گنجور

تهیدست

 
پروین اعتصامی
پروین اعتصامی » دیوان اشعار » مثنویات، تمثیلات و مقطعات
 

دختری خرد، بمهمانی رفت

در صف دخترکی چند، خزید

آن یک افکند بر ابروی گره

وین یکی جامه بیکسوی کشید

این یکی، وصلهٔ زانوش نمود

وان، به پیراهن تنگش خندید

آن، ز ژولیدگی مویش گفت

وین، ز بیرنگی رویش پرسید

گر چه آهسته سخن میگفتند

همه را گوش فرا داد و شنید

گفت خندید به افتاده، سپهر

زان شما نیز بمن میخندید

ز که رنجد دل فرسودهٔ من

باید از گردش گیتی رنجید

چه شکایت کنم از طعنهٔ خلق

بمن از دهر رسید، آنچه رسید

نیستید آگه ازین زخم، از آنک

مار ادبار شما را نگزید

درزی مفلس و منعم نه یکی است

فقر، از بهر من این جامه برید

مادرم دست بشست از هستی

دست شفقت بسر من نکشید

شانهٔ موی من، انگشت من است

هیچکس شانه برایم نخرید

هیمه دستم بخراشید سحر

خون بدامانم از آنروی چکید

تلخ بود آنچه بمن نوشاندند

می تقدیر بباید نوشید

خوش بود بازی اطفال، ولیک

هیچ طفلیم ببازی نگزید

بهره از کودکی آن طفل چه برد

که نه خندید و نه جست و نه دوید

تا پدید آمدم، از صرصر فقر

چون پر کاه، وجودم لرزید

هر چه بر دوک امل پیچیدم

رشته‌ای گشت و بپایم پیچید

چشمهٔ بخت، که جز شیر نداشت

ما چو رفتیم، از آن خون جوشید

بینوا هر نفسی صد ره مرد

لیک باز از غم هستی نرهید

چشم چشم است، نخوانده‌است این رمز

که همه چیز نمیباید دید

یارهٔ سبز مرا بند گسست

موزهٔ سرخ مرا رنگ پرید

جامهٔ عید نکردم در بر

سوی گرمابه نرفتم شب عید

شاخک عمر من، از برق و تگرگ

سر نیفراشته، بشکست و خمید

همه اوراق دل من سیه است

یک ورق نیست از آن جمله سفید

هر چه برزیگر طالع کشته است

از گل و خار، همان باید چید

این ره و رسم قدیم فلک است

که توانگر ز تهیدست برید

خیره از من نرمیدید شما

هر که آفت زده‌ای دید، رمید

به نوید و به نوا طفل خوش است

من چه دارم ز نوا و ز نوید

کس برویم در شادی نگشود

آنکه در بست، نهان کرد کلید

من از این دائره بیرونم از آنک

شاهد بخت ز من رخ پوشید

کس درین ره نگرفت از دستم

قدمی رفتم و پایم لغزید

دوش تا صبح، توانگر بودم

زان گهرها که ز چشمم غلطید

مادری بوسه بدختر میداد

کاش این درد به دل میگنجید

من کجا بوسهٔ مادر دیدم

اشک بود آنکه ز رویم بوسید

خرم آن طفل که بودش مادر

روشن آن دیده که رویش میدید

مادرم گوهر من بود ز دهر

زاغ گیتی، گهرم را دزدید

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مسدس مخبون محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

ناشناس نوشته:

dastetoon dard nakone fek konam mesrae avale bayate7 zank doros bashe

میانسال نوشته:

دلمان خون شد.

x نوشته:

بنظر من شاه بیت کل اشعار پروین این بیته که میگه
من کجا بوسه ی مادر دیدم اشک بود انکه ز رویم بوسید
واقعا بیت فوق العاده ای یه مگه نه؟

رضا نوشته:

بسیار زیبا از تمثیل و استعاره استفاده شده پروین اعتصامی این بزرگ شاعره ایران زمین استاد استفاده از تمثیل و استعاره و تضاو و طباق و کلا صنایع شعر پارسی است سبک عراقی در شعر های او علاوه بر سادگی اوج هنر را در نظم کلات و جملات نشان می دهد گویی یک کتاب در هر مصرع و بیت از اشعار گهر بارش نهفته است. یادش گرامی و راهش پر رهرو باد

رضا نوشته:

آفرین بر نفس دلکش و لطف سخنش

رضا نوشته:

با عرض پوزش چند کلمه در متن بنده باید اصلاح شود تضاد و کلمات

رضا نوشته:

ای کاش خانم های ایران زمین این شاعره بزرگ را الگوی خود قرار داده و راه و سبکش را ادامه دهند

رضا نوشته:

بسیار زیبا از تمثیل و استعاره استفاده شده پروین اعتصامی این بزرگ شاعره ایران زمین استاد استفاده از تمثیل و استعاره و تضاد و و طباق و کلا صنایع شعر پارسی است سبک عراقی در شعر های او علاوه بر سادگی اوج هنر را در نظم کلمات و جملات نشان می دهد گویی یک کتاب در هر مصرع و بیت از اشعار گهر بارش نهفته است. یادش گرامی و راهش پر رهرو باد

کانال رسمی گنجور در تلگرام