گنجور

قصیدهٔ شمارهٔ ۱۸ - در مدح سلطان الوزرا محمد زکریا

 
سلمان ساوجی
سلمان ساوجی » دیوان اشعار » قصاید
 

سرو با قد تو خواهد که کند بالا راست

راستی نیستش این شیوه که بالای تو راست

چشم سرمست تو را عین بلا می‌بینم

لیکن ابروی تو چیزی است که در بالای بلاست

سرو می‌خواست که با قد تو همسایه بود

سایه قد تو دیدم زکجا تا به کجاست

تو جم ملک جمالی، دهن انگشتریت

مشکل این است که انگشتریت نا پیداست

بخت برگشته من رفته چو چشمت در خواب

کار آشفته‌ام افتاده چو زلفت در پاست

شاهد ماهرخ من همه چیزی دارد

بجز از زیور یک حسن که آن حسن وفاست

روی بنما به من ای آینه حسن و جمال

که جمال تو ز آینه دل زنگ زد است

هست مشاطه باغ از رخ و قد تو خجل

که چمن را به گل و لاله و شمشاد آراست

ملکت حسن تو را بر طرف چشمه مهر

چیست آن سبزه نورسته مگر مهر گیاست

شب ز سودای تو بر سینه سیمین صباح

هر سحر پیرهن شعر سیه کرده قباست

من گرفتم که به پولاد دلی آینه‌ای

گرچه پولاد دل است، آینه هم روی نماست

زیب دور قمر آمد چو خط آصف دهر

سر زلف تو که بر برگ سمن غالیه ساست

روی زیبای تو چون رای جهانگیر وزیر

عالم آراسته از حسن ممالک آراست

خواجه شمس الحق والدین که اگر تابدروی

رایش از شمس فتد، همچو قمر در کم و کاست

پادشاه وز را میر زکریا که زقدر

آستان در او مسند جای وز راست

آنکه در کار ممالک قلم و دستش را

قوت دست « کلیم الله » و اعجاز عصاست

سجده درگه او نور جبین می‌بخشد

هم از آن سجده شما را اثری در سیماست

قلمت زرد و نثار است و بسی در دارد

این از آن است که آمد شدنش بر دریاست

شاید ار زانچه غلامیش کمر بسته بود

آفتاب فلک آنگه که مقامش جوزاست

همت عالی اوراست مقامی که فلک

با وجود عظمت در نظرش کم ز سهاست

ای سرا پرده عصمت زده بالای فلک

زهره زاهره‌ات مطربه بی سروپاست

نظر رای تو از منظره امروزی

کرده نظاره احوال جهان فرداست

ذات تو پیرو عقل است مصور گشته

که سراپا همه علم و هنر و ذهن و ذکاست

شده از عشق عبارات و خطت دیوانه

آب با سلسله بنهاده سر اندر صحراست

عدلت از روی جهان تیغ و تبر بر می‌داشت

آن مظالم همه در گردن شوم اعداست

در هم آمیخته اعضای عدوی تو به کین

تیغ ایام ز یکدیگرشان کرده جداست

با کفت ابر، سیه روی شد و کرد عرق

هیچ شک نیست که این دو ز آثار حیاست

خرد مصلحت اندیش هر اندیشه که عرض

نکند بر نظر رای صواب تو خطاست

زیر دست تو فلک می‌طلبد منصب خویش

خویشتن را همگی برده فلک بر بالاست

رای عالی نظرت، مطلع انوار یقین

ذات فرخ اثرت، مظهر الطاف خداست

گشت در شرح ثنایت، قلمم سرگردان

روزگاری است که تا در سر کلک این سوداست

صاحبا غیر رهی بنده پنجه ساله

نیست این بنده ز درگاه تو محروم نیست چراست؟

می‌کنم شکر که در طبع دعا گوی تو نیست

هیچ از آن چیز که در طبع خسیس شعر است

بدن و جان مرا عارضه‌ای هست آن عرض

می‌کنم بر تو که تدبیر تو قانون شفاست

کارم از شوخی نظم است چنین نامنظوم

خاک بر فرق هنر، کان رنج و عناست

آب، خاشاک چو بر خاطر خود دید چه گفت؟

گفت: شک نیست که هر چیز که بر ماست زماست

با چنین عارضه و ضعف تمنای نجات

دارم اما همه موقوف اشارات شماست

آن حقوقی که در آفاق رهی را به سخن

هست بر بارگه سلطنت امروز کراست؟

تا عماری فلک راست غلاف اطلس

تا قبای بدن کوه گران از خار است

از بقای ابدی باد بقای قد تو

که بقا خود به خود وجود تو مزین، چو قباست

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ساوه‌سرا | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

ساسان نوشته:

با سلام . بیت دوم (( لیکن ابروی تو چیزی است که بالای بلاست )) درست هست. با آوردن واژه ی (( در )) بیت از وزن خارج میشود .

کانال رسمی گنجور در تلگرام