گنجور

رباعی شمارهٔ ۱۲۲

 
خیام
خیام » رباعیات
 

این چرخ فلک که ما در او حیرانیم

فانوس خیال از او مثالی دانیم

خورشید چراغ دان و عالم فانوس

ما چون صوریم کاندر او حیرانیم

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۷ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

kayvan shokoofan نوشته:

Goman mikonam ke mesare avale beite dovom nadorost ast va bayad “cheraghdan” bashad na cheraghdaran”"

پاسخ: با تشکر از شما، در مصرع مذکور «چراغداران» با «چراغدان» جایگزین شد.

عارف نوشته:

با سلام
به نظر من عبارت “چراغدان” باید بصورت جدا از هم یعنی “چراغ دان” نوشته شود، به این معنی که “خورشید را مثل یک چراغ در نظر بگیر که…”

با تشکر از سایت بسیار زیبا و مفیدتان.
موفق باشید.

پاسخ: با تشکر، تغییر مطابق نظر شما انجام شد.

ناشناس نوشته:

بعد از صحبت با یکی از دوستان در مورد این رباعی به این جمع بندی رسیدیم که خیام به این نکته اشاره کرده است که . ذهن ما و دریافت ما از هستی به اندازه نور خورشید است در مقابل فانوس و این کوچک بودن دریافت ما از هستی باعث حیرانی ما است

فرهاد نوشته:

صرف نظر از محتوای اصلی رباعی در باره حیران بودن آدمی در این جهان، چون چراغ (خورشید) در وسط فانوس (عالم) قرار دارد، این رباعی به ظاهر، دستگاه خورشید مرکزی را تداعی میکند. اگر چنین باشد، خیام بسیار پیش از کوپرنیک به دستگاه خورشیدی پی برده بوده است. البته در نوشته های تخصصی خیام اشاره ای به آن وجود ندارد.

غلامحسین مراقبی نوشته:

با درود
یادمان باشد، خیام فیلسوفی است که با نگریستن به رباعی های اصیل او در می یابیم او با اندیشه های افلاتون، ارسطو، فیثاغورث و اپیکور و … آشنایی داشته.
همین رباعی را بنگریم که چه گونه خیام مثل افلاتون را در یک رباعی بازمی گوید. و در رباعی های دیگرش پنداشت های فیثاغورث و… را.

دکتر مظلومی نژاد نوشته:

*توصیف منظومه ی شمسی در رباعی خیام

¤درود بی کران به دوستان و دست اندرکاران گنجور که کاری سترگ کردند.
این پر رمز و راز ترین رباعی خیام نیشابوری است و آن نغزی که در مغز جا داده اگر خوب رمزگشایی شود مایه مباهات نیشابور ، خراسان و ایران بزرگ است.
شک نیست که چراغ و دان باید جدا بیاید و حیف بود که وقت این چارانه را با این مسئله واضح بگیریم. ترکیب ” فانوس خیال ” حداقل در ظاهر مثالی و تشبیهی نیست که خیال را به فانوس تشبیه کرده باشد گرچه سایه های وهم انگیز حاصل از نور فانوس بهترین مثال خیال آوری است اما در قدیم نوعی فانوس اسباب بازی وجود داشت به نام فانوس خیال که وقتی شعله آن را می افروختند در اطراف فانوسی ذرات تعبیه شده شروع به گردش حول آن می کردند این فانوس هنوز در چین ساخته می شود.
شکل فانوس از هزار سال پیش تاکنون تغییرات زیادی نکرده است. سیم های مدوری که شیشه ی فانوس را حفاظت می کند بسیار شبیه مدارهایی است که سیارات منظومه شمسی روی آن به گرد خورشید می چرخند. مراد از چراغ در این چارانه ی شگفت، شعله فانوس است … خیام سالها قبل از دانشمندان متاخر مانند گالیله ، می دانست که در این چرخ فلک ، خورشید ثابت و سیارات به گرد وی می چرخند …
این رباعی توصیف حیرت برانگیز از منظومه ی شمسی است در هزار سال قبل !!!

حسین ترکمن نژاد نوشته:

ضبط صحیح این رباعى همان است که هدایت در ترانه هاى خیام آورده و از آن معناى محصّلى دریافت میشود:
… ما چون صوریم کاندر او گردانیم

براى آشنایى با معناى «فانوسِ خیال» که ابزارى براى سرگرمى در روزگار گذشته بوده، به مقاله محققانه زیر رجوع کنید. تنها با دانستن کارکرد این وسیله است که میتوان معناى درست این رباعى را دریافت!

http://www.ichodoc.ir/p-a/changed/22/html/22_10001.htm

کانال رسمی گنجور در تلگرام