گنجور

غزل شمارهٔ ۷۹

 
حافظ
حافظ » غزلیات
 

کنون که می‌دمد از بوستان نسیم بهشت

من و شراب فرح بخش و یار حورسرشت

گدا چرا نزند لاف سلطنت امروز

که خیمه سایه ابر است و بزمگه لب کشت

چمن حکایت اردیبهشت می‌گوید

نه عاقل است که نسیه خرید و نقد بهشت

به می عمارت دل کن که این جهان خراب

بر آن سر است که از خاک ما بسازد خشت

وفا مجوی ز دشمن که پرتوی ندهد

چو شمع صومعه افروزی از چراغ کنشت

مکن به نامه سیاهی ملامت من مست

که آگه است که تقدیر بر سرش چه نوشت

قدم دریغ مدار از جنازه حافظ

که گر چه غرق گناه است می‌رود به بهشت

 

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۲۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

امین نوشته:

میگن وقتی خواستن حافظ رو دفن کنن ، عده ای مدعی شدن که حافظ توی اشعارش از می و مستی زیاد سخن گفته و نباید به شیوه ی مسلمانان دفن بشه ، عده ای هم خلاف این عقیده رو داشتن ، در نهایت گفتن که فال بگیریم ، فالی که آمد این بود : مکن به نامه سیاهی ملامت من مست که آگه است که تقدیر بر سرش چه نوشت قدم دریغ مدار از جنازه حافظ که گرچه غرق گناه است میرود به بهشت

امین کیخا نوشته:

در کتاب فارسنامه ابن بلخی که البته کتابی ادبی نیست نوشته بوستان یعنی جایی که بوی بسیار است .

روح‌اله نوشته:

پیرو حاشیه‌ای که امین آقا نوشتن(حاشیه‌ی اول) تاکید می‌شود که آقای فیصل عبدالحسن نیز این نکته‌ رو توی وبلاگشون نقل کرده‌اند.
به این آدرس نگاه کنید:
http://www.alnoor.se/article.asp?id=22866

کمال نوشته:

باسلام،سالنامه ایی دارم که به سالنامه حافظ چاپ شده است،دراین سالنامه، بصورتی میتوان فال خودرادید، بدین معناکه جدولی بااعداد
خاصی آورده شده که صاحب فال بایک نیت وفاتحه جهت حافظ وباچشم بسته انگشت دست خودرادرحیطه جدول نامبرده گذاشته
وآنگاه بابازکردن چشم خودعددی راکه انگشت دستش روی آن قرار
گرفته راخواهددید،وسپس رد،فال خودرابااین عدددنبال خواهدنمود، که البته درکناراینفال چهاربیتی ازغزل مربوط به شماره تعداد غزلیات حافظ درآن گنجاندیده شده است،که بسی درخوربرسی وتحلیل میباشد
بطورمثال فال،مربوط به غزل شماره ۷۹
ای صاحب فال،شماظاهری شادوبشاشی
دارید،امادرمحل کاروزندگی شماگروهی
نمی توانندبااین روحیه خودراسازگارکنند
بنابراین شماراآزارمیدهند،لطفابه سرزنش
دیگران اهمیت ندهیدوراه درست خودراادامه
دهیدوشادی های درون خودرانشان دهیدواز
سرزنش هیچ مقامی نهراسید.
بدرود.

یوسف یزدیان وشاره نوشته:

با سلام و ادای احترام برای حافظ دوستانی که برای این شعر دل انگیز خواجه شیراز حاشیه نوشته اند و با تشکر از دکتر فرید دادور بایستی عرض کنم این انصاف نیست که همه چیز را بر مبنای افکار و باورهای خودمان ارزیابی کنیم و شعر حافظ رازها را بدین شیوه به عرصه تفسیر و تعویل بکشانیم.
گدا چرا نزند لاف سلطنت امروز که خیمه سایه ابر است و بزمگه لب کشت. این شعر را باید با مسلک عارفانه حافظ تطبیق داد که می گوید انسان فقیر - انسان در برابر خدا فقیر - چرا لاف سلطنت نزند چون در زیر این خیمه فیروزه ای و در زیر سایه نعمت های الهی و در جوار بزمگاه سبز و خرم کائنات خداوندی باید معنای بلند اسنان را که جانشین او در روی زمین است بفهمد و شکوه آدمیت خودش را به نمایش بگذارد و تنها بندگی او را بکند و شاهنشاه وجود خویش باشد.
چمن حکایت اردیبهشت می‌گوید
نه عاقل است که نسیه خرید و نقد بهشت
دو واژه اردیبهشت و بهشت را چنان استادانه و حافظانه بکار برده و معنی ژرفی از سروده اش به جای گذارده که هر کس با الفبای مشرب عرفانی حافظ آشنا باشد درک می کند که شاید مقصودش این بوده حالا که خلقت بهشتی زمین و هر چه در اوست به رایگان نصیبت شده همین الآن اصل بهشتی بودنت را با تمام وجود ادراک کن و بدان که بهشت تو از همین حالا شروع شده و نقد است و نسیه را بهل که چون مقام انسانی خودت را واقف شده ای همان بهشت توست و الی آخر…

جاوید مدرس (رافض) نوشته:

ه مَی عمارتِ ……. کن که این جهانِ خراب
بر آن سر است که از خاک ما بسازد خشت

دل : ۱۴ نسخه (۸۰۱، ۸۱۹، ۸۲۱، ۸۲۳، ۸۲۴، ۸۲۷ و ۸ نسخۀ متأخر یا بی‌تاریخ) قزوینی، سایه، خرمشاهی

جان : ۱۷ نسخه (۸۱۳، ۸۱۸، ۸۲۲، ۸۲۵، ۸۴۳ و ۱۲ نسخۀ متأخر یا بی‌تاریخ) خانلری، عیوضی، نیساری

غزل ۷۷ و بیت فوق را ۳۱ نسخه دارند. نسخۀ مورخ ۸۰۳ غزل را ندارد. نسخۀ مورخ ۸۶۶ «طهارتِ دل» ضبط کرده است.
**************************************
**************************************

حسین مطهری نوشته:

با سلام خدمت دوستان.
البته تفسیر آقای یوسف یزدیان زیباست ولیکن کلمه بهشت در بیت سوم به معنای هشتن و نهادن و رها کردن است و نه فردوس و رضوان. بدین معنا که کسی که نقد را رها میکند و نسیه را میخرد عاقل نیست.

امیرحسین نوشته:

همایون شجریان در جشن حافظ به زیبایی بیت ” به می عمارت دل کن …” رو اجرا می کنن. درود بر ایشون و بر همه ی کسانی که شعر و موسیقی اصیل ما رو حفظ می کنن.
http://www.aparat.com/v/heIpV

حمیدرضاگرکانی نوشته:

با سلام
باید عرض کنم که همایون شجریان در جشن حافظ، مصراع دوم بیت را بجای ” بر آن سر است …” می خوانند ” بر سر آن است …” که وزن شعر را برهم میزند و گویا استاد متن درست در خاطرشان نبود.

حسین نوشته:

سلام بر همه من در مورد تفسیر دادور بگم که تفسیر نیکویی است ولی این ظلم بزرگی به حافط است که این شعر را اینگونه تفسیر کنیم که اشعار حافط چون دریای عمیق است وهر غزل از حافط را باید بادیده ی عشق نگریست و نمیشود با عقل ان را تفسیر کرد چرا که این اشعار با عقل گفته نشده که بتوانیم الفاظ را برای ان بکار بریم
مساله ی عشق نیست در خور شرح وبیان
به که به یک سو نهیم لفظ وعبارات را

عباس نوشته:

با سلام با توجه به اثر شگرف ادبیات جناب خیام این شعر برداشتی ازاد است از جهان بینی ایشان اما با توجه به اینکه حافظ از لحاظ افق و پهنای نگرش از جناب خیام کمتر میبند لذا دچار جنگهای مذهبی میشود وگرنه اتش اتش است اتش نوعش روشناعی است و نور نور نور است و اگر جز نور باشد دیگر اتش نیست مگر اینکه بخواهیم از تاویل استفاده کنیم که انهم جای تردید دارد لذا من با این کلام جناب خواجه کنار نمیتوانم بیایم

حامد نوشته:

فکر کنم این مصرع : بر آن سر است که از خاک ما بسازد خشت… اشتباه باشه و درستش اینجوری باشه:
بر سر آن است که از خاک ما بسازد خشت

روفیا نوشته:

گدا چرا نزند لاف سلطنت امروز
که خیمه سایه ابر است و بزمگه لب کشت
واژه خیمه به معنای امروزین چادر، سراپرده با مترادف انگلیسی tent ظاهرا واژه ای عربیست و خیام هم که بنای مقبره اش به شکل خیمه است لیک گوییا ریشه واژه خیمه واژه لاتین cosmos می باشد که نقطه مقابل واژه Kaos به معنای آشفتگی و هرج و مرج است.
وقتی در دیکشنری اتیمولوژی cosmos را بجویید معنای to order و to arrange و good ordered را می یابید. و معنای دیگر آن کیهان و نظام عالم وجود است.
به هر حال خیمه نیز یکی از نخستین معماری های بشر با یک یا چند ستون و رعایت محاسباتی بوده و واجد نظم خاصی بوده است.

عارف نوشته:

واقعا خنده داره، چه برداشتی کردید، ایرانی بودن چیه، حافظ متعلق به کل جهانه

بهار فرزی نوشته:

در یکی از جشنواره های حافظ به استاد همایون شجریان تندیس دادند برای اجرای آرایش غلیظ.
حال آنکه استاد بیتی از حضرت حافظ خواند بدین شیوه:
به می عمارت دل کن که این جهان خراب
بر سر آن است که از خاک ما بسازد خشت

دو تا شک وجود داره : اول اینکه عمارت دل یا عمارت جان؟ چون در دیوان حافظ کتابی من تصحیح کاظم لاهیجی عمارت جان نوشته شده.
دوم اینکه بر سر آن است یا بر آن سر است؟!

شمس الحق نوشته:

و حکایت “آرایش غلیظ” چه باشد ؟!!
شاید نام آهنگ است ؟!

ایران نژاد نوشته:

شگفتا ! در جشنواره حافظ به استاد !!! همایون که شعر وی را نادرست خوانده است، تندیس سپاس میدهند !
امید که تندیس خواجه نبوده باشد.

جمشیدیِ‌راد نوشته:

بعضی از عزیزان ایراد گرفتن که ٱستاد همایون شجریان شعر رو غلط خوندن در جشن حافظ؛ عرض کنم که ایشون بخاطره اینکه ریتم خوندن جور در بیاد و صحیح و روان باشه این کلمات رو جابه جا کردن؛ که کاره بسیار بجایی هم کردن و اتفاقاً شعر زیباتر هم شد علاوه بر روان خوانیش…

گمنام نوشته:

جناب جمشیدی،
بزرگی می فرماید:
گر تو قرآن بدین نمط خوانی
ببری رونّق مسلمانی
اّاین استاد ازراه رسیده سرکار نیز بدین نمط حافظ خوانی تنها رونق کسب و کار خویش میبرد

جمشیدیِ‌راد نوشته:

آقا یا خانمِ ناشناس که که ٱستاد شجریان رو ٱستادِ از راه رسیده خطاب میکنید! خوشبختانه خوده خواجه جواب شمارو داده:
عیب رندان مکن ای زاهد پاکیزه سرشت. که گناه دگران بر تو نخواهند نوشت. من اگر نیکم و گر بد تو برو خود را باش. هر کسی آن درود عاقبت کار که کشت…

موفّق باشید.

مهدی حیدری بنی نوشته:

پیشنهاد میکنم فایل صوتی حافظ شناسی را از حکیم الهی قمشه ای گوش بدهید که در آن چهره ی واقعی حافظ را ترسیم کرده است . در ضمن می و مستی رمز هست بیاید همه چیز را با عقل معاش و دنیوی نسنجیم .

محمد نوشته:

من هم این فیلم رو دیدم ، احتمال میدم همایون شجریان به اشتباه متن شعر را خوندن ، چون متن صحیح بیت هم ، به آواز لطمه نمی زد. یک اشتباه سهوی بوده که در اجراهای زنده پیش میاد. به هرحال ، بسیار زیبا خوندن.

کانال رسمی گنجور در تلگرام