گنجور

رباعی شمارهٔ ۴

 
خیام
خیام » رباعیات
 

گر می نخوری طعنه مزن مستانرا

بنیاد مکن تو حیله و دستانرا

تو غره بدان مشو که می مینخوری

صد لقمه خوری که می غلام‌ست آنرا

 

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۴۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

علیرضا نوشته:

خیام توی این قسمت شعرش از ناصحانی که اون رو یه می خواره میدونستن گله می کنه البته شاعرای دیگه مثل حافظ هم از این بدبختی ها داشتن چون حافظ هم به این مضمون میگه
واعظان کاین جلوه بر محراب ومنبر می کنند چون به خلوت می روند ان کار دیگر می کنند

آمیس نوشته:

از قدیم گفتند : “مستی و راستی”
تو قرآن هم به این مضمون اومده که در شراب منافعی هست ولی ضررهاش بیشتره به همین دلیل حرام و گناهه.
این بیت به آدمهای دو رو هم می تونه اشاره داشته باشه؛ آدمهایی که چون می نمی خورن خودشون رو خوب می دونند ولی مال حروم می خورند و هزار کار دیگه می کنند. کاش خدا به همه آدمها اجازه میداد لااقل یکبار جلوی همه می بخورن اونوقت حقیقت وجود و باطن آدمها معلوم می شد.

هومن نوشته:

اینکه بتوان منظور حقیقی خیام را از پشت سد الفاظ و کلام استخراج کرد, واقعا هنری است که شاید فقط خود خیام از عهده آن برآید.

این بزرگان ادعایی در مسلمانی ندارند و البته منظور خیام اینست که خودت را نیز در نظر بگیر, قبل از اینکه به دیگران طعنه گناه بزنی.

حافظ می فرماید:
گر مسلمانی از اینست که حافظ دارد

وای اگر از پس امروز بود فردایی

ف-ش نوشته:

در بعضی رباعیات خیام به می معمولی اشاره شده ودر بعضی معنای عالیتری دارد
در این مصرع که میگوید” صد لقمه خوری که می غلام است آنرا” ظاهرا حرمت می مطرح است وآنرا قبول دارد ولی میگوید آنکه غره است به اینکه می نمیخورد صد لقمه بد تر از می میخورد ومتوجه نیست انسان مغروربسیاری از کارهایش خراب است و میخواره براو ترجیح دارد
در عین حال نمیشود گفت معنای سمبلیک می دراین رباعی درنظر نبوده است به قرینه اینکه کسیکه طعنه به میخواره معمولی میزند مسلم نیست که اهل حیله ودستان باشد شاید از صداقت بگوید ولی آنکه به مستی عارف طعنه میزند به حیله و فریب خود نزدیکتراست

علی بی ستاره نوشته:

در پاسخ به ف-ش باید بگویم که از نظر خیام در جهان هیچ چیزی عالیتر از خود می نیست:
تا زهره و مه در آسمان گشت پدید
بهتر ز می ناب کسی هیچ ندید
من در عجبم ز می فروشان کا یشان
به زان چه فروشند چه خواهند خرید

علی بی ستاره نوشته:

حافظ هم می گوید:
ترسم که صرفهء نبرد روز باز خواست
نان حلال شیخ ز آب حرام ما

محمودی نوشته:

طعنه بر ما مزن ای دوست که خود معترفیم
دف زنان بر سر بازار به رسوایی خویش

مجید سیدی نوشته:

حافظ می فرماید:
ترسم که روز حشر عنان بر عنان رود
تسبیح شیخ و خرقه رند شرابخوار

میلاد نوشته:

من از خیام چنان فهمیدم که منظور او از (می)شراب انگوری میباشد چو می گوید چندان بخورم شراب کین بوی شراب اید زطراب من روم زیر طراب چون رسد بر سر گذار من مخموری از بوی شراب من شود مست وخراب

فرهاد عبدی نوشته:

درود به همه دوستان
با احترام به نظر همه، نظرم راجع به این شعر: خیام خواسته بگه که اول خودتو اصلا کن بعد از دیگران خورده بگیر

عجمی نوشته:

واقعا خیلی از آدم ها خطا های تعریف شده را انجام نمی دهند اما نادر ستی های زیادی را در می انگارند که خیلی زیان بار تر از خطا های معروفه

محمدحسن نوشته:

من کوچیکتر از این حرفام ولی فکر کنم می در بیت اول مفهوم استعاری داره و در بیت دوم معنی خود می میده

امید نوشته:

من هم با پاسخ “علی بی ستاره” عزیز به “ف-ش” موافقم
‏”ف-ش” گرامی
شما توی خیلی از حاشیه نوشت هایی که داشتین اعتقاد به یک مفهوم عالیتر برای شراب دارین در صورتی که شخصی که می خواد همین لحظه رو خوش باشه و از فکر گذشته و آینده رهایی پیدا کنه ، هیچ شرابی واسش عزیزتر و عالی تر از شراب فیزیکی نیست!

Mehdi نوشته:

با توجه به شخصیت خیام گمان نمی کنم که می خوری منظور واقعی او باشد بلکه مفهوم استعاری و کنایه از امورات روزانه خیلی ازانسانها است که حرام تر از می خواریست ولی بسبب وفور اتفاق به امری عادی تبدیل شده و حرمت خود را از دست داده است.

یونس نوشته:

دوش آن صنم چه خوش گفت در مجلس مغانم با کافران چه کارت گر بت نمی پرستی

ارسلان اشرفی نوشته:

باسلام وعرض ادب خدمت همه عزیزانی که نظرات خود را نوشته اند ولی لازم میدانم خدمت دوستان عرض کنم کلمات واصطلاحات عرفانی معانی دیگری غیر از معانی ظاهری روز مره دارندوهیچکدام از عرفا اهل شراب ظاهری نبوده اند.لطفا برای آگاهی بیشتر به کتاب لغات واصطلاحات عرفانی مراجعه فرمایید پاسخ خود راخواهید یافت

رهگذر نوشته:

بسم الله الرحمن الرحیم
با سلام خدمت دوستان گرامی
این رباعی خیلی معنای ساده ای دارد می گویدکه بی خودی به کار های نیک خود مغرور نباشیم و غره نباشیم
یک مثال خیلی ساده یک نفر می گوید من شراب
نمی خورم من زنا نمیکنم من خون کسی را نمیریزم ولی از آنطرف یک دزدی میکند حق کسی ضایع می شود پولی که باید به قشر مستضعف جامعه برسد در جیب آن فرد میرود در نتیجه فقر در جامعه ایجاد می شود وقتی کسی پول ندارد ازدواج کند دست به کار شنیع زنا میزند وقتی کسی سرمایه ای ندارد یا وقتی با آن پول دردیده شده کار خانه ای احداث نمی شود لا جرم جوان که بی کار است اگر کمی از خدا و پیغمبر خبر داشته باشد ولگرد و عیاش می شود و همراه دوستان لا ابا لی
دست به شرابخواری یا کار های دیگر می زند و یا اگر آن جوان از خدا وپیغمبر بی خبر باشد دزد ویا قاچاقچی می شود و ما هر ساله متاسفا می شنویم که چه تعداد از نیرو های انتظامی جمهوری اسلامی ایران توسط قاچاقچی ها به شهادت میرسند یا در اثر درگیری باسارقان مسلح به شهادت میرسند
پس ببینید دوستان هم شراب خورده شد هم زنا شد هم خون ریخته و قتل شد
البته باید دقت داشته باشیم که این حرف جوازی برای این نیست که می خوردن اشکالی ندارد بلکه یک مثال زیبا است تا بدانیم که هر مثقال ذره ای کار بد هم تبعات جانبی خودش را دارد
با تقدیم احترام خدمت دوستان عزیز

سعید نوشته:

سلام. حال یک شاعر د هنگام نوشتن شعر شوریدس ما هر چقدرم در مورد شعر ها نظر بدیم باز هم به مفهوم اصلی که خود شاعر داشته نخواهیم رسید.علامه ک نیستیم دیگه فوقش دکترا ادبیات داریم فقط میتونیم گوشه هاییشو نقد کنیم خیام ادم بزرگیست

امین کیخا نوشته:

ناساز و مخالفم هر کسی اگر هنگام سرودن منگ و شوریده شود خیام خردور و نیکرای است .

محمد نوشته:

ببخشید آقای امین کیخا شما که کارتان شکار واژه است راستی فامیلی خودتان کِی خا درست است یا کیخا و لطفا هرکدام درستند معنی آن را بنویسید

امین کیخا نوشته:

با درود به تو محمد جان کیخا یا کی خا یا کیخوا یعنی کدخدا و وارون کدبانو است . سپاس که نوشتارک هایم را می خوانید .

خیام نوشته:

سلام
می نوش که عمر جاودانی اینست
خود حاصلت از دور جوانی اینست
هنگام گل و مل است ویاران سرمست
خوش باش دمی که زندگانی اینست
خیام

خیام نوشته:

بنظرم این شاعر بزرگ می نخورده و اگر هم خورده باشه برای امتحان بوده که بفهمه این می که بیشتر شیخ و اشخاص دیگر میخورند چه طعمی داره منظور ایشان از می که در بیشتر رباعیاتش امده،بنظر من همین میتونه باشه
با تشکر

شکوه نوشته:

خیام جان درود کتاب سیمای خیام از فتح اله همایونی را به شما پیشنهاد میکنم

خیام نوشته:

شکوه عزیز این کتاب در مورد چی هست حالا؟

خیامkhayyam نوشته:

می خوردن و شاد بودن ایین من است
فارغ بودن زکفر و دین،دین من است
گفتم به عروس دهر کابین تو چیست؟
گفتا دل خرم تو ایین من است

خیامkhayyam نوشته:

دوستان عزیز نزدیک به شش سال پیش یه فیلم در مورد عمر خیام نشون میداد.
کسی اسم فیلم رو میدونه؟

محمد نوشته:

سلام آقا امین ببخشید شما لر زبانید یا نه چون ما لر زبانیم و در لری به کدخدا میگوییم کیخا حال در مورد فامیلی شما کمی شک داشتم که معنی کدخدا میدهد یا نه
خیلی از شما ممنون ودرود بر اخلاقتان چون من فکر میکردم که شما با عصبانیت جواب دهی

امین کیخا نوشته:

درود به شما البته لر هستم و لری پیچیده ای هم میدانم انقدر که نزدیک به پهلوی است ! و البته در خدمت پیشرفت فارسی از ان سود می برم . به شما هم درود، از این که نوشتارک هایم را می خوانی سپاسدارم .

امین کیخا نوشته:

بله کیخا هونت نمیره !

محمد نوشته:

ببخشید آقا امین کجا استان لرستان زنه ای
می کید
خرم آوه وروگرد البته فکر نمیکم وروگردی بویی

محمد نوشته:

امروز رفته بودم سوپری محل یه کیک وآبمیوه بزنم بدن چنتاازهم محلی ها اومدن اونجا همه میگن زشته گناه داره امروز قتله خوب یکی نیست بگه مگه من قتل کردن که زشته یادارم دزدی میکنم یه لقمه کیکو زهرمون کردن رفت
گر می نخوری طعنه مزن مستانرا
بنیاد مکن تو حیله و دستانرا
تو غره بدان مشو که می مینخوری
صد لقمه خوری که می غلام‌ست آنرا

t نوشته:

اگر فقط یک لحظه توجه کنید می بینید که منظوره خیام به کسانیست که شراب را ممنوع کردند

بهمن نوشته:

مسلمانان قشری اصلا نمیتوانند تصور کنند که حافظ و خیام شراب بنوشند و سعی میکنند یک جوری به شراب یک معنی عرفانی بدهند. بابا - مسلمون - حافظ و خیام و فردوسی و تقریبا همه شراب میخوردند- و برعکس من و شمای امروز- تنها تفریحشان همین بود. شما و من هزار جور تفریح داریم - رادیو تلویزیون کتاب اسباب بازی گوشی ماشین تلفن - و صد ها سرگرمی دیگر- دلتون برای محبوب تان تنگ میشود-یک گاز به ماشینتون و ایشان را میبینید-یا گوشی را برمیدارید و با او صحبت میکنید. حافظ و خیام فقط وفقط شراب داشتند و دیگر هیج - لطفا این تنها دلخوشی آنها را از آنها نگیرید.
چه اصراری است که دستورات اسلام را توی چشم همه فروکنید؟

رضا تنها نوشته:

نه قسم ایمان خلاصه است در رزق حلال . چیزی که امروز کمرنگ شده است . دوست چینی داشتم توصیه بسیار قشنگی به من نمود . این دوست بی دین من می گفت هر موقعه کارب انجام می دهید سعی کن تمام حواس خود را جمع ان کار نمایی . براستی که چشم بادامی ظریف ، ظرافتی خاص در عمل داشت و واقعا کسب حلال می نمود مانده ام که اوایمانش کامل است یا من !

رضا تنها نوشته:

من این رباعی خیام را با داش اکل صادق هدایت بسیار پسندیده ام .
داش اکل هدایت ایمانش را به حاجی صمد به نحو احسنت اثبات نمود .

بابر نوشته:

در مذهب ما خوردن می گرچه حرام است
چیزی که حلال است در این شهر کدام است

محمد نوشته:

دوستان سلام
این مصرع آخر یعنی چی؟
صد لقمه خوری که می غلام است آنر

روفیا نوشته:

یعنی :
فقیه مدرسه دی مست بود و فتوا داد
که می حرام ولی به ز مال اوقاف است
یعنی لقمه هایی حرامتر از می انگور!

سمانه ، م نوشته:

روفیا بانو
توجه دارید که فقیه مست بوده ، فتوا داده
فقیه مدرسه دی مست بود و فتوا داد
شاید هم می را امتحان کرده و هم مال اوقاف را
ولی می خوشگوار تر آمده
شاد زی

سام نوشته:

چون به جای کسی زندگی نکرده ای قضاوتش نکن
اگر بهشت همین جا هم که باشد تا مثل کودکان ساده نشوی به ملکوت راه نخواهی یافت، فقط لحظه ای یاد دوران کودکی ات رو به یاد بیار… بهشت چیزی جز احساس کودکانه اما تزلزل ناپذیر است؟
اگر ضعف تو باعث سیاست مدار شدن توست مغرور مشو که تو راه سعادت گم کرده اى هر چیزی که داری خلا درونی ات را پر نمی کند
چرا که تو هم نیاز به حالت مستی کودکانه ات داری ما افسوس غرور حسد قضاوت حیله سیاست تو را ذره ذره به جهنم بی هویتی دچار کرده

محمد تقی زاده نوشته:

این رباعی مفهوم استعاری داره و پیام کلی آن هم این نکته را گویاست که وقتی از باطن کسی خبر نداری آنرا قضاوت نکن.
و در ادامه میگه که الکی به خودت افتخار نکن که کار های به ظاهر خطا را انجام نمیدهی و اگر منطقی به خود بنگری خواهی دید که کار های بسیار زیادی هست که انجام می دهی و این به ظاهر خطا ها در برابر آنان هیچند!
و در ژرفای معنی اشاره کنم که :
گر هوشمندی به معنی گرای
که معنی بماند نه صورت به جای

مهشید نوشته:

متاسفانه اندیشه عموم از معنی اشعار دقیق نیست گویند پس هر کاری نزد متخصص روید گر میخواهید اشعار عرفا را معنی کنید باید نزد عارف روید چون کلمات در غالب رمز است و برای عموم نا مفهوم مگر در معنی کلمه که لایه بیرونی شعر است بنده با اجازه بزرگان چند کلمه را معنی میکنم منظور از می همان شراب است با توجه به این که شرابی که عارف سرمیکشد با نوشیدن انسان معمولی متفاوت است. عرفا در حالات روحی متفاوت در سیر وادی ها از همین می استفاده میکردند و منظور از طعنه نزن مردان مردان فقط عرفا هستند (چه زن چه مرد) حال که طعنه میزنید اما نمیدانید بعد از خوردن این می من چی میبینم و کجا

کانال رسمی گنجور در تلگرام