1. اگـر بـه کـوی تـو بـاشـد مـرا مـجـال وصـول

    رسـد بـه دولـت وصـل تـو کار مـن بـه اصول

    اگربه من این فرصت و اجازه داده می شد که به کوی تـو بـرسم ودرآنجاساکن گردم از نیکبختی سعادتی که از وصال تـوحاصل می گشت،کار و بـار من هم سر و سامان می‌یـافت.وگرنه درغیر این صورت هرگز من به سامان نخواهم رسید.

    گدای کوی تو ازهشت مستغنیست

    اسیرعشق تو از هردو عالم آزادست

    قـــرار بـُـرده ز مـن آن دو نـرگـــس رعـنـــــا

    فـــراغ بـرده ز مـن آن دو جـادوی مـکــحـول

    آن دو چشمِ تـو که همچون گل نرگس خمار می باشند،آسایش و آرام از من گرفته اند ، آن دو چشمِ مـکــحـول (سرمه کشیده‌یِ) جادوگرنیز آسایش خاطر را از من سلب کرده اند .

    پارسایی وسلامت هوسم بود ولی

    شیوه ای می کندآن نرگس فتان که مپرس

    چـو بـر در تـو مـن بـی نـــوای بــی زر و زور

    بـه هـیــچ بـاب نـــــدارم ره خـروج و دخــول

    زمانی که من بی چیز وبیچاره هستم وراه واردشدن به کوی تورا نمی دانم وتوان خروج از عشق توراهم ندارم ،مستأصل شده ونه راه پیش دارم ونه راه پس.

    خدارا رحمی ای منعم که درویش سرکویت

    دری دیگرنمی داند رهی دیگر نمی گیرد.

    کجا روم ؟ چه کنــم ؟ چاره از کجا جویـم ؟!

    کـه گـشـتــه‌ام ز غــم جــور روزگـار مـلـــول

    کجا بروم ؟ چه کار بکنم ؟ چاره‌ی کارم درچیست ؟ زمانی که من ِ فقیر بی زر و زور از هیچ دری اجازه‌ی رفت و آمد به بارگاه وصال تـو نـدارم ، من که از اندوه و جفای روزگار دل آزرده وملول شده‌‌ام،چه کاری ازمن ساخته است؟

    بودکه یار نرنجد زمابه خُلق ِ کریم

    که ازسئوال ملولیم وازجواب خجل

    مـن شـکـسـتـه‌ی بـد حــــال زنـدگی یـابـم

    در آن زمان که به تیغ غمـت شـوم مـقـتـول

    من ِ ناتوانِ مریض، آن زمان که با تیغ غم تـو کشته شوم زندگی ِ دوباره خواهم یـافت .

    زیرشمشیرغمش رقص کنان خواهم رفت

    کان که شد کشته ی او نیک سرانجام افتاد

    خــراب‌تـر ز دل مـن غـم تــــو جـای نـیـافـت

    کـه سـاخـت در دل تـنــــگـم قـرارگـاه نـزول

    غم تـو همانند گنجی هست که دل مرا برای پنهان شدن و آرامش یافتن در آن انتخاب کـرد .

    تاگنج غمت در دل ویرانه مقیم است

    همواره مرا کوی مقامات مقام است.

    دل از جـواهــــر مـهــرت چـو صـیـقـلـی دارد

    بـُـــوَد ز زنـگ حـوادث هـر آیـنـه مــصــقـــول

    دل من که با گوهر عشق تـوجلاو درخشندگی یافته است قطعن از کدورت حوادث پاک و زدوده شده است و”هرآینه” ایهام جالب وزیبایی دارد هم به معنای به “درستی که” وهم به معنای آینه گرفته شده است. دلی که با عشق تـو تابناک ودرخشنده گشته هرگزاز حوادث روزگار مـکـدّر نخواهدشد وهمچون آینه صاف ودرخشنده است.

    سنگ وگل راکند ازیمن نظر لعل وعتیق

    هرکه قدرنفس لعل یمانی دانست

    چه جرم کرده‌ام،ای جان و دل بـه حضرت تـو

    که طاعت مـن بی‌دل نمی‌شـود مـقـبـول ؟!

    ای جان و دل (خطاب به معشوق) چه گناهی از من سرزده ؟ که بندگی وطاعت وگریه وزاری من در پیشگاه تـو موردقبول نمی افتد ؟ درجای دیگر حافظ به خودش پاسخ می دهد:

    درزلف چون کمندش ای دل مپیچ کانجا

    سرها بریده بینی بی جرم وبی جنایت

    به درد عشق بـساز و خموش کن حـافــظ !

    رموز عشق مـکـن فـاش پـیـش اهـل عـقـول

    خموش کن : سکوت کن ، ساکت شو

    اهل عقول : عاقلان

    ای حافظ : با درد عشق بـسـاز و سـاکت باش وچیزی نگو( اسرار عشق را پیش عاقلان فاش مکن ). حافظ معتقداست که تنهاراه رستگاری درعشق ورزیدن است وبس.چنانچه کسی با عقل گرایی ومصلحت بینی بخواهد به منبع حق متصل گردد زهی خیال باطل است.

    رندعالم سوزرا بامصلحت بینی چه کار؟

    کارملک است آنکه تدبیر وتأامل بایدش

    پس تدبیر وتأمل ومصلحت بینی فقط در این دنیا وبه کارملک می خورد آنکه سرسودای وصال یار دارد با تدبیر ومصلحت گرایی ممکن نیست وتنها ازطریق عشق ورزیدن ورها ساختن کار ملک ومادیات است که آدمی به فراسوی آگاهی وکمال می رسد.

    Comment by سیدعلی ساقی — آبان ۲۵, ۱۳۹۵ @ ۵:۵۵ ب.ظ

  2. به درد عشق بساز و خموش کن حافظ ..

    Comment by نادر.. — خرداد ۲, ۱۳۹۶ @ ۷:۱۷ ب.ظ

  3. حضرت حافظ این شعر را در دوران جوانی و در فاصله ی ۱۶ الی ۲۶ سالگی سروده است که به هیچ وجه در فصاحت و عمق و لطافت قابل قیاس با آثار بعد از سال ۷۴۵ نیست

    Comment by اروند — مهر ۲, ۱۳۹۶ @ ۳:۱۶ ق.ظ

لطفاً توجه داشته باشید که حاشیه‌ها برای ثبت نظرات شما راجع به همین شعر در نظر گرفته شده‌اند. در صورتی که در متن ثبت شده‌ی شعر در گنجور غلط املایی مشاهده کردید، یا با مقابله با نسخه‌ی چاپی در دسترستان اشتباهاتی یافتید، در مورد این شعر نظر یا احساس خاصی دارید یا مطلب خاصی در مورد آن می‌دانید یا دوست دارید درباره‌ی آن از دیگران چیزی بپرسید یک حاشیه برای آن بنویسید. لطفاً از درج مطالب غیرمرتبط با متن این شعر خاص خودداری فرمایید و حتی‌الامکان سعی کنید متن حاشیه‌ی خود را با حروف فارسی درج کنید (حاشیه‌ها بازبینی خواهند شد و موارد غیرمرتبط و ناقض این نکات حذف می‌شوند).

لطفاً در صورتی که اشتباهات را با استناد به نسخه‌های چاپی گزارش می‌کنید این مسئله را (حتی‌الامکان با ذکر نام مصحح) ذکر نمایید تا بتوانیم بین پیشنهادهای تصحیحی حدسی حاشیه‌گذاران و پیشنهادهای مستند تمایز قایل شویم.

حاشیه بنویسید

* ورود نام و پست الکترونیکی اجباری است، پست الکترونیکی نشان داده نمی‌شود.

خوراک حاشیه‌های این شعر را با این نشانی به خبرخوان خود اضافه کنید.

بستن پنجره