گنجور

غزل شمارهٔ ۴۲۷

 
حافظ
حافظ » غزلیات
 

چراغ روی تو را شمع گشت پروانه

مرا ز حال تو با حال خویش پروا نه

خرد که قید مجانین عشق می‌فرمود

به بوی سنبل زلف تو گشت دیوانه

به بوی زلف تو گر جان به باد رفت چه شد

هزار جان گرامی فدای جانانه

من رمیده ز غیرت ز پا فتادم دوش

نگار خویش چو دیدم به دست بیگانه

چه نقشه‌ها که برانگیختیم و سود نداشت

فسون ما بر او گشته است افسانه

بر آتش رخ زیبای او به جای سپند

به غیر خال سیاهش که دید به دانه

به مژده جان به صبا داد شمع در نفسی

ز شمع روی تواش چون رسید پروانه

مرا به دور لب دوست هست پیمانی

که بر زبان نبرم جز حدیث پیمانه

حدیث مدرسه و خانقه مگوی که باز

فتاد در سر حافظ هوای میخانه

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

حمیدرضا نوشته:

گویا مصرع اول این غزل نقل از یا اشاره به سلمان ساوجی است که در قصایدش گفته:
چراغ حسن تو را شمع روز پروانه
کمند زلف تو را باد صبح سرگردان

جاوید مدرس (رافض) نوشته:

بر آتش ……………….. به جای سپند
به غیر خال سیاهش که دید به‌دانه؟
*
رخ زیبای او: ۲۵ نسخه (۸۰۱، ۸۰۳، ۸۱۹، ۸۲۱، ۸۲۳، ۸۲۴، ۸۲۵، ۸۲۷، ۸۳۶، ۸۴۳ و ۱۵ نسخۀ متأخر یا بی‌تاریخ) قزوینی- غنی، خانلری، عیوضی، سایه، خرمشاهی- جاوید

رخ زیبای تو: ۹ نسخه (۸۱۳، ۸۱۸ و ۷ نسخۀ متأخر یا بی‌تاریخ) نیساری، جلالی نائینی- نورانی وصال

—————————————
در مصرع نخست یک دگرسانی قابل توجه دیگر نیز هست:

برای سپند: ۷ نسخه (۸۰۱، ۸۰۳، ۸۱۳، ۸۱۸، ۸۲۴ و دو نسخۀ متأخر)

به جای سپند: ۲۷ نسخه (۸۱۹، ۸۲۱، ۸۲۳، ۸۲۵، ۸۲۷، ۸۳۶، ۸۴۳ و ۲۰ نسخۀ متأخر یا بیتاریخ) همۀ مصححان
—————————————-
غزل ۴۱۷ در ۳۷ نسخه آمده و بیت فوق در ۳ نسخه از جمله نسخۀ مورخ ۸۱۸ نیست. از نسخ کاملِ کهنِ مورّخ، نسخۀ ۸۲۲ خودِ غزل را ندارد.

الناز نوشته:

سلام
ببخشید توی مصراع دوم بیت اول اون پروا نه است یا پروانه
چون کلمه ی اخر مصراع اول بیت اول پروانه است و اگه کلمهی اخر مصراع بعدش پروانه باشه میشن ردیف ولی مصراع های ذوج
هم کلمات اخرشون با پروا نه هم قافیه اند
چجوری میشه؟؟؟
ببخشید اگه گیجتون کردم

س ، م نوشته:

الناز جان
درود
به نکته ی درستی اشاره کردی
اگر اینطور بخوانی درست میشود
چراغ روی تو را شمع گشت پروانِه
مرا ز حال تو با حال خویش پروا نِه
که” نِه “ مصرع دوم علامت نفی است
که بهتر است طوری خوانده شود که با دیگر قافیه ها جور باشد
در تنگنای قافیه خورشید ، خَر { خَور } شود

شاد باشی

نفیسه نوشته:

سلام
درباره تلفظ پروانِه و پروا نِه، نکته جالبی که هست اینه که تو لهجه هایی مثل یزدی که به جای مصوت های -ِ و -َ، مصوت دیگری با صوت بین این دو تلفظ می شود، کلا مشکلی در قافیه این بیت حس نمی شود.:)

کانال رسمی گنجور در تلگرام