گنجور

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

ناشناس نوشته:

آیا این شعر دلالت میکند بر ترک بودن مولانا ؟!!

niyaz نوشته:

بدون شک
مولانا شعر های ترکی هم داره
و قسمت های زیادی از بلخ امروزی و بلخ قدیم رو ترکتبار ها (ازبک ها و ترکمن ها) تشکیل میدن

شیون نوشته:

در بلخ اصلن ترکها هیچ زمانی ساکین اصلی نبوده اند ترک تباران که در بلخ اند در سالها ۱۳۷۰ بدینسو توسط دوستم به اینجا انتقال داده شده اند بجز ولسوالی دولت آبا که ازبکهای آن از سابق تر هاست.

ادب دوست نوشته:

خود میگوید:

نیمیم زترکستان ، نیمیم ز فرغانه……

رحمان نوشته:

در ادبیات باستان واژه ترک دلالت بر معشوق تندخوی دارد. از آنجا که مولوی هرگز به هندو سخنی نگفته و آن زبان را نمیدانسته پس این شعر رنگ استعاری دارد نه قومیتی.
در این رباعی ترک استعاره از زیباروی است و هندو اشاره به زشت رو دارد. مولوی اشاره دارد به این موضوع که اگر چه صورتم تیره و شبیه به هندوهاست اما سیرت من زیباروی و پاک است. مولاناکه در اصل زاده وخش تاجیکستان امروزی بوده(نه بلخ) اصالتا ترک نبوده است هرچند که اصرار بر قومیت او تلاشی سخیف است اما میتواند دغدغه افراد ظاهربین را تسکین دهد!! در بیت ایشان در مثنوی میفرماید:

ای تُرک ِ ماه‌چهره، چه گردد که صبح، تو//
آیی به حجره‌ی ِ من و گویی که: گـُل برو!//
تو ماه ِ ترکی و من اگر ترک نیستم،//
دانم من این قَدَر که به ترکی است، آب سُو//
آب ِ حیات ِ تو گر از این بنده تیره شد،//
تُرکی مکن به کُشتَنَم‌ام ای تُرک ِ تُرک‌ خو//

سلطان ولد فرزند مولانا نیز که به ترکی چندان آشنایی نداشت و رغبت نداشته است می گوید:

تورکچه اگر بیلیدیم

بی سوزی بین ایلیه دیم

تات جه اگر دیله سوز

گویم اسرار اولی

(ترجمه: اگر ترکی می دانستم, یک سخن به هزار میرساندم. هرگاه به زبان تات(فارسی پهلوی) گوش فرادهید, اسرار سزاوارتر می گویم)

باز پسر مولانا در یکی از منظومه های مخلوط و ملمع , سخنش را با این ابیات پایان داده و ناتوانی خود را در سرودن اشعار ترکی و محرومیت از اصطلاحات آن زبان, بیان داشته است:

گذر از گفت ترکی و رومی
چون از آن اصطلاح محرومی
لیک از پارسی گوی و از تازی
چونکه در هر دو خوش همی تازی

فرهود نوشته:

هندی گوی با هندی روی تفاوت دارد.
هندی گویی با هندو گویی تفاوت دارد.
سیاق شعر با استعاره ترک به معنای زیباروی چندان منطبق نیست.

شمس الحق نوشته:

شعر از زبان شمس تبریزی گفته شده است ، انکس که می گوید نیمیم ز ترکستان نیمیم ز فرغانه هم شمس است نه مولوی ، میگوید :
از خانه برون رفتم مستیم به پیش آمد
……
گفتم ز کجایی تو تسخر زد و گفت ای جان
نیمیم ز ترکستان نیمیم ….

ناشناس نوشته:

جناب شمس،
اگر از زبان شمس است ، روی سخن وی با بلخی بوده است و این بلخی است که می گوید نیمیم زترکستان ، نیمیم ز فرغانه ، و فراموش نکنیم که تبار شمس را جمله شرح حال نویسان تبریزی دانسته اند جلال الدین تبار فرغانی دارد.
از دیگر سو این دو چنان درهم تنیده بوده اند به ویژه در این غزل، که جدا کردن که و کی گر نه محال بسیار دشوار است.

محمد نوشته:

در ادبیات فارسی واژه “ترک” علاوه بر اشاره به قومیت ترک برای توصیف زیبایی یا تندخویی معشوق و محبوب هم به کار میرود. لیکن استقاده کلمه ترک در این بیت بیشتر معنی “قوم ترک” را به ذهن متواتر میکند. با توجه به جغرافیای محل تولد و زندگی جلال الدین محمد بلخی و زبانی که اکثر شعرهایش به آن زبان هست، بهتر میشود این بیت را فهم کرد.
مولانا در ترکیه زندگی میکرده و اساسا سیر تحول و مولانا شدنش در آن محیط اتفاق افتاده. لیکن به فارسی شعر میسروده است. در این دوبیت او میخواهد به مردم بگوید که با اینکه به فارسی شعر میگوید لیکن خودش نیز ترک است و با مردم ترک ساکن آناطولی از یک تبار است و مخواهد که او را از خود بدانند.
در مورد زادگاه مولانا و ترکیب قومیتی آن هم همین بس که در اینترنت نقشه قومیتی افغانستان را ببینید. قسمتهای شمالی افغانستان در ولسوالیهای بلخ، فاریاب، جوزجان، تخار، سمنگان و سرپل دارای اکثریت ترکمن و ازبک هستند.

روفیا نوشته:

متبادر جانم!

گمنام نوشته:

این هم از آن فرمایشهاست که در حال و هوایی خاص
به قلم آمده است ، جدی نگیرید

niyaz نوشته:

کی گفته ترکبارا ساکنان اصلی بلخ نبوده اند.
این امیر علیشیر نوایی بود که بلخ را ساخت و تاریخ گواه این است.
فقط کافیست تحقیق کنید.

خواجوی کرمانی نوشته:

niyaz
بلخ کهن ترین شهر جهان است، آقای علی شیر گمان نمی برم کهن ترین ترک بوده باشد

کانال رسمی گنجور در تلگرام