گنجور

النوبة الثانیة

 
رشیدالدین میبدی
رشیدالدین میبدی » کشف الاسرار و عدة الابرار » ۶۷- سورة الملک- مکیة
 

این سورة الملک هزار و سیصد حرف است، سیصد و سی کلمه، سی آیت، و جمله به مکه فرود آمد، باجماع مفسّران در مکّیات شمرند. و درین سوره هیچ ناسخ و منسوخ نیست.

روی ابو هریرة انّ النّبی (ص) قال: «انّ سورة من کتاب اللَّه ما هی الّا ثلاثون آیة شفعت لرجل فاخرجته یوم القیامة من النّار و ادخلته الجنّة و هی سورة تبارک».

و قال صلّی اللَّه علیه و سلّم: «وددت ان تَبارَکَ الَّذِی بِیَدِهِ الْمُلْکُ فی قلب کلّ مؤمن».

و روی عن ابن عباس: انّ رجلا من اصحاب النّبی (ص) ذهب یضرب خباء له علی قبر و هو لا یحسب انّه قبر، فسمع انسانا یقرأ تَبارَکَ الَّذِی بِیَدِهِ الْمُلْکُ فاتی النّبی (ص) فقال: یا رسول اللَّه انّی ضربت خباء لی علی قبر و انا لا اعلم انّه قبر، فاذا انسان یقرأ سورة الملک. فقال رسول اللَّه (ص): «هی المانعة، هی المخبیة تنجیه من عذاب القبر».

فی خبر آخر: «هی الواقیة من عذاب القبر».

و روی: من قرأها فی لیلة فقد اکثر و اطیب.

قوله: «تَبارَکَ» معناه: تعالی و تعظم و تمجد. و قیل: تفاعل من البرکة.

و قیل: معناه انّه الثّابت الدّائم الّذی لم یزل و لا یزال. و قیل: تعالی من جمیع البرکات منه الَّذِی بِیَدِهِ الْمُلْکُ یؤتیه من یشاء و ینزعه ممّن یشاء. و قیل: یرید به النبوّة یعزّ بها من اتّبع النّبی و یذلّ بها من خالفه. وَ هُوَ عَلی‌ کُلِّ شَیْ‌ءٍ من الانعام و الانتقام «قَدِیرٌ».

الَّذِی خَلَقَ الْمَوْتَ وَ الْحَیاةَ قال ابن عباس: یرید الموت فی الدّنیا و الحیاة فی الآخرة. قال قتادة: اذلّ اللَّه ابن آدم بالموت و جعل الدّنیا دار حیاة و دار فناء، و جعل الآخرة دار جزاء و بقاء و انّما قدم الموت لانّه الی القهر اقرب.

و قیل: قدّمه لانّه اقدم، لانّ الاشیاء فی الابتداء کانت فی حکم الموات کالنطفة و التّراب و نحوهما ثمّ اعترضت علیها الحیاة. و قال ابن عباس: خلق الموت علی صورة کبش املح لا یمرّ بشی‌ء و لا یجد ریحه شی‌ء و لا یطأ علی شی‌ء الّا و مات و خلق الحیاة علی صورة فرس انثی و هی الّتی کان جبرئیل و الانبیاء یرکبونها «تمرّ بشی‌ء و لا یجد ریحها شی‌ء الّا حیی و هی الّتی اخذ السّامری قبضة من اثرها فالقی علی العجل فحیی.

قوله «لِیَبْلُوَکُمْ» یعنی: لیختبرکم فیها بین الحیاة الی الموت. أَیُّکُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا ای اسرع فی طاعة اللَّه و اورع عن محارم اللَّه و قیل: لیبلوکم ایّکم احسن اخذا من حیاته لموته و احسن اهبة فی دنیاه لآخرته.

قال النّبی (ص) لعبد اللَّه بن عمر «خذ من صحتک لسقمک، و من شبابک لهرمک، و من فراغک لشغلک، و من حیاتک لمماتک، فانّک لا تدری ما اسمک غدا.

و سئل النّبی (ص) ایّ المؤمنین اکیس؟ قال: «اکثرهم للموت ذکرا و احسنهم له استعدادا

و قیل: یختبرهم اعلاما للملائکة حالهم لیظهر لهم شکرانهم و کفرانهم کیف یکونان عند المحنة فی الصّبر و عند النعمة فی الشّکر وَ هُوَ الْعَزِیزُ المنتقم من اعدائه «الْغَفُورُ» لاولیائه.

الَّذِی خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ طِباقاً بعضها فوق بعض بین کلّ سماء مسیرة خمس مائة عام و غلظ کلّ سماء خمس مائة عام. و قوله: «طِباقاً» جمع طبق، کجبل و جبال و قیل: جمع طبقة، کرحبة و رحاب. و قیل: «طِباقاً» مصدر من طابق تقول: طابق بین ثوبیه اذا لبس احدهما فوق الآخر. و هو نصب علی المصدر. و قیل: صفة، و قیل: نصب لانّه مفعول ثان ما تَری‌ فِی خَلْقِ الرَّحْمنِ مِنْ تَفاوُتٍ قرا حمزة و الکسائی من تفوّت بتشدید الواو بلا الف و هما لغتان کالتّحمّل و التّحامل، و التّظهر و التظاهر، و التّفاوت و التفوّت، بعد ما بین الشّیئین فی الصّحة و فی معناه قولان: احدهما «ما تَری‌» یا ابن آدم. فِی خَلْقِ الرَّحْمنِ یعنی السّماء مِنْ تَفاوُتٍ ای خلل و اضطراب و تفرّق بل هی مستقیمة مستویة لا یفوت بعضها بعضا لقلّة استوائها. و القول الثّانی انّه عامّ فی جمیع خلق الرّحمن ای لم یفته شی‌ء اراده و لم یخرج شی‌ء عن موجب الحکمة. و قیل: «الخلق» فی الآیة مصدر و المعنی یخلق کلّ شی‌ء صغیرا و کبیرا بامر واحد لا تفاوت فی ذلک و هو قوله: «کن» و قیل: الرّؤیة فی الآیة بمعنی العلم لبعد السّماء عن الادراک بحاسّة البصر قوله: فَارْجِعِ الْبَصَرَ هَلْ تَری‌ مِنْ فُطُورٍ ای شقوق و صدوع.

ثُمَّ ارْجِعِ الْبَصَرَ ای اعد النّظر ثانیا کَرَّتَیْنِ ای مرّتین یَنْقَلِبْ إِلَیْکَ الْبَصَرُ ای یرجع الیک البصر ایّها المخاطب خاسِئاً ای خاشعا صاغرا ذلیلا کذلّة من طلب شیئا فاخطاه وَ هُوَ حَسِیرٌ ای معی کلیل لم یدرک ما طلب ای اعیا من قبل ان یری فی السّماء خللا. روی عن کعب قال السّماء الدّنیا موج مکفوف و الثّانیة مرمرة بیضاء و الثّالثة حدید، و الرّابعة صفراء و قال نحاس: و الخامسة فضّة، و السّادسة ذهب، و السّابعة یاقوتة حمراء و بین السّابعة الی الحجب بحار من نور.

وَ لَقَدْ زَیَّنَّا السَّماءَ الدُّنْیا بِمَصابِیحَ ای بکواکب، و هی کبار النّجوم سمّیت مصابیح لاضاءتها. و المصباح، السّراج لاضاءته. وَ جَعَلْناها ای بعضها.

رُجُوماً لِلشَّیاطِینِ ای رمیا لهم اذا استمعوا الی السماء. قال قتاده خلق اللَّه النّجوم لثلاثة اشیاء زینة للسّماء و رُجُوماً لِلشَّیاطِینِ و لیهتدی بها فی ظلمات البرّ و البحر فمن اوّلها علی غیر ذلک فقد قال رایه و اخطا حظّه. قال الضّحاک: الکواکب الّتی تری لا یرجم بها و الّتی ترجم بها الشّیاطین لا تریها النّاس و قال ابو علی الکواکب انفسها لا ترجم لانّ الکواکب ثوابتة لا تزول عن السماء و لا تفقد انّما ینفصل عنها شهاب یحرق. وَ أَعْتَدْنا لَهُمْ ای هیّأنا لهم فی الآخرة. عَذابَ السَّعِیرِ و هی النّار الموقدة المشعلة، و یقال: سعرت النّار فتسعّرت اذا قویتها و قیل السّعیر بیت للشّیاطین فی جهنّم هو اسمه.

وَ لِلَّذِینَ کَفَرُوا بِرَبِّهِمْ ای و اعتدنا للّذین کفروا بربّهم. عَذابُ جَهَنَّمَ وَ بِئْسَ الْمَصِیرُ.

إِذا أُلْقُوا فِیها ای القی الکفّار فی النّار سَمِعُوا لَها شَهِیقاً و هو صوت فظیع منکر کشهیق الحمار و هو اوّل صوته و قد یسمع للنّار صوت منکر اذا اشتدّ لهبها کانّها تطلب الوقود. وَ هِیَ تَفُورُ ای ترتفع بالغلیان لشدّه توقّدها ای تغلی بهم کغلی المرجل.

تَکادُ تَمَیَّزُ ای تنقطع ینفصل بعضها من بعض من شدّة غیظها علی الکفّار کُلَّما أُلْقِیَ فِیها فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُها و هم الملائکة الموکّلون بها، أَ لَمْ یَأْتِکُمْ نَذِیرٌ الم یأتکم رسول من قبل اللَّه فی الدّنیا یندرکم.

قالُوا بَلی‌ قَدْ جاءَنا نَذِیرٌ فَکَذَّبْنا

روی ابو هریرة عن النّبی (ص): انّه قال: انا «النّذیر و الموت المغیر و السّاعة الموعد».

قالُوا بَلی‌ قَدْ جاءَنا نَذِیرٌ فَکَذَّبْنا وَ قُلْنا ما نَزَّلَ اللَّهُ مِنْ شَیْ‌ءٍ ای من نبوّة و کتاب و حکم فیقول الخزنة لهم. إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا فِی ضَلالٍ کَبِیرٍ ای ما انتم الیوم الّا فی ضلال کبیر، کنتم علیه فی الدّنیا و یجوز ان یکون هذا من کلام القوم، ای و قلنا للرّسل: ما أَنْتُمْ إِلَّا فِی ضَلالٍ و بعد من الصّواب.

وَ قالُوا لَوْ کُنَّا نَسْمَعُ ای قالوا و هم فی النّار، لو کنّا نسمع سمع من یعی و یتفکّر أَوْ نَعْقِلُ عقل من یمیّز و ینظر، و قیل: لو کنّا نسمع الهدی فی الدّنیا او نعقل معانی کلام اللَّه و ما کان یدعونا الیه الرّسل ما کُنَّا فِی أَصْحابِ السَّعِیرِ ای فی جملة اهل النّار.

فَاعْتَرَفُوا بِذَنْبِهِمْ اقرّوا بکفرهم. فَسُحْقاً لِأَصْحابِ السَّعِیرِ ای بعدا لهم. قرأ ابو جعفر و الکسائی «فَسُحْقاً» بضمّ الحاء و الباقون بسکونها و هما لغتان، مثل الرّعب و الرّعب و السّحت و السّحت. سحقا نصب علی المصدر ای اسحقهم اللَّه سحقا، ای باعدهم من رحمته مباعدة و قیل: السّحق واد فی جهنّم.

إِنَّ الَّذِینَ یَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ بِالْغَیْبِ ای یخافونه و لم یروه و قیل: یخافون اللَّه و یترکون معصیته حیث لا یراهم احد من النّاس لانّ ذلک اذلّ علی الاخلاص و ابعد من النّفاق. و قیل: یخشون ربّهم قبل المصیر الیه. لَهُمْ مَغْفِرَةٌ لذنوبهم وَ أَجْرٌ کَبِیرٌ ثواب جزیل لطاعاتهم.

وَ أَسِرُّوا قَوْلَکُمْ أَوِ اجْهَرُوا بِهِ ای. أخفوا کلامکم او اعلنوه فهما سواء عند اللَّه إِنَّهُ عَلِیمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ قال ابن عباس نزلت فی المشرکین کانوا ینالون من رسول اللَّه (ص) فیخبره جبرئیل بما قالوا و نالوا منه فقال بعضهم لبعض.

اسرّوا قولکم کی لا یسمع اله محمد فقال تعالی: قل لهم: أَسِرُّوا قَوْلَکُمْ أَوِ اجْهَرُوا بِهِ فانّ اللَّه لا یخفی علیه خافیة. و هذا امر تهدید کما قال: «اعْمَلُوا ما شِئْتُمْ».

ثمّ قال: أَ لا یَعْلَمُ مَنْ خَلَقَ ای الا یعلم السّرّ من خلق السّرّ. الا یعلم ما فی الصّدور، من خلق الصّدور؟ الا یعلم من خلق الاشیاء ما فی صدور عباده؟ ففی هذه الوجوه من فی موضع الرّفع و هو اسم للخالق و یجوز ان یکون من اسما للمخلوق و یکون فی موضع النّصب و المعنی الا یعلم اللَّه من خلقه. وَ هُوَ اللَّطِیفُ الْخَبِیرُ العالم بدقائق الاشیاء و بواطنها و یجوز ان یکون العلم من صفة المخلوق، و المعنی: الا یعلم هذا الکافرین من الّذی خلقه، الا یعلم اللَّه الّذی هو خالقه. وَ هُوَ اللَّطِیفُ الّذی الطف لهم فی تدبیره و احسن الیهم فی انعامه. «الْخَبِیرُ» بهم و باعمالهم.

هُوَ الَّذِی جَعَلَ لَکُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا لیّنة سهلة یسهل لکم السّلوک فیها.

و قیل: لیّنها بالجبال حتّی تستقرّ و لا تزول باهلها، و قیل: جعلها ذلولا، ای سهلا سعیکم علیها بحیث لا یمتنع المشی فیها بالحزونة. فَامْشُوا فِی مَناکِبِها ای فی جوانبها. و قیل: فی فجاجها و اطرافها و قیل: فی جبالها. قال الزّجاج: و هذا اشبه لانّ معناه سهل لکم السّبیل فی جبالها فهو ابلغ فی الذلل هذا امر اباحه، ذکره علی سبیل الامتنان بتسهیله علیهم. وَ کُلُوا مِنْ رِزْقِهِ ای ممّا هیّاه لقوتکم و غذائکم ما اذن لکم فی تناوله و احلّه لکم دون ما نهاکم عنه و حرّمه علیکم.

وَ إِلَیْهِ النُّشُورُ ای البعث من قبورکم ثمّ خوّف الکفّار. فقال: أَ أَمِنْتُمْ مَنْ فِی السَّماءِ قال ابن عباس ای عذاب من السّماء ان عصیتموه أَنْ یَخْسِفَ بِکُمُ الْأَرْضَ یعنی: ان یغور بکم فی الارض فَإِذا هِیَ ای الارض.

«تمور» ای تتحرّک و تدور. و ذلک انّ اللَّه یحرّک الارض عند الخسف بهم حتّی یلقیهم الی اسفل و الارض تعلو علیهم و تمور فوقهم، تقول: مار یمور اذا جاء و ذهب.

أَمْ أَمِنْتُمْ مَنْ فِی السَّماءِ أَنْ یُرْسِلَ عَلَیْکُمْ حاصِباً ای ریحا ذات حجارة. و قیل الحاصب: مطر فیه حصباء کما فعل باصحاب لوط و قیل: سحاب فیه حجارة، و الحاصب و الحصباء واحد. «فَسَتَعْلَمُونَ» فی الآخرة و عند الموت «کَیْفَ نَذِیرِ» ی، ای أ نداری اذا عاینتم العذاب. و قیل: فَسَتَعْلَمُونَ کَیْفَ نَذِیرِ ی ای رسولی. قال ابن عباس: ستعلمون انّ محمدا کان لکم نذیرا.

وَ لَقَدْ کَذَّبَ الَّذِینَ مِنْ قَبْلِهِمْ یعنی: کفّار الامم الماضیه. فَکَیْفَ کانَ نَکِیرِ ی، ای انکاری. اذا اهلکتهم اثبت بعض القرّاء الیاء فی هذا الحروف و اخواتها علی الاصل و حذفها بعضهم علی الخطّ.

أَ وَ لَمْ یَرَوْا إِلَی الطَّیْرِ فَوْقَهُمْ صافَّاتٍ یصففن اجنحتهنّ اذا طرن فی الهواء، ای یبسطن کالحداء و النّسر. «وَ یَقْبِضْنَ» یعنی اجنحتهنّ یضربن بها جنوبهنّ کالحمام.

و قیل: یصففن احیانا و یقبضن احیانا. و قیل فی الهواء طیور لا یقعن بالارض ابدا طعامها النّمل و البعوض اذا طرن فی الهواء بضن علی اذنابهنّ و اجنحتهنّ. حکاه ابن هیصم «ما یُمْسِکُهُنَّ» فی الجوّ «إِلَّا الرَّحْمنُ» بقدرته انّه جلّ جلاله عمّت رحمته الخلیقة کلّها إِنَّهُ بِکُلِّ شَیْ‌ءٍ بَصِیرٌ عالم بمصلحة کلّ شی‌ء. بیّن لهم فی هذه الآیة ما یدلّهم علی توحیده من تسخیر الطّیر فی جو السّماء.

أَمَّنْ هذَا الَّذِی هُوَ جُنْدٌ لَکُمْ اعوان لکم یَنْصُرُکُمْ مِنْ دُونِ الرَّحْمنِ و یدفعون عنکم عذاب اللَّه فامنتم عذابه بسببه، و قیل: معناه هل شی‌ء من اصنامکم یدفع عنکم عذاب اللَّه. إِنِ الْکافِرُونَ إِلَّا فِی غُرُورٍ ای ما الکافرون الا مغترّون بغرور الشّیطان غیر متمسّکین بحجّة و برهان.

أَمَّنْ هذَا الَّذِی یَرْزُقُکُمْ یطعمکم و یسقیکم و یعطیکم منافع الدّنیا.

إِنْ أَمْسَکَ رِزْقَهُ یعنی: ان امسک اللَّه المطر او مسک جمیع اسباب الرّزق، و قیل معناه: من الّذی یوسّع علیکم نعمکم ان ضیّق علیکم فیعاقبکم بالجدب و القحط «بَلْ لَجُّوا» ای تمادّوا. «فِی عُتُوٍّ» ای استکبار عن الحقّ و عن الدّاعی الیه «وَ نُفُورٍ» عن قبول الحقّ فیفرّون منه ثمّ ضرب مثلا فقال: أَ فَمَنْ یَمْشِی مُکِبًّا عَلی‌ وَجْهِهِ أَهْدی‌ أَمَّنْ یَمْشِی سَوِیًّا عَلی‌ صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ معناه: أ فمن یمشی مطرقا لا یلتفت الی الطّریق و اختلافها ارشد ام الّذی یرفع رأسه ینظر الی الجادة و هذا مثل ضربه اللَّه للکافر و المؤمن، فالکافر یَمْشِی مُکِبًّا عَلی‌ وَجْهِهِ راکبا رأسه فی الضّلالة و الجهالة اعمی العین و القلب لا یبصر یمینا و شمالا.

قال قتادة اکبّ علی المعاصی فی الدّنیا فحشره اللَّه علی وجهه یوم القیامة و ذلک قوله تعالی وَ نَحْشُرُهُمْ یَوْمَ الْقِیامَةِ عَلی‌ وُجُوهِهِمْ و المؤمن یمشی سویّا معتدلا یبصر الطّریق و هو عَلی‌ صِراطٍ مُسْتَقِیمٍ دین قیّم و هو الاسلام، قیل: نزلت فی عمّار بن یاسر و ابی جهل و قوله: مُکِبًّا عَلی‌ وَجْهِهِ فعل غریب لانّ اکثر اللّغة فی التّعدّی و اللّزوم ان یکون افعلته نفعل و هذا علی ضدّه یقال: کببت فلانا علی وجهه فاکبّ.

قال اللَّه تعالی: فَکُبَّتْ وُجُوهُهُمْ فِی النَّارِ و قال النّبی (ص): «و هل یکبّ النّاس علی مناخرهم فی النّار الّا حصاید السنتهم»

و نظیره فی الکلام قولهم قشعت الرّیح السّحاب فاقشع.

قُلْ هُوَ الَّذِی أَنْشَأَکُمْ ای خلقکم. ابتداء وَ جَعَلَ لَکُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ خصّ هذه الثّلاثة بالذّکر لانّ العلوم و المعارف بها تحصل قَلِیلًا ما تَشْکُرُونَ ای تشکرون شکرا قلیلا و ما زیادة، و قیل: اقلّکم الّذی یشکر للَّه سبحانه.

قُلْ هُوَ الَّذِی ذَرَأَکُمْ فِی الْأَرْضِ خلقکم فیها صغارا. وَ إِلَیْهِ تُحْشَرُونَ ای الی اللَّه تجمعون و تساقون یوم البعث فیجزیکم باعمالکم بیّن لهم الآیات الّتی تدلّهم علیه و توصلهم الی معرفته.

وَ یَقُولُونَ مَتی‌ هذَا الْوَعْدُ ای ما وعد و امن الخسف و الحاصب و قیل: البعث و النّشور. إِنْ کُنْتُمْ صادِقِینَ فی هذا الوعد.

قُلْ إِنَّمَا الْعِلْمُ عِنْدَ اللَّهِ علم القیامة و علم نزول العذاب عند اللَّه، لم یطلع علیه بشر. وَ إِنَّما أَنَا نَذِیرٌ مُبِینٌ، ای رسول مخوّف ابین لکم وحی اللَّه الیّ و لا اعلم وقت الحشر.

فَلَمَّا رَأَوْهُ زُلْفَةً ای عاینوا عذاب اللَّه قریبا کقوله: وَ أُخِذُوا مِنْ مَکانٍ قَرِیبٍ. و الزّلفة: القربة و کذلک الزّلفی. سِیئَتْ وُجُوهُ الَّذِینَ کَفَرُوا ای ساء اصحاب الوجوه ما عاینوا من العذاب فذکر الوجوه و اراد اصحابها یقال: سؤته فسی‌ء ای حزنته فحزن، کما تقول: سررته فسرّ، و قیل: معناه اسودّت و علتها الکابة و القترة و المعنی: قبحت وجوههم بالسّواد و هذا فی القیامة، و قیل: کان یوم بدن نظیره قوله: تَرَی الَّذِینَ کَذَبُوا عَلَی اللَّهِ وُجُوهُهُمْ مُسْوَدَّةٌ کَأَنَّما أُغْشِیَتْ وُجُوهُهُمْ قِطَعاً مِنَ اللَّیْلِ مُظْلِماً وَ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ وجوه علیها غبرة ترهقها قترة. «و قیل» ای قال الخزنة لهم: «هذا» العذاب الَّذِی کُنْتُمْ بِهِ تَدَّعُونَ ای هذا الّذی کنتم من اجله تدّعون الأباطیل و تقولون: «لا بعث و لا نشر» و قرأ یعقوب: «تدعون» بالتّخفیف، و المعنی: هذا الّذی کنتم به تستعجلون و تدعون اللَّه بقولکم: اللّهم ان کان هذا هو الحقّ من عندک فامطر علینا حجارة من السّماء، و قیل: تدّعون تفتعلون من الدّعاء، یقال: دعا و ادّعا بمعنی واحد، و قیل: معنی الآیة: فلمّا راوا الوعد بالحشر و النّشر و سوء العذاب حقّا.

و راوا النّبی (ص) شافعا لامّته مخلصا لهم من التّبعات علی ما ذکره اللَّه و وعد به سیئت وجوههم.

قوله: قُلْ أَ رَأَیْتُمْ ای قل یا محمد لمشرکی مکة الّذین یتمنّون هلاکک أَ رَأَیْتُمْ إِنْ أَهْلَکَنِیَ اللَّهُ وَ مَنْ مَعِیَ من المؤمنین «أَوْ رَحِمَنا» فابقینا و اخّر آجالنا «فَمَنْ یُجِیرُ» کم مِنْ عَذابٍ أَلِیمٍ من یمنعکم من بأسه و ایّ نفع لکم فی هلاکنا، و هذا جواب لقولهم نتربّص به ریب المنون و ان امر محمد لا یتمّ و لا یبقی، و قیل: معناه لا تتمنّوا موتی فانّه لا ینفعکم و تمنّوا ما یجیرکم من عذاب اللَّه فانّ ذلک انفع لکم، و قیل: معناه نحن مع ایماننا خائفون ان یهلکنا بذنوبنا لانّ حکمه نافذ فینا فمن یمنعکم من عذابه و انتم کافرون.

قُلْ هُوَ الرَّحْمنُ الذی نعبده آمَنَّا بِهِ وَ عَلَیْهِ تَوَکَّلْنا فوّضنا الیه امورنا فَسَتَعْلَمُونَ غدا مَنْ هُوَ الیوم فِی ضَلالٍ مُبِینٍ حین لا ینفعکم العلم شیئا.

قُلْ أَ رَأَیْتُمْ إِنْ أَصْبَحَ ماؤُکُمْ غَوْراً ای غائرا ذاهبا فی الارض لا تناله الا یدی و الدّلاء. قال: الکلبی و مقاتل یعنی. ماء زمزم. فَمَنْ یَأْتِیکُمْ بِماءٍ مَعِینٍ ظاهر جار تراه العین و تناله الدّلاء ذکرهم عظیم نعمته علیهم باظهار المیاه لهم علی وجه الارض و انّه لو جعلها غائرة لم یمکنهم التّوصّل الیها و لکان فیه هلاکهم و اللَّه اعلم.

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

کانال رسمی گنجور در تلگرام