گنجور

غزل شمارهٔ ۱۰۸۵

 
مولوی
مولوی » دیوان شمس » غزلیات
 

همه صیدها بکردی هله میر بار دیگر

سگ خویش را رها کن که کند شکار دیگر

همه غوطه‌ها بخوردی همه کارها بکردی

منشین ز پای یک دم که بماند کار دیگر

همه نقدها شمردی به وکیل درسپردی

بشنو از این محاسب عدد و شمار دیگر

تو بسی سمن بران را به کنار درگرفتی

نفسی کنار بگشا بنگر کنار دیگر

خنک آن قماربازی که بباخت آن چه بودش

بنماند هیچش الا هوس قمار دیگر

تو به مرگ و زندگانی هله تا جز او ندانی

نه چو روسبی که هر شب کشد او بیار دیگر

نظرش به سوی هر کس به مثال چشم نرگس

بودش زهر حریفی طرب و خمار دیگر

همه عمر خوار باشد چو بر دو یار باشد

هله تا تو رو نیاری سوی پشت دار دیگر

که اگر بتان چنین‌اند ز شه تو خوشه چینند

نبدست مرغ جان را به جز او مطار دیگر

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فعلات فاعلاتن فعلات فاعلاتن (رمل مثمن مشکول) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۴۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

رامین نوشته:

اشتباه تایپی

مصرع دوم آخرین بیت :
نبدست مرغ جان را جز او مطار دیگر
بایستی به صورت زیر تصحیح گردد

نبدست مرغ جان را” به” جز او مطار دیگر

پاسخ: با تشکر، مطابق نظر شما تصحیح شد.

مولوی نوشته:

بادرود وسپاس با توجه به گزیده غزلیات استاد کدکنی شما غزل رادرست نوشته بودید ونیازی به تغییر ان نبود غزل ۱۷۷ ص ۲۱۱ نبدست مرغ جان را جز او مطار دیگر و در مورد جز او در پانوشت توضیح داده شده بدرود

سولماز نوشته:

سلام و خسته نباشید.
بیت چهارم آن چه بودش اشتباهه، اصلش هرچه بودشه.
با تشکر

آرش قنبری نوشته:

با سلام.
در بیت دوم (( همه قوت ها بخوردی)) درست تر به نظر می رسد. که به معنی تمام خوردنی هاست.

حمید نوشته:

خیلی قشنگ است.

امیرحسین نوشته:

خنک در بیت ۵ چه معنی میدهد؟

شیوا نوشته:

خنک بمعنای خوشا میباشد در این بیت

علیرضا نوشته:

خنک آن قماربازی …
این بیت جز توحید خالص مفهومی ندارد
رزقنا الله

شمس الحق نوشته:

جناب حمید رضای گرامی
خواهش میکنم پیشنهادات اصلاحی را بدون اشاره به منبع ومأخذ معتبر نپذیرید . شما بیت آخرغزل بالا را درست نوشته بودید وتصحیح آن اشتباه است ، مطابق با نسخۀ چاپ سنگی ونسخ چاپی بیشمار نیکلسون شکل زیر صحیح است وگویا آقایی بنام مولوی هم همین فرمودند که حقیرعرض کرد .
نبدست مرغ جان را جز او مطار دیگر

شمس الحق نوشته:

بعد التحریر : همچنین است بیت پنجم که طبق همان مأخذ که معتبرترین نسخه جهان است ، همان که نوشته آمده صحیح است ونظرسولمازخانم که بیت را هم اشتباه فرموده اند ناراست است . مصرع اول صحیح بیت پنجم :
خنک آن قماربازی که بباخت آنچه بودش
شما جناب حمید رضای عزیزبهترمیدانید که آنچه حقیرعرض میکند ازحافظه است که مبنایش ۵۰ سال خواندن وازبرکردن مثنوی ودیوان کبیراست وحدود ۳۰ سال تدریس آن . مدرکی و مأخذی جزذهن خود دراختیارندارم .

شمس الحق نوشته:

آرش غنبری جان
مقصود مولوی ازهمه غوطه ها بخوردی اینست که در دریای علوم لدنی شنا کردی وفرورفتی وخدای را شکر که این بار حمیدرضای عزیزاین را تغییر ندادند .

شمس الحق نوشته:

بعد التحریر : ببخشید آرش قنبری عزیز

امین کیخا نوشته:

میر در بیت اول همان میرشکار است که جهانی مسخر اوست تا شکاری بکند و گویا در دشتی جرگه می کنند و میرشکار تاختن و واماندن اسبها را پایشمندانه ( با احتیاط) دنبال می کند. درست مانند ادم که اسما ن و زمین اماده اند که او درستی را بگزیند و راستی را بخواهد . گویا ادم را مولانا میر شکار پنداشته است

امین کیخا نوشته:

غوطه از لغت گود است باید غوته نوشته شود

امین کیخا نوشته:

کامبخش معنی روسپی هم می دهد کسی که کامجوی را سیر می کند .

امین کیخا نوشته:

پشت دار نام یزدان است و چه نام نیکی

امین کیخا نوشته:

این چامه چه مهربانانه و دلسوزانه مردم را به خدا خواهی و جانپروری می خواند . هیچ از خود خواهی نشان ندارد انسان گویا ملکی را می بیند در سخن که نرمگوی و دلسوز و نیکخواه است .

مهدی اژدری نوشته:

عاشق این بیتم
خنک آن قماربازی که بباخت آن چه بودش

بنماند هیچش الا هوس قمار دیگر

تردید نوشته:

به هوای وصل ساقی هوس قمار دارم
به قمار گر نشینم طلب کنار دارم

بکشم شراب بی غش به صفای روی ساقی
نگهی به ساغر می نظری به یار دارم

اگر این قمار گیرم بچشم ز طعم وصلش
وگر آن قمار بازم نه ره فرار دارم

اگر این قمار بازم به قضای وی بنازم
که گذشتم از خود و سر به طناب دار دارم

« خنک آن قماربازی که بباخت آن چه بودش »
به هوای وصل ساقی هوس قمار دارم

ناشناس نوشته:

خنک آن قمار بازی که بباخت (هرچه) بودش
بنماند هیچش الا هوس قمار دیگر
بیت پنجمه (مجید) جان :)

حامد عبداللهی سفیدان نوشته:

در بین سوم عبارت «به وکیل درسپردی» نوشتید که دکتر سروش هم همین‌طور خوندن ولی استاد شفیعی کدکنی ذیل این عبارت توضیح داده‌اند که «وکیلِ در» اصطلاحی است و به کسی گفته می‌شد که دم در پول می‌گرفت. در نتیجه باید اینجوری نوشته و خوانده بشه: «به وکیل، در سپردی»

بابک برهانی نوشته:

در مورد بیت :خنک آن قمار بازی .. باید بگویم که این بیت نه تنها در مورد واقعه کربلاست ، بلکه به لحظه خاصی نیز اشاره دارد . به لحظه ای که امام حسین (ع) تمام یاران و نزدیکان اش را از دست داده است و تنها مانده است . ناگهان صدای علی اصغر زا میشنود یا کسی او را به یاد علی اصغر می اندازد، و میخواهد تا قماری دیگر کند و بلکه در ازای مشتی آب این قوم از هلاکت جاودان برهند.

حسین نوشته:

آنچه بودش در بیت پنج صحیحه

پیرایه یغمایی نوشته:

غزل را با صدای پیرایه یغمایی بشنویم:
https://www.youtube.com/watch?v=nc8_MeLVLV4&feature=youtu.be

رضا مصلح نوشته:

به نظر میاد در بیت پنجم ، مصرع اول به جای کلمه “بنماند” باید با “و نماند” شروع شود

و نماند هیچ اش الا …

رضا نوشته:

سلام
باعرض پوزش از کلیه دوستان وسروران

نظر به اینکه مطالب ثبت شده در محیط مجازی، برای مدت زمان طولانی ودرهرکجا، در دسترس عموم افراد ، خواهدبود،

وباتوجه به اینکه، متاسفانه، درحال حاضر فرهنگ غلطی رواج یافته،
که اکثرعوام الناس ، هرجمله ای را که ماخذ ان فضای مجازی باشد،
صحیح ومستند ومعتبر تصور میکنند،

یقینا، بار مسوولیتی سنگین بر دوش یکایک ما خواهد بود

وان چیزی نیست،
جز دقت بسیار زیاد، در صحت و مستدل و
معتبر بودن ، تک تک مطالبی که منتشر میکنیم،

ماهیچگاه نباید،
هر جمله یا مطلبی که برای ما بعنوان مطلبی صحیح، عقلانی ومنطقی
تصور شده را باقاطعیت ، در فضای مجازی مطرح کنیم،

ودر صورت لزوم بر انتشار مطالبی این چنین،
حتما، بر نامعتبر ونامستدل بودن مطلب وذکر اینکه این مطلب یک نظر شخصی میباشد وقابل استنادنیست، تاکید کنیم

والبته، این بار مسوولیـت برای همه مایکسان نخواهدبود،
مدیران وناظرین انجمنها، سایتها ،گروههاو….
بیش از دیگران مسوولند
چراکه مسوولیت جلوگیری از نشر اکاذیب و مطالب نامربوط وغیر معتبر توسط دیگر کاربران ونقد وحاشیه نویسان نیز برعهده این بزرگواران است

وانتظارمیرود،
دراین زمینه با پشتکار وجدیت وبه دوراز هرگونه چشم پوشی برخورد قاطع داشته باشند.ونسبت به ارائه سند وماخذ معتبر ودر غیر اینصورت حذف مطالب ، تعللی صورت نگیرد

شاید در دراز مدت بتوانیم،
اندکی از مشکلات و معضلاتی را که درکوتاه مدت بر پیکر جامعه تزریق و آحاد جامعه را تحت تاثیر قرار داده بکاهیم

همه ما هر لحظه ، شاهد انبوه معضلاتی هستیم
که زاییده ی تصمیم گیریهای غلط ونسنجیده ایست، که موجب ورود تکنولوژی ودر دسترس عموم قرار دادن آن ، بدون بستر سازی مناسب فرهنگی وآموزش های لازم به عموم کاربران گردید! !
معضلاتی که اگر چه سرعت وقدرت تخریبشان بسیاربالاتر از تصورماست
اما بی صدا ونامحسوس از تمام اقشار جامعه قربانی میگیرند

در خاتمه از دوست محترمی که زحمت انتشار مطالب مفید وزیبادر این صفحه را کشیدند،
استدعا دارم
درخصوص تایید یا تکذیب مطلب دوستی که در این صفحه مدعی هستند
،بیت خنک آ ن قماربازی…..مختص به لحظه خاصی ، از واقعه کربلا در روز عاشوراست، اندکی روشنگری بفرمایند.

باتشکر

بابک نوشته:

@رضا
منبعش کامنت علیرضا بوده
“این بیت جز توحید خالص مفهومی ندارد”

مجتبی نوشته:

در مورد مطلب نوشته شده در مورد انتساب بیت “خنک آن قمار بازی …” به واقعه کربلا ، نگارنده نیز معتقد است بهتر است از انتشار مطالب فاقد منابع وماخذ معتبر بپرهیزیم و اگر هم تعبیر یا تفسیر شخصی داریم ذیل همین عنوان و با تاکید بر شخصی بودن برداشت خود آنرا درج کنیم و دیگران نیز در انتشار آن شرط امانت بجای آورند،
نگارنده تعبیر و فضا سازی بیت فوق الاشاره را با زیباترین تراژدی عالم (کربلا) بسیار زیبا میداند.

سیلوستر استالونه نوشته:

هیچ ارتباطی با واقعه ی کربلا ندارد، چطور همچین برداشتی کردید

رنگارنگ نوشته:

جناب شمس الحق
با توجه به شواهدی که از سن و سال داده اید،
زیاد به ذهنیات خود اعتماد نکنید

سامان نوشته:

ممنون بابت زحماتتون،،حال که چنین کار ارزنده ای در دست دارید،،بسیار زیبا تر بود اگر در ذیل یا در حاشیه و با تکمیل اساتید،، معنی غزل هم نوشته میشد تا همگان بتوانند بهرمند شوند

سعید نوشته:

با سلام
از دوستان فرهیخته تقاضا دارم این بیت رو معنی کنند
تو بسی سمن بران را به کنار درگرفتی

با تشکر

گمنام-۱ نوشته:

سعید جان،
به گمانم طرف مربوطه ( به اقرب احتمال شمس)
زیادی به” ددر ” میرفته است با سمن بران ، دلبران سمن بوی نشست و برخاست!! داشته است ، در کنار می گرفته است آقای بلخی
عاجزانه درخواست میکند بند قبا بگشاید و نظری هم به وی بیاندازد،

سید عماد نوشته:

با سلام
راجع به بیت “خنک آن قمار بازی که بباخت آنچه بودش…” به دوستان پیشنهاد می کنم حتما کتاب قمار عاشقانه ی دکتر سروش رو مطالعهه کنن

هیراد نوشته:

نوع خاصی از افراط در انتساب هرچیز و هرکس به مقصودی شیعی و مذهبی در جامعه همه گیر شده است، برخی نان دین میخورند و برخی هم بی انکه نانی بخورند تقلیدشان میکنند ! پشت خودرویی نوشته بود : ما را مدافعان حرم آفریده اند !!!
ایزد یکتا ما را از بت تراشی و خداونگارسازی ها برهاند !

محمد حسین نوشته:

درود بر جملگی دوستان. نمی‌دانم چرا برخی علیه انتساب بیت «خنک آن قماربازی …» به واقعه کربلا و شخص حسین‌ابن علی، زاویه گرفته‌اند. گیریم که برداشت شخصی باشد، به واقع که چه برداشت نزدیکی‌ست. که را در تاریخ سراغ دارید که چنین در وادی عشق و توحید قماربازی کرده باشد؟ مگر جز این بود که هر چه داشت، داد و چیزی جز هوای قمار آخر که جانبازی خود بود برایش نماند. به هر حال خوش‌برداشتی است و این بیت به توحید و شخص ایشان و جانبازی در ره عشق‌بازی با پروردگار بیش از هر چیز دیگری نزدیک‌تر می‌نمایاند.

حسین، ۱ نوشته:

محمد حسین جان
به تبلیغات سرِ منبر اعتنا نکن
تاریخ بخوان ، واقدی ، طبری و ،،،
تاریخ کمتر دروغ می گوید

محمد حسین نوشته:

عزیز منبر کدومه. ای کاش منبری‌های ما از این چیزا بلد بودن که اگر بودن الان وضع این نبود. اتفاقا این برداشت شخصی خودم بوده و هست. به سالیان دور هم بازمی‌گرده. حرف امروز و دیروزم نیست. کاملا شخصیه. و البته نزدیک. به قول خودش هر کسی از ظن خود شد یار من. چه بخواهیم چه نخواهیم سرریز از توحیده و البته به چنان واقعه‌ای نزدیک

حسین، ۱ نوشته:

{ این برداشت شخصی خودم بوده و هست }
محمد حسین جان
امید که این برداشت را با مطالعه و تحقیق یافته باشی ،
که تاریخ چیز دیگری می گوید.
خوش باشی

تیرانداز نوشته:

اتفاقآ تاریخ بیشترین اشتباهات رو داره خصوصا تاریخ طبری . دوست عزیز ساده انگار نباشید. ضمنا تغییر کربلا تعبیر نزدیکی است.

آرمان نوشته:

درود بر همه بزرگواران
کتب عرفانی ما سرشار از هزاران هزار نکات لطیف و در عین حال پیچیده است و به قطع، اکثریت مردم مخاطب خاص این اشعار و نکات عرفانی نیستند و طی این طریق نکرده ،مُجاز به استفاده ی ابزاری از این مفاهیم نیستند که جفای بزرگی بر عرفا و ادبیات عرفانیست! اما از طرفی این عظمت ادبیات عارفانه عاشقانه ماست که هر کس فراخور حال خود با آن مانوسه!

عزیزی برداشت زیبایی داشت از بیت “خنک آن قماربازی که بباخت آن چه بودش” و بیان یک مصداق واقعی که حسین بن علی بن ابیطالب باشد !
واقعا برای یک ایرانی باید عجیب باشد این مسئله؟
طوری رد میکنه این حرف را که اولا انگار حسین ابن علی از نظر زمانی بعد از مولاناست و ثانیا انگار نه انگار که حسین بن علی بعنوان انسان کامل یکی از اقطاب اکثر سلسله های صوفیه محسوب میشه بعد از سید المرسلین و علی ابن ابیطالب و حسن بن علی !
و ثالثا انگار مولانا رو بالاتر از حسین بن علی می داند که ربط یکی از ابیاتش به سیدالشهدا مایه ننگ مولانا باشد !
این برادر یک مصداق واقعی و مقدس برای این بیت قمار معرفی کردند خب شما هم بیایید و مصداق بیان کنید حتی با تاخر زمانی نسبت به مولانا ، ببینیم آیا قماربازتر از حسین بن علی در دنیا بوده است یا نه؟
جل الخالق که ارتباط اشعار عرفانی رو با شیعه بی مورد میبینه در حالی که شاه ولایت و سرسلسله همه عرفای اسلامی علی ابن ابی طالب است !

و انسان کامل که در آثار اکثر عرفای اسلامی از محی الدین عربی گرفته تا عزیزنسفی و…بحث ولایت ، اشاره مستقیم به ۱۲ امام معصوم شیعیان دارد .
در کتاب” انسان کامل ” شیخ عزیز نسفی آمده:”

ای درویش، انسان کامل را شیخ، پیشوا، هادی، مهدی، دانا، کامل و مکمّل، امام، خلیفه، قطب،
صاحب الزمان، جام جهان نما، آیینه گیتی نما، تریاق بزرگ، و اکسیر اعظم گویند . و عیسی
گویند که مرده زنده می کند، و خضر گویند که آب حیات خورده است، و سلیمان گویند که زبان مرغان می داند.

و همچنین شیروانی در ریاض السیاحه و هدایت در ریاض العارفین القاب و اسامی دیگری نیز
برای انسان کامل ذکر کرده اند که بدین قرار است :
۱/ « جبرئیل »گویند چون از عالم حقایق ودقایق خبر می دهد.

۲/ « میکائیلش » گویند چون از معارف و مکارم به طالبان روزی می دهد .

.۳ « اسرافیلش »گویند چون سالکان را از معاد و بازگشت آگاه می سازد .

۴ . عزرائیلش گویند که نفس اماره سالکان را می کشد.

۵/ نوح گویند که نجات دهنده سالکان از طوفان بلاست

۶/ابراهیم گویند که از نار هستی گذشته و غرور و خواهش را کشته و خلیل حق شده است.

۷/موسی گویند چون فرعون هستی را به نیل نیستی غرق کرده است.

۸// ادریس گویند که جالوت هستی را کشته و خلیفه خدا گشته است.

در متون عرفانی انسان کامل به رمز، کنایه و استعاره
به اسامی مشهور دیگری چون فاروق، کبریت احمر، سیمرغ، هما، غوث، قطب اعظم، قلم اعلی، روح اعظم، عقل اول، پیر می فروش، ساقی، مطرب، قلندر، ماه، آفتاب و غیره نیز نامیده
شده است.

و به قول مولانا :

پس به هر دوری ولی ای قائم است* تا قیامت آزمایش دایم است

مهدی و هادی وی است ای راه جو * هم نهان و هم نشسته پیش رو

هم نهان و هم نشسته پیش رو مطابقت داره با امام مهدی ،ولیِّ غایب اما حاضر !

پوزش می خواهم از همه سروران بابت زیاده گویی!

وحید نوشته:

عرض سلام و ادب خدمت فرهیختگان گرامی
جمعی در انتساب یکی از ابیات به امام حسین ع آنچنان برافروخته شدند که ضمن تردید شدید در اینخصوص همگان را به خواندن تاریخ دعوت میکنند!! گویا در تاریخی که مد نظر ایشان است چنین واقعه ای ذکر نشده!! از این مطلب بدیهی میگذریم اما در جهت اثبات ارادت مولانا به حضرتش کافی است به یکی از اشعار ایشان توجه گردد که با توجه به آن ارتباط بیت مزبور با واقعه ی کربلا چندان خالی از وجه نیست:
کجایید ای شهیدان خدایی
بلاجویان دشت کربلایی…
یاحق

7 نوشته:

نبدست مرغ جان را به جز او مطار دیگر
ن/ب/دس/ت=فعلات
مر/غ/جان/را=فاعلاتن
ب/ج/زو/م=فعلات
طا/ر/دی/گر=فاعلاتن

کانال رسمی گنجور در تلگرام