گنجور

قصیدهٔ شمارهٔ ۹۰ - این قصیدهٔ را هم هنگام اقامت در سرخس سروده

 
سنایی
سنایی » دیوان اشعار » قصاید
 

درگه خلق همه زرق و فریبست و هوس

کار درگاه خداوند جهان دارد و بس

هر که او نام کسی یافت ز آن درگه یافت

ای برادر کس او باش و میندیش از کس

بندهٔ خاص ملک باش که با داغ ملک

روزها ایمنی از شحنه و شبها ز عسس

گر چه با طاعتی از حضرت او «لا تامن»

ور چه با معصیتی از در او «لا تیاس»

ور چه خوبی به سوی زشت به خواری منگر

کاندرین ملک چو طاووس بکارست مگس

ساکن و صلب و امین باش که تا در ره دین

زیرکان با تو نیارند زد از بیم نفس

کز گران سنگی گنجور سپهر آمد کوه

وز سبکساری بازیچهٔ باد آمد خس

تو فرشته شوی ار جهد کنی از پی آنک

برگ توتست که گشتست به تدریج اطلس

همره جان و خرد باش سوی عالم قدس

نه ستوری که ترا عالم حسست جرس

پوست بگذار که تا پاک شود دین تو هان

که چوبی پوست بود صاف شود جوز و عدس

عاشقی پرخور و پر شهوت و پر خواب چو خرس

نفس گویای تو ز آنست به حکمت اخرس

رو که استاد تو حرصست از آن در ره دین

سفرت هست چو شاگرد رسن تاب از پس

نام باقی طلبی گرد کم آزاری گرد

کز کم آزاری پر عمر بماند کرکس

در سر جور تو شد دین تو و دنیی تو

که نه شب پوش و قبابادت و نه زین نه فرس

چنگ در گفتهٔ یزدان و پیمبر زن و رو

کنچه قرآن و خبر نیست فسانه‌ست و هوس

اول و آخر قرآن ز چه «با» آمد و «سین»

یعنی ندر ره دین رهبر تو قرآن بس

آز بگذار که با آز به حکمت نرسی

ور بیان بایدت از حال سنایی بر رس

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

حمید رضائیان نوشته:

احتراما درمصراع دوم بیت ۱۵ به جای کنچه واژه کانچه ود رمصراع دوم بیت ۱۶یعنی ندر واژه یعنی اندر صحیح هستند.

فرهود نوشته:

این لخت از بیت ۱۶ کاستی دارد و خوانده نمی شود:
یعنی ندر ره دین رهبر تو قرآن بس

خواهش می کنم که درست کنید.

داود پوراکبریان نوشته:

تو فرشته شوی ار جهد کنی از پی آنک برگ توتست که گشتست به تدریج اطلس
بیت فوق بشکل زیر هم آمده :
تو فرشته شوی ار جهد کنی از پی آنک برگ توتست به تدریج کنندش اطلس
که در زبان ترکی هم به عنوان ضرب المثلی در توصیه به صبر و تحمل داریم
صبریلن حالوا بیشر ای قورا سندن بسله سن اطلس اولار توت یپراغیندان
Sebrilen halva bi$er ey gora senden
Beslesen etles olar tut yapragindan
یعنی عجله نکن ای غوره ترش کمی دندان روی جگر بگذار و صبر کن تا به حلوای شیرین تبدیل شوی
همانطوریکه با پرورش برگ توت می توان به اطلس دست یافت

محمد رضا اقمشه نوشته:

با سلام و احترام و تشکر از زحمات دست اندر کاران گنجور ، خدا قوت

به نظر میرسد در بیت ۱۱ ” بر ” مناسب تر است تا ” پر ”

عاشقی بر خور و بر شهوت و بر خواب

کانال رسمی گنجور در تلگرام