به نانِ خشک قناعت کنیم و جامهٔ دَلْق

که بارِ محنتِ خود بِهْ که بارِ منّتِ خَلق

خوردن برایِ زیستن و ذکر کردن است

تو معتقد که زیستن از بهرِ خوردن است

نه چندان بخور کز دهانَت بر‌آید

نه چندان که از ضعف جانت بر‌آید

معده چو کج گشت و شکم‌درد خاست

سود ندارد همه اسباب، راست

گر به جایِ نانْشْ، اندر سفره بودی آفتاب

تا قیامت روزِ روشن کس ندیدی در جهان

هر چه از دونان به منّت خواستی

در تن افزودیّ و از جان کاستی

اگر حَنْظَل خوری از دستِ خوش‌خوی

بِهْ از شیرینی از دستِ تُرُش‌روی

نانم افزود و آبرویم کاست

بینوایی بِهْ از مذلّتِ خواست

هر‌که نان از عملِ خویش خورَد

منّتِ حاتمِ طایی نبَرَد

گربهٔ مسکین اگر پر داشتی

تخمِ گنجشک از جهان برداشتی

مٰاذا اَخاضَکَ یا مَغْرُورُ فِی الْخَطَرِ

حَتّیٰ هَلَکْتَ فَلَیْتَ النَّمْلَ لَمْ یَطِرِ

آن‌ کس‌که توانگرت نمی‌گرداند

او مصلحتِ تو از تو بهتر داند

عاجز، باشد که دستِ قوَّت یابد

برخیزد و دستِ عاجزان برتابد

گر آبِ چاهِ نَصرانی نه پاک است

جهودِ مُرده می‌شویی چه باک است؟

درویش به جز بویِ طعامش نشنیدی

مرغ از پسِ نان خوردن او، ریزه نچیدی

با طبعِ ملولت چه کند، هر‌که نسازد؟

شُرْطه همه وقتی نبوَد لایقِ کَشتی

دستِ تضرّع چه سود بندهٔ محتاج را

وقتِ دعا بر خدای، وقتِ کَرَم در بغل؟

بخور، ای نیک‌سیرتِ سَره‌مَرد

کان نگون‌بخت گِرد کرد و نخوَرد

قَدْ شٰابَهَ بِالْوَرَیٰ حِمارٌ

عِجْلاً جَسَداً لَهُ خُوارٌ

دست دراز از پیِ یک حبّه سیم

به که بِبُرَّند به دانگی و نیم