گنجور

بخش ۸ - نعت سوم

 
نظامی
نظامی » خمسه » مخزن الاسرار
 

ای مدنی برقع و مکی نقاب

سایه نشین چند بود آفتاب

گر مهی از مهر تو موئی بیار

ور گلی از باغ تو بوئی بیار

منتظرانرا به لب آمد نفس

ای ز تو فریاد به فریادرس

سوی عجم ران منشین در عرب

زرده روز اینک و شبدیز شب

ملک برآرای و جهان تازه کن

هردو جهانرا پر از آوازه کن

سکه تو زن تا امرا کم زنند

خطبه تو کن تا خطبا دم زنند

خاک تو بوئی به ولایت سپرد

باد نفاق آمد و آن بوی برد

باز کش این مسند از آسودگان

غسل ده این منبر از آلودگان

خانه غولند بپردازشان

در غله دان عدم اندازشان

کم کن اجری که زیادت خورند

خاص کن اقطاع که غارتگرند

ما همه جسمیم بیا جان تو باش

ما همه موریم سلیمان تو باش

از طرفی رخنه دین میکنند

وز دگر اطراف کمین میکنند

شحنه توئی قافله تنها چراست

قلب تو داری علم آنجا چراست

یا علیی در صف میدان فرست

یا عمری در ره شیطان فرست

شب به سر ماه یمانی درآر

سر چو مه از برد یمانی برآر

با دو سه در بند کمربند باش

کم زن این کم زده چند باش

پانصد و هفتاد بس ایام خواب

روز بلندست به مجلس شتاب

خیز و بفرمای سرافیل را

باد دمیدن دو سه قندیل را

خلوتی پرده اسرار شو

ما همه خفتیم تو بیدار شو

ز آفت این خانه آفت پذیر

دست برآور همه را دست گیر

هر چه رضای تو به جز راست نیست

با تو کسی را سر وا خواست نیست

گر نظر از راه عنایت کنی

جمله مهمات کفایت کنی

دایره بنمای به انگشت دست

تا به تو بخشیده شود هر چه هست

با تو تصرف که کند وقت کار

از پی آمرزش مشتی غبار

از تو یکی پرده برانداختن

وز دو جهان خرقه درانداختن

مغز نظامی که خبر جوی تست

زنده دل از غالیه بوی تست

از نفسش بوی وفائی ببخش

ملک فریدون به گدائی ببخش

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفتعلن مفتعلن فاعلن (سریع مطوی مکشوف) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۶ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

الهه نوشته:

بیت ۱۱ ماه همه جسمیم بیا جان تو باش صحیح آن ما همه جسمیم بیا جان تو باش
می باشد.

پاسخ: با تشکر، تصحیح شد.

ناشناس نوشته:

در بیت هفده پانصدو پنجاه درست است زیرا شعر در سال پانصد و پنجاه هجری سروده شده و اشاره شاعر به زمان ظهور میباشد که تا حیات شاعر ۵۵۰ سال از آن گذشته است

m نوشته:

در بیت هفده پانصد و پنجاه صحیح است زیرا زمان سرودن شعر در سال پانصد و پنجاه هجری بوده و انتضار شاعر را تا آن سال نشان میدهد

محمّد نوشته:

در شعر حاضر از مخزن الأسرار، معروف است که نظامی پس از بیت نخست، این دو بیت را آورده است؛ امّا این دو بیت در نسخ معروف از جمله نسخه‌ی وحید دستگردی، نیست. هر چند بسیار زیبا سروده شده و از ابیات معروف است:
دین تو را در پی آرایش‌اند
در پی آرایش و ویرایش‌اند
بس که ببستند بر او برگ و ساز،
گر تو ببینی نشناسی‌ش باز

غلامرضا رهنمایی قراملکی نوشته:

باسلام و احترام؛ در این مصراع ” گر مهی از مهر تو موئی بیار ” در تصحیح استاد ثروتیان به جای موئی، سوئی آورده اند که به نظر سوئی درست تر باشد.
” گر مَهی از مِهر، تو سوئی بیار ” باتشکر

عنایت الفت نوشته:

با سپاس، دو مورد نظر صلاحی بشرح زیر دارم:
در بیت ششم مصرع دوّم (خطبه تو کن تا خطبا دم زنند) درستش چنین است (خطبه تو خوان تا خطبا دم زنند)
در بیت بیستم مصرع دوّم (باد دمیدن دو سه قندیل را) چنین است: (تا بدمد این دو سه قندیل را)
به امید توفیق در خدمات فرهنگی

کانال رسمی گنجور در تلگرام