جور دوامی داری
    در این بیت آرایه ی «تاکید الذم بما یشبه المدح» وجود دارد

    Comment by مهدی شجاعی پارسا — دی ۱۵, ۱۳۹۵ @ ۱۲:۱۶ ب.ظ

  4. سلام و درود
    درگذشت آیت الله اکبر هاشمی رفسنجانی را تسلیت می گویم.
    حضرت حافظ این بیت را برایش هدیه نمودند:

    نام نیک ار طلبد از تو غریبی چه شود
    تویی امروز در این شهر که نامی داری

    Comment by محمدامین احمدی فقیه — دی ۲۰, ۱۳۹۵ @ ۸:۲۰ ق.ظ

  5. از نوشته ی آقای محمد امین احمدی فقیه خنده ام گرفت.
    اتفاقاً خواجه ی شیراز اشعارش را به تنها کسانی که هدیه ننموده همین قشر زاهد و شیخ و خرقه پوشان دینی و مذهبی است.ما که نام نیکی از این جماعت ندیدیم.

    Comment by مسعود هوشمند — شهریور ۲۴, ۱۳۹۷ @ ۱:۰۳ ق.ظ

  6. ای که در کوی خرابات مقامی داری
    جَم وقت خودی اَر دست به جامی داری
    خرابات: جمع “خرابـه” است، خانـه های ویـران وغیرقابلِ استفاده برای مردمِ عادی، امابهترین وامن ترین مکان برای خلافکاران که بی هیچ هزینه ای، در آنجا هارفته و کارهای خلاف شرع ، مانـنـد : قـمـار ، شـرابخواری و زنـا و …. انجام می‌دادنـد.بنابراین شرابخواران وگناهکاران را اهل خـرابـات می‌گـفـتـند امروزه نیزاینچنین است،بسیاری ازجنایات وخلافکاری ها درخرابه ها وویرانه ها صورت می پذیرد.
    گرچه قبل ازحافظ نیزاین واژه در اشعارشاعران به ویژه “خواجوی کرمانی” که حافظ درابتدایِ کاردر سرودنِ بیشترِغزلیّات، وام دارِ اوبوده، بکاررفته است ، امّاحافظ این رندِآزاده وازبندِ تعلّقات رسته یِ یگانه یِ روزگاران، این واژه رابه اصطلح ازنظرمعنایی غنی سازی کرده وبه آن ژرفایِ بیشتری بخشیده است.
    حضرت حافظ،به مددِ نبوغ ِ معماری خداداده ی خویش، ابتدابنای کلنگی “خرابات” رادرهم کوبیده وبانقشه ای مهندسی،عمارتِ زیبایِ ” مـیکـده‌ی معرفت” ، “محفل اُنس”و “مجلس عارف کامـل ” رادرزمین خرابات بنانهاده است. بنایی محکم واستوار،که درطولِ قرنها،همچنان استوار باقی مانده وهیچ آسیبی ازطوفانهای کج اندیشان وکینه ی کینه توزان ندیده است. خرابات درنظرگاه حافظ محفل رندانِ وارسته ازتعلّقات دینی ودنیویست.
    مقام: مرتبه ومَنصب
    جَم: جمشید پادشاه افسانه ای، جم کنایه ازپادشاه مقتدر است.
    “جام” ایهام دارد: ۱- جام شراب ۲- جام جم یا همان جام افسانه ای جمشید که درآن احوالات روزگار رامی دید۳- کنایه ازدل عارف،بانظرداشت هرسه معنی بکارگرفته شده است.
    معنی بیت: ای آنکه درکوی خرابات مسکن گزیده و(باخلاص شدن ازبند تعلّقات دینی ودنیوی) برای خود در عرصه ی رندی جایگاهی پیداکرده ای اگردرکوی خرابات هستی ودسترسی به جام(باهرسه معنی) داری خوشابه حالت که سلطان مقتدر وخوش اقبال مملکت وجود خویش هستی.
    آنکس که به دست جام دارد
    سلطانی جم مدام دارد
    ای که با زلف و رخ یار گذاری شب و روز
    فرصتت باد که خوش صبحی و شامی داری
    درنظرگاه حافظ، رندِخرابات نشین که به مقامی رسیده باعاشقی که به وصال نایل شده هردو ازرستگارانند.
    معنی بیت: ای دلداده ای که به وصال رسیده وروزوشب خویش را درکنارمعشوق وبا زلف ورخ یار سپری می کنی مجال مبارکی که پیداکرده ای مستدام باد که شام و سحرخیال انگیزی داری. ضمن آنکه شام (رساننده ی زلف سیاه) وسحر(کنایه ازرخسار سپید اوست.)
    چوماهِ روی تودرشام زلف می دیدم
    شبم به روی تو روشن چوروزمی گردید
    ای صبا سوختگان بر سر ره منتظرند
    گر از آن یار سفرکرده پیامی داری
    سوختگان: دلسوختگان، غم عاشقان
    معنی بیت: ای نسیم صبا عاشقانِ دلسوخته ازسوزوگدازعشق، برسرراه انتظارمی کشند اگرپیامی ازمعشوق داری بیا که وقتِ وقت است.
    روی بنما ووجود خودم ازیادببر
    خرمن سوختگان را همه گوبادببر
    خال سرسبز تو خوش دانه ی عیشیست ولی
    بر کنار چمنش وه که چه دامی داری
    خال سرسبز: خال زیباووسوسه انگیز
    “چمن” کنایه ازگلشن رخساراست. رخساربه گلشن تشبیه شده است. گلشنی که دامی درمیان دارد دانه ی این دام “خال”ِ وسوسه انگیزاست.
    معنی بیت: خال توبس زیبا وشاداب است امّا خال تودرگلشن رخسار دامی وسوسه برانگیزاست.
    ازدام زلف ودانه ی خال تودرجهان
    یک مرغ دل نماند نگشته شکار حُسن
    بوی جان از لب خندان قدح می‌شنوم
    بشنو ای خواجه اگر زان که مشامی داری
    مشام: بینی، حس بویایی.
    معنی بیت: ازلب خندان پیاله نسیم حیات وزندگانی به مشامم می رسد ای شیخ اگرتونیزمشامی داری(که نداری) بشنو.
    سرم خوشست وبه بانگ بلندمی گویم
    که من نسیم حیات ازپیاله می جویم
    چون به هنگام وفا هیچ ثباتیت نبود
    می‌کنم شُکر که بر جور دوامی داری
    ثبات: دوام و پایداری.
    معنی بیت: ای محبوب، ازآنجاکه هنگام وفای به عهد وپیمان، ازتو هیچ ثباتی درعمل دیده نشدخدای راسپاس می گویم که حداقل بی وقفه نامهربانی می کنی وبر جور وجفا ثبات داری.
    ازثبات خودم این نکته خوش آمدکه به جور
    درسرکوی توازپای طلب نشستم
    نام نیک اَر طلبد از تو غریبی چه شود؟
    تویی امروز در این شهر که نامی داری
    نام نیک اَر طلبد : اگر غریبی بخواهد از بهرمندی لطف و عنایت تونیکنام گردد.
    معنی بیت: ای حبیب، اگرغریبی چون من، ازتو انتظارلطف ومرحمت داشته باشد چه اتّفاقی می افتد؟ مگرچه چیزی ازتو کم می شود؟ امروز دراین شهرتوصاحب نام هستی وغریبان ازتو انتظار عنایت ومساعدت دارند.
    گرآمدم به کوی توچندان غریب نیست
    چون من درآن دیارهزاران غریب هست
    بس دعای سحرت مونس جان خواهد بود
    تو که چون حافظ شبخیز غلامی داری
    بس دعای سحرت مونس جان خواهد بود: چه بسیاردعاهای سحری که مونس جانت خواهد بود.
    معنی بیت:
    ای محبوب، توکه همانند حافظِ شب زنده دار ارادتمند وهوادار داری بی تردید چه بسیاردعاهای سحری که مونس جانت خواهد بود.
    دل گفت وصالش به دعابازتوان یافت
    عمریست که کارم همه برکاردعارفت

    Comment by رضا ساقی — آذر ۱۵, ۱۳۹۷ @ ۸:۲۲ ب.ظ

لطفاً توجه داشته باشید که حاشیه‌ها برای ثبت نظرات شما راجع به همین شعر در نظر گرفته شده‌اند. در صورتی که در متن ثبت شده‌ی شعر در گنجور غلط املایی مشاهده کردید، یا با مقابله با نسخه‌ی چاپی در دسترستان اشتباهاتی یافتید، در مورد این شعر نظر یا احساس خاصی دارید یا مطلب خاصی در مورد آن می‌دانید یا دوست دارید درباره‌ی آن از دیگران چیزی بپرسید یک حاشیه برای آن بنویسید. لطفاً از درج مطالب غیرمرتبط با متن این شعر خاص خودداری فرمایید و حتی‌الامکان سعی کنید متن حاشیه‌ی خود را با حروف فارسی درج کنید (حاشیه‌ها بازبینی خواهند شد و موارد غیرمرتبط و ناقض این نکات حذف می‌شوند).

لطفاً در صورتی که اشتباهات را با استناد به نسخه‌های چاپی گزارش می‌کنید این مسئله را (حتی‌الامکان با ذکر نام مصحح) ذکر نمایید تا بتوانیم بین پیشنهادهای تصحیحی حدسی حاشیه‌گذاران و پیشنهادهای مستند تمایز قایل شویم.

حاشیه بنویسید

* ورود نام و پست الکترونیکی اجباری است، پست الکترونیکی نشان داده نمی‌شود.

خوراک حاشیه‌های این شعر را با این نشانی به خبرخوان خود اضافه کنید.

بستن پنجره