گنجور

غزل شمارهٔ ۷۲

 
مولوی
مولوی » دیوان شمس » غزلیات
 

به خانه خانه می‌آرد چو بیذق شاه جان ما را

عجب بردست یا ماتست زیر امتحان ما را

همه اجزای ما را او کشانیدست از هر سو

تراشیدست عالم را و معجون کرده زان ما را

ز حرص و شهوتی ما را مهاری کرده دربینی

چو اشتر می‌کشاند او به گرد این جهان ما را

چه جای ما که گردون را چو گاوان در خرس بست او

که چون کنجد همی‌کوبد به زیر آسمان ما را

خنک آن اشتری کو را مهار عشق حق باشد

همیشه مست می‌دارد میان اشتران ما را

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن مفاعیلن (هزج مثمن سالم) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

امید مددی نوشته:

با سلام و احترام، از گرامیان فرهیخته تمنا دارم در خصوص بیت چهارم شرح و تفسیری بنگارند که سخت در فهم آن مانده ام.

رضا نوشته:

خرس با فتح خاء و سکون راء به معنای عصاری کردن است یعنی استفاده از آسیابی که سنگ آن به کمک حیوانات می چرخد برای گرفتن عصاره دانه های گیاه نظیر کنجد.
با این توضیح می توان بیت را به صورت زیر معنا کرد:

چه جای ما که گردون را چو گاوان در خرس بست او
که چون کنجد همی‌کوبد به زیر آسمان ما را

مولانا گردش افلاک و دائره البروج را در آسمان که در اصل در اثر گردش زمین به دور خورشید اتفاق می افتد به گردش سنگ آسیابی تشبیه کرده که ما را در زیر خود له می کند.

زمانی که چرخ به این عظمت چنین در زیر سلطه آفریدگار قرار دارد ما چگونه می توانیم از حرص و شهوت که چون مهار در بینی شتر ما را به هر سو می کشاند خود را برهانیم.

زمانی که فلک

رضا نوشته:

خرس با فتح هر دو حرف خاء و راء. خَرَس

کانال رسمی گنجور در تلگرام