گنجور

حکایت در معنی عزت نفس مردان

 
سعدی
سعدی » بوستان » باب چهارم در تواضع
 

سگی پای صحرا نشینی گزید

به خشمی که زهرش ز دندان چکید

شب از درد بیچاره خوابش نبرد

به خیل اندرش دختری بود خرد

پدر را جفا کرد و تندی نمود

که آخر تو را نیز دندان نبود؟

پس از گریه مرد پراگنده روز

بخندید کای مامک دلفروز

مرا گر چه هم سلطنت بود و بیش

دریغ آمدم کام و دندان خویش

محال است اگر تیغ بر سر خورم

که دندان به پای سگ اندر برم

توان کرد با ناکسان بدرگی

ولیکن نیاید ز مردم سگی

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

عبداله نوشته:

تصور می کنم بابک دلفروز صحیح باشد.

نایب تیاری نوشته:

در بیت آخر فکر کنم * سگان را طبیعت بود بدرگی ** ولیکن ز مردم نیاید سگی

مجید نوشته:

اگر اشتباه نکنم در برخی نسخ تیز دندان هم آمده است .

حسین نوشته:

جناب عبدا… ، تیاری، و مجید
شوربختانه نگر هر سه‌ی شما نادرست است.
این شعر اینقدر معروف است که اگر به اندازه‌ی کافی سن داشته باشید، به یاد خواهید آورد که آن را در متون درسی دبیرستانی خوانده‌اید.
اگر بابک را درست بدانیم باید در بیت قبل دست برده دختر را به پسر تبدیل کنیم. وزن شعر به کلی به هم می‌ریزد. پس اگر هنوز بابک مد نظرتان هست باید با پیشنهادی در مورد مصرع دوم بیت دوم همراه باشد.
بدرگی به معنای خشم گرفتن و با روی برافروخته با دیگران روبرو شدن است. این صفتی انسانی است و به سگ ربطِی ندارد. مثل نیش عقرب که از ره کین نیست، چون کین یا کینه صفتی انسانی است.
تیز دندان هم اگر در نسخه‌ای آمده غلطی چاپی بوده. زمانی در چاپخانه‌های معدود تهران هم ترجمه‌ی کتب جک لندن و هم اشعار سعدی را احتمالا یک چاپخانه چیده و کارگر طفلک گمان کرده اینجا هم باید تیز دندان چیده شود. به متن مصرع توجه کنید: که آخر تو را نیز دندان نبود؟ یعنی آخر تو هم دندانی برای گاز گرفتن نداشتی؟

شمس الحق نوشته:

فرمایشات حسین آقا همه راست است ، الا آنکه کتاب مشهور جک لندن سپید دندان باشد نه تیز دندان .

ایران نژاد نوشته:

جناب شمس الحق
فرمایشات ! به نظر راست نمی آید!!

علیرضا نوشته:

شاید در مصرع دوم بیت اول (بدان سان که خون از رگش برجهید) درست باشد

مجید نوشته:

بابک یعنی بابایی یا فرزندم و گوینده پدر استو ربطی به اینکه فرزند دختر باشد یا پسر ندارد در حالیکه مامک یعنی مادر یا مامان و از طرف مادر بیان میشود

کانال رسمی گنجور در تلگرام