سخت است پس از جاه تَحَکُّم بردن

خو کرده به ناز، جور مردم بردن

استاد معلم چو بود بی آزار

خرسک بازند کودکان در بازار

تا ندانی که سخن عین صواب است مگوی

وآنچه دانی که نه نیکوش جواب است مگوی

نیفتاده بر دست دشمن اسیر

به گِردش نباریده باران تیر

پیل کو تا کتف و بازوی گُردان بیند؟

شیر کو تا کف و سر پنجهٔ مردان بیند؟

بیار آنچه داری ز مردی و زور

که دشمن به پای خود آمد به گور

نه هر که موی شکافد به تیر جوشن‌خای

به روز حملهٔ جنگاوران بدارد پای

خر که کمتر نهند بر وی بار

بی‌شک آسوده‌تر کند رفتار

کریمان را، به دست اندر، دِرَم نیست

خُداوندانِ نِعْمَت را کَرَم نیست

خداوندِ مکنت به حق مشتغل

پَراکَنْدِه‌روزی، پَراکَنْدِه‌دِل

تشنگان را نماید اندر خواب

همه عالَم، به چشم، چشمهٔ آب

گر بی‌هنر به مال کند کِبر بر حکیم

کونِ خرش شمار وگر گاوِ عنبر است

به رنج و سعی کسی نعمتی به چنگ آرد

دگر کس آید و بی‌سعی و رنج بردارد

آن را که عقل و همّت و تدبیر و رای نیست

خوش گفت پرده‌دار که کس در سرای نیست

دیدهٔ اهلِ طمع به نعمتِ دنیا

پُر نشود همچنان که چاه به شبنم

به خون عزیزان فرو برده چنگ

سر انگشت‌ها کرده عناب‌رنگ

دلی که حور بهشتی ربود و یغما کرد

کی التفات کند بر بتان یغمایی

چون سگ درنده گوشت یافت نپرسد

کاین شتر صالح است یا خر دجال

با گرسنگی، قُوَّت پرهیز نماند

افلاس عنان از کف تقوی بستاند

جور دشمن چه کند گر نکشد طالب دوست

گنج و مار و گل و خار و غم و شادی به هم‌اند