گنجور

غزل ۸

 
سعدی
سعدی » دیوان اشعار » غزلیات
 

ز اندازه بیرون تشنه‌ام ساقی بیار آن آب را

اول مرا سیراب کن وان گه بده اصحاب را

من نیز چشم از خواب خوش بر می‌نکردم پیش از این

روز فراق دوستان شب خوش بگفتم خواب را

هر پارسا را کان صنم در پیش مسجد بگذرد

چشمش بر ابرو افکند باطل کند محراب را

من صید وحشی نیستم در بند جان خویشتن

گر وی به تیرم می‌زند استاده‌ام نشاب را

مقدار یار همنفس چون من نداند هیچ کس

ماهی که بر خشک اوفتد قیمت بداند آب را

وقتی در آبی تا میان دستی و پایی می‌زدم

اکنون همان پنداشتم دریای بی پایاب را

امروز حالی غرقه‌ام تا با کناری اوفتم

آن گه حکایت گویمت درد دل غرقاب را

گر بی‌وفایی کردمی یرغو به قاآن بردمی

کان کافر اعدا می‌کشد وین سنگدل احباب را

فریاد می‌دارد رقیب از دست مشتاقان او

آواز مطرب در سرا زحمت بود بواب را

«سعدی! چو جورش می‌بری نزدیک او دیگر مرو»

ای بی‌بصر! من می‌روم؟ او می‌کشد قلاب را

 

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مستفعلن مستفعلن مستفعلن مستفعلن (رجز مثمن سالم) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۳۱ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

رسته نوشته:

بیت ۶
غلط: درآیی
درست: در آبی

پاسخ: با تشکر، تصحیح شد.

پیام نوشته:

در مصرع دوم بیت آخر بعد از ” می روم” یک علامت سوال خواندن و درک معنی بیت را تسهیل می کند.

مهدی نوشته:

در مصرع آخر بعد از «می روم» باید علامت سؤال گذاشته شود!

مهدی مقیسه نوشته:

در بیت هشتم مصرع اول، کلمۀ “یرغو” باید از “قاآن” جدا شود به این صورت:
گر بی‌وفایی کردمی یرغو به قاآن بردمی
و در مصرع دوم نیز “سنگ” و “دل” دو کلمۀ مجزا نیست بلکه “سنگدل” است و باید پیوسته نوشته شود.

صفورا نوشته:

روز فراق دوستان شب خوش بگفتم خواب را

آیا «شب خوش بگفتم خواب را» به این معنی است که با خواب خداحافظی کردم (از روزی که دوستان رفتند دیگر خواب به چشمانم نمی‌آید)؟

رضا سعدی نوشته:

بله، شب خوش بگفتم خواب را، یعنی خواب را بدرود گفتم؛ «روز» هم در معنای کلی روزگار(شب و روز) به کار رفته.

شکوه نوشته:

نشاب همان تیرانداز است و رامی

شکوه نوشته:

آبی تا میان یعن آب که عمق و ژرفای آن تا کمر باشد و پایاب هم بخش کم عمق آب است و بی پایاب هم داریم که به معنی گود است

شکوه نوشته:

بی پایاب مرا به یاد در امواج سند میاندازد از دکتر مهدی حمیدی شیرازی .موضوعش ایستادگی و پایداری جلال الدین خوارزمشاه است در مقابل حمله مغول و بسیار زیبا ست آنجا که میگوید چو بگذشت از پس آن جنگ دشوار
از آن دریای بی پایاب آسان
به فرزندان ویاران گفت چنگیز
که گر فرزند باید بای این سان
واقعا زیباست به دوستانم توصیه میکنم بخوانند حتما

امین کیخا نوشته:

گدار یعنی پایاب و جایی از اب که می شود گذشت از ان و بی گدار به اب نزن یعنی بی مسیر گذر مطمئن کاری نکن . به انگلیسی ford که نام شرکت ماشین سازیی می باشد یعنی از اب گذشتن و گدار معنی میدهد .

شکوه نوشته:

با سپاس بله گدار همان پایاب است که در گویش بختیاری بسیار پرکاربرد است خاصه در فرهنگکچ نشینی همه گدارها را با همه مختصاتشان میشناسند مثلا گدار اندیکا یا گدار دولاب یاگدار خانی و…

دکتر ترابی نوشته:

گدار اگر در رود باشد پایاب است ورنه گردنه است در کوهستان.
پایاب گذرگاه آب است و بخشی از کاریز(قنات) که روباز است پیش از رسیدن به دهانه (مظهر) قنات.

سعدی نوشته:

خوشحالم که از غزل بنده
لذت بردید :۳

غلامرضا حیدری نوشته:

در بیت سه مصرع دو اشاره ی بسیار زیبایی به محراب و ابرو داشته ، و وجه شبه هلالی بودن هر دو می باشد.

فرشته نوشته:

با سلام
میشه بیت آخر رو برام معنی کنید ؟می خوام بدونم آیا به این معنی نیست که طرف با دست پس می زنه و با پا پیش می کشه ؟
بسیار ممنونم

ناشناس نوشته:

گر بیوفایی کردمی یرغو به قاآن بردمی

مانی ا. نوشته:

در شگفتم که عظمت مصرع آخر و نهیب «ای بی‌بصری»ی که سعدی به خود ‏می‌زند، تابه‌امروز طومار فلک را درهم نپیچیده است.‏

شایق نوشته:

با سلام بیت اخر بدین معنی است که به سعدی نصیحت میکنند که دنبال او نرو تو که از او جز ازار چیزی ندیدی سعدی در جواب می گوید ای بیخبر من به دنبال او نیستم بلکه در قلاب اویم او مرا میکشد یعنی خدا باید توفیق دهد تا عاشقش شوی وگرنه تلاش تو بجایی نرسد

شایق نوشته:

باسلام در مصرع اخر باید بعد از ای بی بصر من می روم علامت سوال گذاشته شود تا شعر درست خوانده شود

کریم نوشته:

در امور معنوی باید از دیگران سبقت گرفت و سعدی چون امور معنوی و تقرب به خدا را به تشنگی و سیراب شدن تشبیه کرده است، زیبایی خاصی به بیت اول داده است.

ارش نوشته:

منظور از گر بیوفایی کردمی یرغو به قاان بردمی کان کافر اعدا می کشد وین سنگدل احباب را؟؟؟
این جا کافر به چه کسی برمی گردد و کلا معنی کلی این بیت چیست…پیشاپیش سپاسگزارم اگر بزرگواری راهنمایی کند

سیدمحمد نوشته:

آرش جان
بزرگواری از شماست
گمان می کنم مانای این بیت
گر بیوفایی کردمی یرغو به قاان بردمی
کان کافر اعدا می کشد وین سنگدل احباب را
این باشد :
می گوید اگر بی وفا بودم دادخواهی ام را به قاآن میبردم ، یعنی بی وفا نیستم و نبردم
که کافر دشمن را می کشد ولی آن صنم دوستان را
زنده باشی

مینا مرادی نوشته:

درود.
گویا شیخ رابطه ی عمیق و ویژه ای با ساقی داشته است…
چرا که بی پرده و بی پروا از ساقی می خواهد جام نخست می را به او بنوشاند و خمارش را بشکند!به دیگر سخن شیخ می خواهد ساقی او را بر اصحاب مقدم بدارد…البته این امر به نیاز مفرط جناب شیخ هم بر می گردد. چرا که می فرماید:”ز اندازه بیرون تشنه ام….”

گمنام-۱ نوشته:

……….
کان کافر اعدا می کشد، واین سنگدل احباب را
چنین است خلق و خوی خوبان سنگدل

…….بیداد نیکوان همه بر آشنا رود

مینا نوشته:

کسی میداند تضمین بیت آخر از کیست؟ (همان مصرعی که در گیومه گذاشته شده)

آتنا نوشته:

وقتی در آبی تا میان دستی و پایی می‌زدم
اکنون همان پنداشتم دریای بی پایاب را

میشه این بیت رو معنی کنید لطفا؟

7 نوشته:

۱-وقتی در آبی تا میان دستی و پایی می‌زدم
۲-اکنون همان پنداشتم دریای بی پایاب را
۱=یک زمانی در آبی که تا میانم(کمرم) بود دست و پا میزدم(دلم خوش بود عجب شناگری هستم)
۲=اکنون همان پنداشتم دریای بی پایاب(عشق) را
به خیال خام گمان میکردم این دریا(دریای عشق) مانند همان دست و پا زدن است(با خود میپنداشتم به هر حال از پس آن برمیآیم)
به زبان امروزی: اما این دریای بیکران عشق و عاشقی کجا و آن جکوزی کجا)

گمان از تشنگی بردم که دریا تا کمر باشد
چو پایانم برفت اکنون بدانستم که دریایی

شمس شیرازی نوشته:

چو پایابم برفت اکنون بدانستم که دریایی

آتنا نوشته:

عالی . خیلی تشکر

پویا نوشته:

همایون شجریان در کنسرت ایران من(آذرماه ۱۳۹۶)در آهنگ او میکشد قلاب را این شعر را عالی اجرا کردند.

همایون نوشته:

ویدئو اجرای زیبای چندی از ابیات این شهر توسط همایون شجریان و دلنیا آرام در کنسرت ایران من:
https://www.aparat.com/v/SYbAM

کانال رسمی گنجور در تلگرام