گنجور

شمارهٔ ۲۲

 
رودکی
رودکی » قصاید و قطعات
 

چون تیغ به دست آری، مردم نتوان کشت

نزدیک خداوند بدی نیست فرامشت

این تیغ نه از بهر ستمکاران کردند

انگور نه از بهر نبیذ است به چرخشت

عیسی به رهی دید یکی کشته فتاده

حیران شد و بگرفت به دندان سر انگشت

گفتا که: که را کشتی تا کشته شدی زار؟

تا باز که او را بکشد؟ آن که تو را کشت

انگشت مکن رنجه به در کوفتن کس

تا کس نکند رنجه به در کوفتنت مشت

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۰ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

حمیدرضا نوشته:

این شعر به ناصرخسرو هم منتسب است (اینجا را ببینید). در کتابهای درسی ادبیات عهد ما این شعر را با نام ناصرخسرو آورده بودند.

غلامحسین مراقبی نوشته:

با درود و ستایش از کار گرانبارتان در زمینۀ ادبیات پارسی
نخست آن که این پاره شعر، سرودۀ ناصر خسرو قبادیانی است
دوم: در بیت دوم، مصرع نخست، واژۀ ستمکاران نادرست است و واژه ستمکاری بجا و رواست. بنگریم مصرع دوم را که در آنجا و در سروده، سخن از نفی صفت ستمگری از شمشیر است.


پاسخ: با تشکر، در هر دو ضبط (منتسب به رودکی و منتسب به ناصر خسرو) «ستمکاران» آمده، لذا تغییر متن را منوط به استناد به نسخه‌های معتبر می‌کنیم.

امیر امین نوشته:

گرچه دانش من در خصوص ادبیات فارسی برای اظهار نظر ادبی کفایت نمی کند ولی به نظر میرسد در بیت دوم “ستمکاری کردن ” صحیح تر از “ستمکاران کردند ” باشد

حکیم نوشته:

با سلام
من اهل تاجیکستان هستم/ در کتابهای ادبیات مدرسه ما، در تاجیکستان، این شعر به رودکی منتسب است.وتا جای که یادم هست مصرع دوم-ستمکاری- نوشته شده بود.

شمس الحق نوشته:

درود بر تاجیکسان !
دوست عزیز شعر خیلی قدیمیست و از طرفی سبک رودکی و ناصرخسرو بهم در پاره ای موارد شبیه است وشعر به هردو منتسب است اما ، در آن مصرع هردو شکل ستمکاران و ستمکاری معنی دار است .

امین کیخا نوشته:

درود به حکیم تاجیکستان میهن ما هم هست درود به شما . درود به بخارا . دلم می خواهد در میدان ریگستان آسمان آبی را بنگرم .

رند مست نوشته:

درود
با احترام چه فرقی داره رودکی گفته یا حکیم خسرو همه یک هستند نه یک عدد. کاش یه اجباری بود برای سیاستمدارن عالم که کلاس ادبیات می رفتند. تا شاید جنگی در نگیره مردم کشته نشند

مصطفی گلیاری نوشته:

اگه شخصیت رودکی و ناصرخسرو رو نگاه کنیم، میشه نتیجه گرفت این شعر به ناصرخسرو شبیه تره چرا؟ زیرا ناصرخسرو حجت اهل خراسان بوده و شراب نمیخورده اما رودکی شراب رو دوست داشته بنابراین بعیده که گفته باشه انگور نه از بهر نبیذ است به چرخشت
چرخشت چیزی مثل حوض بوده که انگور توش می ریختن و با لگد له می کردن تا نبیذ یا شراب بسازن.

هادی احمدی از کرمانشاه نوشته:

باید عرض کنم که بیت دوم همانی است که در گنجور و در همین صفحه آمده است . دوستی فرموده‌اند که از نظر ادبیات فارسی « ستمکاری کردن » درست می‌باشد ، اما این زمانی است که منظور شاعر انجام فعل ستمکاری باشد . (که در اینجا اینگونه نیست ) ، بلکه واژه « کردند » ، در اینجا به معنای «ساختند » و یا « قرار دادند» می‌باشد که منظور شاعر اینگونه معنا می‌شود : این تیغ را نه برای افراد ستمکار ساختند! که کاملا هم مشخص است . و سایت وزین گنجور بیت درست را قرار داده .

احمد نوشته:

سلام با تشکر از سایت خوب و زحماتتون
بیت چهارم یه جا خوندم
تا باز کجا کشته شود انکه تو را کشت؟
که به نظرم وزنش بهتر و روونتره

کانال رسمی گنجور در تلگرام