گنجور

شمارهٔ ۴۵ - در مدح ثقة الملک طاهربن علی

 
مسعود سعد سلمان
مسعود سعد سلمان » دیوان اشعار » قصاید
 

هر چه اقبال بیندیشید آمد همه راست

جان بدخواهان از هیبت و از هول بکاست

موکب طاهری آواز برآورد بلند

هر سویی از ظفر و نصرت لبیک بخاست

بدهید انصاف امروز به شمشیر و قلم

در جهان چون ثقة الملک که دیده ست و کجاست

قدر او چرخی عالی است کزو چرخ زمیست

رای او مهری روشن که ازو مهر سهاست

ای جهانی که دو حال تو ز مهرست وز کین

ای سپهری که دو قطب تو زحزم وز دهاست

نیک یکتاست دل گردون در خدمت تو

گر چه در طاعت تو پشتش زینگونه دوتاست

همه فرمان تو مقبول و همه امر تو جزم

این توانایی در مملکت امروز توراست

حاصل و رابح و موجود به هر وقت ز توست

هر چه سلطان جهان را غرض و کام و هواست

شاه مسعود براهیم که در ملک جهان

خسرو نافذ حکم و ملک کام رواست

بر تن حشمت باقیش لباس از شرف است

بر سر دولت پاینده او تاج علاست

زندگانی تو پاینده کناد ایزد از آنک

زندگانی تو آنجاست که از شاه رضاست

عنف و لطف تو به هر وقت خزانست و بهار

خشم و عفو تو به هر حال سموم است و صباست

آسمانی و ز دور تو ولی تو مهست

آفتابی و ز نور تو عدوی تو هباست

از شرف ذات تو بیخیست کزو شاخ علوست

در کرم طبع تو شاخیست کزو بار سخاست

مثل بخت و نکوخواه تو آبست و درخت

مثل مرگ و بداندیش تو ناراست و گیاست

سحر دشمن همه باطل کنی از تیغ مگر

دشمن و تیغ تو را قصه فرعون و عصاست

هر چه در گیتی رادی است کم و بیش ز توست

وآنچه از دولت شادیست شب و روز توراست

همه دعوی که سخا کرد و کند هست به حق

زآنکه دعوی سخا را دو کف تو دو گواست

وآنکه دعوی کند و گوید در کل جهان

از جوانمردان چون طاهر یک مرد کجاست

من بدو ماندم باقی به جهان تا جاوید

گر بماند به جهان باقی والله که سزاست

من که مسعودم هر چند ثنا گوی توام

این سخن گفته من نیست چه گفتار سخاست

این که می رانم والله که به عدل است و به حق

وانچه می گویم والله که نه از روی ریاست

چرخی و ابری و خورشیدی و دریایی و کوه

وین صفات این همه را غایت مدح است و ثناست

سرفرازا فلکم زیر قضا زخم گرفت

همه فریاد و فغان من ازین زخم قضاست

از زمین برترم و نیست هوا سمج مرا

پس مرا جای بدینسان نه زمین و نه هواست

محنت و بیم مرا جاه تو ایمن کندم

پس از این گونه مرا جای درین خوف و رجاست

از همه دانش حظیست مرا از چه سبب

همه حظ من ازین گیتی رنجست و عناست

گر بدانم که چرا بسته شدم بیزارم

از خدایی که همه وصفش بی چون و چراست

شرزه شیری را مانم که بگیرند به دست

وین گران بند بر این پای مرا اژدرهاست

مدتی شد که چنین شیر خود از بیم غسک

اندرین سمج ز خواب و خور و آرام جداست

این همه رنج و غم از خویشتنم باید دید

تا چرا طبع و دلم مایه هر ذهن و ذکاست

بحرم و کانم چون بحر و چو کان حاصل من

خلق را در ثمین و گهر پیش بهاست

ای خداوند من از غفلت بیدار شدم

چون بدانستم کاندیشه بیهوده خطاست

جان همی بازم با چرخ و همی کژزندم

هیچ کس داند کاین چرخ حریفی چه دغاست

چرخ رانیست گناهی به خرد یار شدم

زآنکه این چرخ به هر وقتی مأمور قضاست

عرض کردیم همه کرده بی حاصل خویش

هر چه بر ماست بدانستیم اکنون کز ماست

گر چو ما گیتی مجبور قضا و قدر است

پس چرا از ما بر گیتی چندین عللاست

دگر از تنگدلی کردن ما فایده نیست

این همه تنگدلی کردن ما خیره چراست

طرفه مردی ام چندین چه غم عمر خورم

چون یقینم که سرانجام من از عمر فناست

ساکن و شاکر گشتم که مرا روشن شد

که نبود آنچه خداوند جهاندار بخواست

نکند تندی گردون و وفادار شود

گر چه طبعش به همه چیز که من خواهم راست

چون بداند که مرا دولت تو کرد قبول

بنهد رگ به همه چیز که من خواهم راست

چون روا گشت و وفا شد ز تو امید مرا

پس از آن هر چه کند گردون از فعل رواست

هست امروز به اطلاق دل من نگران

که درین جنس ز احسان تو صد برگ و نواست

هستم از بیم تو چون قمری با طوق و ز مدح

همچو قمری نفس من همه لحنست و نواست

هیچ کس را هست انصاف ده ای حاکم حق

این زبان قلم و فکرت خاطر که مراست

از بزرگان هنر در همه انواع منم

گرچه امروز مرا نام ز جمع شعراست

قافیت هایی طنان که مرا حاصل شد

همه بر بستم در مدح کنون وقت دعاست

تا مه و مهر فلک والی روزند و شبند

تا شب و روز جهان اصل ظلامست و ضیاست

رتبت قدر تو از طالع در اوج علوست

دولت جاه تو از نصرت با نشو و نماست

تا جهان است بقا بادت مانند جهان

که بقای تو جهان را چو جهان اصل بقاست

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

کانال رسمی گنجور در تلگرام