گنجور

بخش ۱۲۰

 
مولوی
مولوی » مثنوی معنوی » دفتر اول
 

مرد زان گفتن پیشمان شد چنان

کز عوانی ساعت مردن عوان

گفت خصم جان جان چون آمدم

بر سر جان من لگدها چون زدم

چون قضا آید فرو پوشد بصر

تا نداند عقل ما پا را ز سر

چون قضا بگذشت خود را می‌خورد

پرده بدریده گریبان می‌درد

مرد گفت ای زن پیشمان می‌شوم

گر بدم کافر مسلمان می‌شوم

من گنه‌کار توم رحمی بکن

بر مکن یکبارگیم از بیخ و بن

کافر پیر ار پشیمان می‌شود

چونک عذر آرد مسلمان می‌شود

حضرت پر رحمتست و پر کرم

عاشق او هم وجود و هم عدم

کفر و ایمان عاشق آن کبریا

مس و نقره بندهٔ آن کیمیا

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۶ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

مصطفی نوشته:

تیتر شعر:
تسلیم کردن مرد خود را به آنچه التماس زن بود
از طلب معیشت و این اعتراض زن را اشارت حق
دانستن
به نزد عقل هر داننده ای هست
که با گردنده گرداننده ای هست

محمد بینش نوشته:

کافر پیر از پشیمان می شود … با توجه به مفاد ابیات بعدی منظور مولانا فرعون است . می دانیم فرعون در قرآن از اهل جهنم است اما در عرفان می گویند چون پیش از مرگ تن در همان لخظه استغفار نمود بخشیده شد

حامد کهن دل نوشته:

جناب محمد بینش
گرجه شاید اینجا محل مناسبی برای اینگونه مباحث نباشد، اما لازم دانستم مطالبی را به عرض برسانم.
طبق آیات قرآن، فرعون در هنگام غرق شدن پیش از آنکه بمیرد می گوید که ایمان آوردم و تسلیم شدم. و خدا به او می گوید: الان؟! (چه فایده؟!) در حالی که پیش از این عصیان کردی و از مفسدان بودی…
(ولی به پاس همین ایمان و تسلیم لفظی) بدن تو را حفظ می کنیم (مومیایی فرعون هنوز هم در موزه نگهداری می شود) تا نشانه و عبرتی برای دیگران باشد.

آیات مربوطه: سوره یونس، آیات ۹۰:۹۲
وَجَاوَزْنَا بِبَنِی إِسْرَائِیلَ الْبَحْرَ فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَجُنُودُهُ بَغْیًا وَعَدْوًا حَتَّى إِذَا أَدْرَکَهُ الْغَرَقُ قَالَ آمَنْتُ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا الَّذِی آمَنَتْ بِهِ بَنُو إِسْرَائِیلَ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِینَ ﴿۹۰﴾
و فرزندان اسرائیل را از دریا گذراندیم پس فرعون و سپاهیانش از روى ستم و تجاوز آنان را دنبال کردند تا وقتى که در شرف غرق شدن قرار گرفت گفت: “ایمان آوردم که هیچ معبودى جز آنکه فرزندان اسرائیل به او گرویده‏ اند نیست و من از تسلیم ‏شدگانم” (۹۰)
آلْآنَ وَقَدْ عَصَیْتَ قَبْلُ وَکُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِینَ ﴿۹۱﴾
اکنون؟! در حالى که پیش از این نافرمانى میکردى و از تباهکاران بودى (۹۱)
فَالْیَوْمَ نُنَجِّیکَ بِبَدَنِکَ لِتَکُونَ لِمَنْ خَلْفَکَ آیَةً وَإِنَّ کَثِیرًا مِنَ النَّاسِ عَنْ آیَاتِنَا لَغَافِلُونَ ﴿۹۲﴾
پس امروز تو را با زره [زرین] خودت به بلندى [ساحل] مى‏ افکنیم تا براى کسانى که از پى تو مى ‏آیند عبرتى باشد و بى‏ گمان بسیارى از مردم از نشانه‏ هاى ما غافلند (۹۲)

**********

همچنین در جای دیگری قرآن می گوید که توبه برای کسانی که بدی می کنند و وقتی مرگ فرا می رسد می گویند الان توبه کردم، نیست.

آیات مربوطه: سوره نساء، آیات ۱۷:۱۸

إِنَّمَا التَّوْبَةُ عَلَى اللَّهِ لِلَّذِینَ یَعْمَلُونَ السُّوءَ بِجَهَالَةٍ ثُمَّ یَتُوبُونَ مِنْ قَرِیبٍ فَأُولَئِکَ یَتُوبُ اللَّهُ عَلَیْهِمْ وَکَانَ اللَّهُ عَلِیمًا حَکِیمًا ﴿۱۷﴾
توبه نزد خداوند تنها براى کسانى است که از روى نادانى مرتکب گناه مى ‏شوند سپس به زودى توبه مى کنند اینانند که خدا توبه‏ شان را مى ‏پذیرد و خداوند داناى حکیم است (۱۷)
وَلَیْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِینَ یَعْمَلُونَ السَّیِّئَاتِ حَتَّى إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّی تُبْتُ الْآنَ وَلَا الَّذِینَ یَمُوتُونَ وَهُمْ کُفَّارٌ أُولَئِکَ أَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابًا أَلِیمًا ﴿۱۸﴾
و توبه کسانى که گناه مى کنند تا وقتى که مرگ یکى از ایشان دررسد مى‏ گوید اکنون توبه کردم پذیرفته نیست و [نیز توبه] کسانى که در حال کفر مى‏ میرند پذیرفته نخواهد بود آنانند که برایشان عذابى دردناک آماده کرده‏ ایم (۱۸)

حامد کهن دل نوشته:

من گنه‌کار توم رحمی بکن
بر مکن یکبارگیم از بیخ و بن

“توم” بهتر است به صورت “توام” نوشته شود.
لطفا اصلاح بفرمایید.

حامد کهن دل نوشته:

مرد زان گفتن پیشمان شد چنان
کز عوانی ساعت مردن عوان

یعنی مرد مانند زورگویی که در هنگام مرگ از زورگفتن پشیمان می شود، آن چنان از گفتن پشیمان شد.

حسین نوشته:

حیف عمر که صرف چنین لاطائلات می شود

کانال رسمی گنجور در تلگرام