گنجور

قصیدهٔ شمارهٔ ۳ - در مدح شیخ حسن نویان

 
سلمان ساوجی
سلمان ساوجی » دیوان اشعار » قصاید
 

ای قبله سعادت و ای کعبه صفا

جای خوشی و نیست نظیر تو هیچ جا

هر طاقی از رواق تو، چرخی زمین ثبات

هر خشتی از اساس تو، جامی جهان نما

در ساحت تو مروخه جنبان بود، شمال

در مجلس تو مجمره گردان بود، صبا

از جام ساقیان تو خورشید را، فروغ

وز ساز مطربان تو ناهید را، نوا

دارالسلام را بوجود تو افتخار

ذات‌العماد را به جناب تو التجا

بر طایران سدره نشین بانگ می‌زنند

در بوستان سرای تو مرغان خوش سرا

بر گوشه‌های کنگره‌ات، پاسبان به شب

صد بار بیش بر سر کیوان نهاده پا

در مرکز حضیض بماند چنان حقیر

از اوج تو فلک، که بر اوج فلک سها

بعد از هزار سال به بام زحل رسید

گر پاسبان ز بام تو سنگی کند رها

این آن اساس نیست که گردد خلل پذیر

لودکت الجبال، او انشقت السما

چون روضه بهشت، زمین تو روح بخش

چون چشمه حیات، هوای تو جانفزا

داری تو جای آنکه نشاند بجای جام

در تابخانه تو فلک آفتاب را

بیرون و اندرون تو سبز است و نور بخش

اول خضر لقایی وانگه خضر بقا

خورشید ذره‌وار اگر یافتی مجال

خود را به روزن تو درافکندی از هوا

از عشق نیم ترک تو بیم است کاسمان

این طاق لاجوردی، اطلس کند قبا

در زیر طاق صفه‌ات، ارکان دولتمند

همچون ستون ستاده به یک پای دایما

خرم‌تر از خورنقی و خوشتر از سریر

وانگه برین سخن درو دیوار تو گوا

از رشح برکه تو بود، بحر را ذهاب

وز دود مطبخ تو بود، ابر را حیا

رکن مبارکت چو برآورد سر ز آب

بگذشت ز آب و خاک به صد پایه از صفا

اضداد چارگانه عالم به اتفاق

گفتند: شد پدید صفایی میان ما

بازار خود ز سایه او سرد در تموز

پشت زمین به پشتی او گرم، در شتا

از شرم این سواد که او جان عالم است

تبریز در میانه خوی زد مراغه‌ها

از آب روی دجله دگر بر جمال مصر

نیل کشیده را نبود، زینت و بها

در تیره شب، ز بس لمعان چراغ و شمع

بر روی صبح دجله زند خنده از صفا

بغداد خطه‌ای است معطر که خاک او

ارزد به خون نافه مشکین دم خطا

یا حبذا عراق که، از یمن این مقام

امروز شرق و غرب جهان راست، ملتجا

دراج بوم او، همه شاهین کند شکار

و آهوی دشت او، همه سنبل کند چرا

گاهی نسیم بر طرف دجله، درع باف

گاهی شمال بر گذر رقه، عطرسا

ماهی تنان و ماهر خان در میان شط

چون عکس مه در آب و چو ماهی در آشنا

روی شط از سفینه، سپهریست پر هلال

در هر هلال، زهره نوایی قمر لقا

شبها که ماهتاب فتد در میان آب

پیدا شود هزار صفا در میان ما

بغداد سایه بر سر آفاق ازان فکند

کافکند سایه بر سر او سایه خدا

سلطان نشان خسرو اقلیم سلطنت

بالا نشین منصب ایوان کبریا

دارای عهد، شیخ حسن، آفتاب ملک

نویین خصم بند خدیو جهان گشا

گر در میان تیر فتد عکس تیغ او

اعضای توامان شود از یکدگر جدا

تابان ز پرچم علمش نصرت و ظفر

کالبدر فی الدجیه، کالشمس فی الضحی

ای نعل بارگیر تو قدر گوشوار

وی خاک بارگاه تو را فعل کیمیا

سلطان کبریای تو را روز عرض و بار

بالای گرد بالش خورشید متکا

خاک در سرای تو کاکسیر دولت است

در چشم روشنان فلک گشته توتیا

تو آفتاب ملکی و هر جا که می‌روی

دولت تو را چو سایه دوان است در قفا

رای منور تو سپهری همه قرار

ذات مبارک تو جهانی همه وفا

من مادح سرای تو و وین شاه بیت را

سلمان صفت مدیح سرایی بود سزا

روز و شب تو ما طلع الشمس و القمر

صبح و مسات، اختلف الصبح و المسا

بادا همه مبارک و اقبال و شادیت

پیوسته خواجه تاش و غلامان این سرا

گردون به لاجورد ابد بر کتابه‌اش

تحریر کرده « دام لک العز و البقا »

هجرت گذشته هفتصد و پنجاه و چار سال

کین بیت شد تمام بر ابیات این بنا

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ساوه‌سرا | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

حمیدرضا نوشته:

بیت نهم با آرایشی دیگر توسط حافظ نقل شده:
گر در خیال چرخ فتد عکس تیغ او
از یکدگر جدا شود اجزای توأمان

کانال رسمی گنجور در تلگرام