گنجور

غزل شمارهٔ ۸۶

 
حافظ
حافظ » غزلیات
 

ساقی بیا که یار ز رخ پرده برگرفت

کار چراغ خلوتیان باز درگرفت

آن شمع سرگرفته دگر چهره برفروخت

وین پیر سالخورده جوانی ز سر گرفت

آن عشوه داد عشق که مفتی ز ره برفت

وان لطف کرد دوست که دشمن حذر گرفت

زنهار از آن عبارت شیرین دلفریب

گویی که پسته تو سخن در شکر گرفت

بار غمی که خاطر ما خسته کرده بود

عیسی دمی خدا بفرستاد و برگرفت

هر سروقد که بر مه و خور حسن می‌فروخت

چون تو درآمدی پی کاری دگر گرفت

زین قصه هفت گنبد افلاک پرصداست

کوته نظر ببین که سخن مختصر گرفت

حافظ تو این سخن ز که آموختی که بخت

تعویذ کرد شعر تو را و به زر گرفت

 

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

گلهای تازه » شمارهٔ ۸۵ » (شور) (۱۰:۳۰ - ۱۱:۲۲) نوازندگان: مجد، لطف‌ الله (‎تار) خواننده آواز: شجریان، محمدرضا سراینده شعر آواز: حافظ شیرازی (غزل) مطلع شعر آواز: ساقی بیا که یار ز رخ پرده برگرفت

گلهای رنگارنگ » شمارهٔ ۴۸۰ دیگر » (همایون) (۲۴:۱۶ - ۲۷:۰۷) نوازندگان: جلیل شهناز (‎تار) خواننده آواز: محمودی خوانساری سراینده شعر آواز: حافظ شیرازی (غزل) مطلع شعر آواز: ساقی بیا که یار ز رخ پرده برگرفت

گلهای رنگارنگ » شمارهٔ ۴۸۳ » (همایون) (۰۸:۱۵ - ۰۹:۱۱) نوازندگان: فرهنگ شریف (‎تار) خواننده آواز: محمودی خوانساری سراینده شعر آواز: حافظ شیرازی (غزل) مطلع شعر آواز: ساقی بیا که یار ز رخ پرده برگرفت

گلهای رنگارنگ » شمارهٔ ۵۶۹ » (شور) (۱۳:۰۳ - ۱۵:۰۳) نوازندگان: فرهنگ شریف (‎تار) خواننده آواز: ‏ایرج سراینده شعر آواز: حافظ شیرازی (غزل) مطلع شعر آواز: ساقی بیا که یار ز رخ پرده برگرفت

گلهای رنگارنگ » شمارهٔ ب۵۶۹ » (شور) (۲۸:۱۱ - ۲۹:۲۷) نوازندگان: فرهنگ شریف (‎تار) خواننده آواز: ‏ایرج سراینده شعر آواز: حافظ شیرازی (غزل) مطلع شعر آواز: ساقی بیا که یار ز رخ پرده برگرفت

برای معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

بزرگمهر وزیری نوشته:

بیت پنجم به احتمال قوی اشاره به انجیل متی فصل ۱۱ آیۀ ۲۸ است که عیسی مسیح می گوید:
«بیائید ای همۀ زحمت کشان و گرانباران و من شما را آرامش خواهم داد.»

مهرزاد نوشته:

در برخی نسخه‌ها بیت ششم به جای (حسن) (جلوه) آمده است

مسکین عاشق نوشته:

سلام
منظور خواجه از بیت پنجم این غم عشق خدا و درد فراق و هجران او همانند باری سنگین ما عاشقان را خسته کرده بود که خداوند یکی از اولیاء خودش را که دم عیسی دارد را فرستاد و ما را نجانت داد .

فضل الله نوشته:

پرده بر گرفتن کنایه از شروع به کار کردن است که در اینجا شمع که کارش روشنگری و تنویر افکار است احتمالا می تواند پیر طریقت، استاد، آموزگار حتی پدر و مادر باشد که خود می سوزد و به دیگران روشنایی می بخشد.
باز درگرفتن یعنی دوباره شروع به نورافشانی کردن و گفتن سخنانی جهت آموختن به شاگردان باشد.
شمع سر گرفته در بیت دوم چهار معنی می تواند داشته باشد:
۱- بعضی وقتها شعله شمع را با انگشت شست و اشاره سریع می گرفنتد تا خاموش شود.
۲- شمعی که سر آن را با قیچی گرفته و تمیز کرده باشند که بهتر روشنایی ببخشد.
۳- احتمالا ابزاری قاشقکی ته گود مانند بوده که شعله شمع را با آن می پوشاندند تا اکسیژن به آن نرسد و خاموش شود.
۴- شمع سر گرفته به عنوان شمعی که سرش گر گرفته و روشن شده است.
از حقایقی که این استاد گفت حتی آن پیر سالخورده که نماد تعصب می باشد هم به فکر فرو رفت و به حقایقی پی برد و انگار جوان شد. آن چنان طرز بیان و شیوه گفتار او زیبا و دلکش بود که حتی روحانی مجلس هم تحت تاثیر قرار گرفت و کسانی که مخالف عقیده او بودند نیز نتوانستند عقیده ی او را کتمان کنند.
در بیت چهارم انقد تحت تاثیر قرار گرفته که میگوید کمکم کنید به دادم برسید نظیر اولین مصراع که از ساقی کمک میخواهد که شراب را برسان که من بر این هیجان خود غلبه کنم که ناشی از دانستن حقایقی بوده که قبلا نمی دانسته و استاد بر زبان رانده است.
دهان یار یا استاد را به تنگ شکر تشبیه کرده است که با گفتن این عبارات انگار از آن شکر می ریزد.
در بیت پنجم بار غم کنایه از نادانی و جهالت است که فکر و روح ما را رنجور داشته. آن استاد به سان عیسی که مردگان را زنده میکرد آمد و این ملال را از ما دور کرد و به ما زندگی بخشید.
هرکس که سخنی خلاف نظر استاد داشت وفتی که استاد شروع به گفتن حقایق کرد دکانش کساد شد و ناچار شد مار خود را عوض کند و پی کار دیگر برود.
هفتمین بیت میگوید همه جا صحبت از این استاد و گفتن حقایق اوست انگار در تمام هفت آسمان جن و انس و فرشتگان در این مورد صحبت می کنند.
مصراع بعد به دو صورت معنی می شود:
۱- حتی شخص کوته نظر نیز نتوانست این حقایق را نفی کند اشاره مختصری کرد و گذشت.
۲- با اینکه هفت گنبد افلاک پرصداست باز هم یک از صد هزاران را در این مورد صحبت نشده است.
در آخرین بیت حافظ خود را لو می دهد و میگوید این شمع و چراغ که باعث تنویر افکار است خود من هستم ولی مرا هم استادی بوده است که ازو آموخته ام. اگرچه به معلومات آن استاد من هم چیزهای زیادی اضافه نموده ام.

امین کیخا نوشته:

فضل الله جان فضل الله علیک ، شمع سر گرفته خیلی نوایین و بدیع بود سپاس

اشوان نوشته:

امیر آواز ایران، استاد شجریان این غزل خواجه را در دستگاه شور (گلهای شماره ۸۵) به غایت زیبا اجرا کرده اند…

روفیا نوشته:

بار غمی که خاطر ما خسته کرده بود
عیسی دمی خدا بفرستاد و بر گرفت
داستانی در ادبیات مغرب زمین هست به نام pilgrim’s progress به معنای سیر و سلوک یک زائر مسیحی .که در ان مردی به نام Christian خبردار می شود که شهرش قرار است نابود شود و با بار سنگین اهنگ حرکت به بهشت می کند و در راه به فردی برخورد میکند بنام evangelist که در دیدار با او و سپس یافتن صلیب عیسی مسیح بارش به زمین می افتد .
ایا این داستان شما را به یاد این بیت حافظ نمی اندازد ؟
بار غمی که خاطر ما ….
شگفتا …
یا جان بانیان شعر حافظ را خوانده بود یا حافظ داستان جان بانیان …
یا اینکه هر دو شخصا این بار زدایی را در دیدار با مسیحی تجربه کرده بودند !!!

کمال نوشته:

سلام،دررابطه بااین غزل فالی رادرنظردارم که عیناان رادراینجانقل
میکنم:
زمان موءفقیت برای شمافرارسیده است
بایدجشنی برپاکنی بدون فکر،مقدمات ان
رااماده کن ،غمی بردلتان سایه افکنده بود
که اکنون برطرف شده است وزمان اندوه
شمابه سررسیده است ،سطحی نگرنباشید
وبه حقایق امورتوجه کنیدوبه اخلاق وعر
فان روی آوریدآدمی نباشیدکه زیادتبلیغ،،،،،،
کنید،بگذاریددیگران خودحقایق راببینند.
امیدبخدا

بی لب نوشته:

اجرای این غزل در برنامه گلهای تازه ۸۵ (شور)
با آواز محمدرضا شجریان ، ویلن پرویز یاحقی ، تار لطف الله مجد

بی لب نوشته:

اجرای این غزل در برنامه گلهای تازه ۸۵ (شور)
با آواز محمدرضا شجریان ، ویلن پرویز یاحقی ، تار لطف الله مجد و تنبک امیرناصر افتتاح

مهدی نوشته:

خدای آواز ، استاد ایرج ( حسین خواجه امیری ) این غزل را در برنامه گلهای رنگارنگ شماره ۵۶۹ ب (ابوعطا) همراه با فرنگ شریف و رضا ورزنده و جهانگیر ملک خیلی عالی اجرا کرده ….

مهدی نوشته:

با عرض معذرت : زنده یاد فرهنگ شریف

حسین نوشته:

منظور ازشمع محمدص است منظور از پیرسال خورده درخت توحیداست عبارت شیرین دل فریب قران است عیسی دم منظور اسلام است

گردوزاری نوشته:

سلام در بیت ششم به جای سرو قد (نازنین) آمده

کانال رسمی گنجور در تلگرام