لطفاً توجه داشته باشید که حاشیه‌ها برای ثبت نظرات شما راجع به همین شعر در نظر گرفته شده‌اند. در صورتی که در متن ثبت شده‌ی شعر در گنجور غلط املایی مشاهده کردید، یا با مقابله با نسخه‌ی چاپی در دسترستان اشتباهاتی یافتید، در مورد این شعر نظر یا احساس خاصی دارید یا مطلب خاصی در مورد آن می‌دانید یا دوست دارید درباره‌ی آن از دیگران چیزی بپرسید یک حاشیه برای آن بنویسید. لطفاً از درج مطالب غیرمرتبط با متن این شعر خاص خودداری فرمایید و حتی‌الامکان سعی کنید متن حاشیه‌ی خود را با حروف فارسی درج کنید (حاشیه‌ها بازبینی خواهند شد و موارد غیرمرتبط و ناقض این نکات حذف می‌شوند).

بحثهای مذهبی و اعتقادی و ارجاع توهین‌آمیز نسبت به بزرگان ادیان و همینطور بحثهای قومیتی و توهین به فرهنگها و قومیتها و زبانها از مصادیق حاشیه‌های نامناسب محسوب می‌شوند.

لطفاً در صورتی که اشتباهات را با استناد به نسخه‌های چاپی گزارش می‌کنید این مسئله را (حتی‌الامکان با ذکر نام مصحح) ذکر نمایید تا بتوانیم بین پیشنهادهای تصحیحی حدسی حاشیه‌گذاران و پیشنهادهای مستند تمایز قایل شویم.

حاشیه بگذارید

* ورود نام و پست الکترونیکی اجباری است، پست الکترونیکی نشان داده نمی‌شود.

  1. خیام استاد شناساندن واقعیت این جهان به مخاطب است . بطوریکه در تمام رباعیات او میبینیم که در حالی که دنیا را بسیار بی آتیه می بیند ولی از لحظه لحظه عمر استفاده برده ، در جهت لذت میکوشد و میداند آدمی که زندگی خود را صرف نظریات متافیزیکی میکند در حقیقت عمر خود را به هیچ فروخته و البته او عمر خود را به هیچ نمی فروشد و زندگی را صرف طرب و مستی و می مینماید . اگر روحش وجود دارد شاد باد ….

    Comment by علی — مهر ۱۵, ۱۳۸۸ @ ۹:۰۶ ق.ظ

  2. در دقت دوم وسوم و..برهرکسی معلوم میشود که وجودخودش جنبه متافیزیکی دارد و برای حفظ آرامشش ناگزیر است متوجه متافیزیک هم باشد
    وضعی است چنین چه میتوان کرد؟
    ومقصود خیام از مستی در بسیاری از ابیاتش مستی معمولی نمتواند باشد
    روحش شاد

    Comment by ف-ش — مهر ۱۸, ۱۳۸۸ @ ۳:۱۳ ب.ظ

  3. در اینجا , عواملی چون پرسشهای متافیزیکی عامل غم انسان نیست. بلکه زمانه و اتفاقات آن هسنتد که سرمنشا غم برای انسان هستند.
    خیام ما را از درگیری با غم دنیا منع میکند.. چرا که لحظات خوش را از انسان میگیرد

    Comment by هومن — آبان ۲۰, ۱۳۸۸ @ ۲:۳۵ ب.ظ

  4. شاید منظور بی خیالی نسبت به غم و اندوه زمانه است.
    چراکه غصه خوردن و غمگین بودن باعث خارج شدن روح از بدن خواهد شد که در دوره ما همان سکته و بیماریهای گوناگونی همچون افسردگی و جنون و غیره را شامل می شود.

    Comment by م.ح — تیر ۲۳, ۱۳۸۹ @ ۱۱:۲۲ ق.ظ

  5. به نظر شما اگه بی خیال نبودن نسبت به غم و اندوه زمانه سبب موارد ذکر شده در حاشیه‌‌‌ی بالایی بشه آیا باید نسبت به این غم و اندوه بی خیال بود؟

    Comment by رضا — دی ۱۷, ۱۳۸۹ @ ۲:۰۵ ق.ظ

  6. خیام که گرفتار غم زمانه نیست با استناد به شعرهایی که انسان را از فکر این زمانه بیرون میکند و در عین حال پر ز غم و رنجه . . .

    Comment by 7tir — اسفند ۲۳, ۱۳۹۰ @ ۳:۵۰ ب.ظ

  7. خیام متفکری واقع گرا و ضّد اسلام و افکار متافیزیکی است!او فرهنگ اصیل ایران را که سرشار از عشق،محبت،واقع گرایی، و انسان محوریست درک کرده و از فرهنگ ارتجاعی و واپسگرأی که این دنیا را به بهانه بهشت جهنم کرده متنفر است!این در اشعار اغلب شعرا و نویسندگان اخه ایرانی‌ هویداست.مسلما اسلامیانی که خود را مجاز به هر تجاوزی به حقوق دیگران میدانند سعی‌ در تفسیر اشعار خیام و سایر شعرای ایرانی‌ بنفع خود دارند.

    Comment by mazdack — مهر ۹, ۱۳۹۱ @ ۱۲:۵۷ ق.ظ

  8. کاملا با مزدک موافق!!..خیام به همون فلسفه ای رسیده بود که بعدها اگزیستانسیال نام گرفت،خیام رنج حقیقی ِ وجود داشتن و بیهودگی دنیارو حس کرده(ایدل چو زمانه میکندغمناکت) و به وضوح تو بعضی رباعی ها می بینیم:
    خرّم دلِ آن‌که یک نفس زنده نبود،
    و آسوده کسی‌ که خود نزاد از مادر!

    وقتی دقیق میشیم به همون نظری میرسیم که مزدک هم اشاره کرده،البته گاهی چارچوب های دینی دیدگاه افرادی را کاملا متفاوت میکند.

    Comment by unknown — خرداد ۳, ۱۳۹۲ @ ۶:۵۲ ب.ظ

  9. واقعا” استاد به تمام معناست . من هیچ علاقه ای به شعر نداشتم ولی با خواندن اشعار خیام دیوانه شعر شدم

    Comment by محسن — مهر ۲۱, ۱۳۹۲ @ ۸:۳۸ ب.ظ

  10. خیّام و اعتقاد به روان ؟

    Comment by بهرام مشهور — فروردین ۱۰, ۱۳۹۴ @ ۱۲:۰۶ ق.ظ

  11. سلام. من با نظر مزدک موافقم. ولی اگه مخالفم بودم خیلی راحت مگفتم مخالفم نه اینکه توهین کنم. گر من زمی مغانه مستم…

    Comment by علی — اردیبهشت ۱۹, ۱۳۹۵ @ ۷:۱۵ ب.ظ

  12. لطفا معنى این رباعى و تفسیر رو بیان کنید با تشکر

    Comment by شهاب — تیر ۲, ۱۳۹۵ @ ۱۲:۱۶ ق.ظ

  13. سلام به همه
    چرا انقدر سختش میکنید ؟
    خدارو شکر معنی اشعار انقدر ساده و زیباست که سادگیش اونو از هر تفسیر و نقدی بی نیاز میکنه

    Comment by معین — تیر ۱۸, ۱۳۹۵ @ ۳:۱۴ ق.ظ

  14. ای دل صحیح است نه ایدل

    Comment by حمید سامانی — مرداد ۳, ۱۳۹۵ @ ۱۲:۰۱ ق.ظ

  15. اشعار خیام بسیار واضح و روشنه

    هیچ چیزی جز واقع بینی و حقیقت درش وجود نداره .

    به نظرم هیچ شاعری مثل خیام پرده حقیقت رو کنار نزده ..

    یادش در تاریخ و ادبیات ایران و جهان جاودان باد .

    Comment by کاوه کمالی — مرداد ۹, ۱۳۹۶ @ ۱۲:۱۴ ب.ظ

  16. با سلام و احترام به دوستان و گرامی‌داشت خیام عزیز
    بیت اول این یک جمله‌ی سوالی هستش که از خواننده میخواد که از خودش بپرسه: ای‌دل چو زمانه میکند غمناکت؟ کلمه‌ی «چو» در اینجا به معنی «چگونه» می‌باشد و خیام عزیز میپرسد که ای دل چگونه زمانه و چرخ تورا غمناک میکند و یا چرا باید زمانه تورا غمناک کند وقتی که میدانی و دیده‌ای و اطمینان داری که ناگاه _یعنی بدون آگاهی قبلی_ باید این این دنیا را ترک کنی دنیایی که با استناد به رباعیات دیگرِ خیام عزیز نقد است دنیایی که از بودن در آن شک و شبه و آیایی نیست و در مصراع دوم به طعنه می‌فرماید که ناگه برود ز تن روان پاکت،بیرون رفتن روان پاک از تن طعنه‌ای بیش نیست و منظور از آن فقط مردن است پیش درآمدی بر بیت بعد است که به ما آگاهی میدهد که در لحظه زندگی کنیم گذشته تمام شده و فقط باید از آن درس گرفت برای زندگی بهتر برای بهبود زندگی اکنون و فردا که هنوز نیامده و کسی را از آن اگهی نیست فردایی که در هاله‌ای از ابهام است پس به جای تفکرات بیهوده از سبزه شدن تن گذشتگان عبرت بگیریم و بر همان سبزه بنشینیم و از حال لذت ببریم و خوش باشیم بر سبزه کسانی که چه خوش بودند و چه غمناک فعلا سبزه‌ای بیش نیستند و نشان از پایانی یکسان دارد برای هر دو گروه تنها وجه تمایزشان نحوه زندگی‌شان در زمان حیاتشان استخوش باشید، خوش باشید که آواز دهل شنیدن از دور خوش است و بدانید که یکی از اصول مهم در خوش بودن اینست که در این خوش بودن دیگران هم سهیم باشند نه اینکه با خوشی ما عده‌ای از همنوعان ما ناخوش شوند آزار رساندن به دیگران هرگز باعث خوشی و خوشحالی نمیشود چرا که در آخر باعث ناخشنودی خود ما میشود اگر انسان باشیم

    Comment by مجید — مرداد ۲۹, ۱۳۹۸ @ ۳:۰۶ ق.ظ

  17. چرا فکر میکنید منظور از شراب یا مستی در اشعار شعرای ایران چیزی بجز شراب و مستی هستش چرا با خودتون تعارف دارید اگر شاعر میخاست درباره چیز دیگه ای بگه توانایی گفتنش رو داشت وقتی میگه شراب یعنی شراب همین

    Comment by میلاد — اسفند ۲۴, ۱۳۹۸ @ ۸:۴۵ ب.ظ

  18. کسی احتمال میده این ای دل خطاب به دل خودش باشه !؟

    Comment by مهدی — اردیبهشت ۱۸, ۱۳۹۹ @ ۴:۱۲ ق.ظ

  19. استاد شجریان سال ۱۳۷۸ در مراسم دریافت نشان پیکاسو از دستان فدریکو مایور دبیرکل سازمان یونسکو در مقر این سازمان این ابیات را به زیبایی در دستگاه ماهور اجرا کرده است

    Comment by محمد حکمتی — اردیبهشت ۲۴, ۱۳۹۹ @ ۱:۱۱ ب.ظ

  20. ای دل چو زمانه می‌کند غمناکت
    ناگه برود ز تن روان پاکت
    بر سبزه نشین بکام دل روزی چند
    زان پیش که سبزه بردَمد از خاکت

    Comment by احمد نیکو — تیر ۱۲, ۱۳۹۹ @ ۱۱:۱۸ ب.ظ

خوراک حاشیه‌های این شعر را با این نشانی به خبرخوان خود اضافه کنید.

بستن پنجره