گنجور

غزل شمارهٔ ۲۴۱

 
حافظ
حافظ » غزلیات
 

معاشران ز حریف شبانه یاد آرید

حقوق بندگی مخلصانه یاد آرید

به وقت سرخوشی از آه و ناله عشاق

به صوت و نغمه چنگ و چغانه یاد آرید

چو لطف باده کند جلوه در رخ ساقی

ز عاشقان به سرود و ترانه یاد آرید

چو در میان مراد آورید دست امید

ز عهد صحبت ما در میانه یاد آرید

سمند دولت اگر چند سرکشیده رود

ز همرهان به سر تازیانه یاد آرید

نمی‌خورید زمانی غم وفاداران

ز بی‌وفایی دور زمانه یاد آرید

به وجه مرحمت ای ساکنان صدر جلال

ز روی حافظ و این آستانه یاد آرید

 

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

شهرام ناظری » چشم براه » آواز با سه تار و چهار مضراب

برای معرفی آهنگهای دیگری که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

منصور نوشته:

در بیت آخر قصر جلال صحیح می باشد نه صدر جلال

ناشناس نوشته:

به به

جاوید مدرس (رافض) نوشته:

سمند دولت اگر چند ………….
ز همرهان به سرِ تازیانه یاد آرید

سرکش است ولی: ۳۳ نسخه (۸۰۱، ۸۰۳، ۸۱۸، ۸۱۹، ۸۲۱، ۸۲۲، ۸۲۳، ۸۲۴، ۸۲۵، ۸۳۶، ۸۴۳ و ۲۲ نسخۀ متأخّر یا بی‌تاریخ) خانلری، نیساری، عیوضی

سرکشیده رود: ۲ نسخه (۸۲۷ و ۱ نسخۀ متأخّر: ۸۵۵) قزوینی، سایه، خرمشاهی

سرکش است ای دل: ۱ نسخۀ متأخّر (۸۴۹)
سرکش است ولیک: ۲ نسخه (یکی متأخّر: ۸۷۵ و دیگری بسیار متأخّر: ۸۹۸)

۳۹ نسخه از قرن نهم هجری غزل ۲۳۶ را دارند و این بیت فقط در نسخۀ مورخ ۸۱۳ نیست. بیت با “سرکشیده رود” روانتر می‌نماید و اگرچه “سرکشیده” از مصدر “سرکشیدن” و “سرکشیده‌ست” از “سرکشیده بودن” وجود دارد اما “سر کشیده رفتن” مصطلح نبوده و مورد تأیید نسخ کهن و اغلب نسخ هم نیست.

مفهوم بیت در معنی “سرِ تازیانه” است. “به سرِ تازیانه دادن(بخشیدن)” یعنی بخشش و دهش کردن (شواهد را دوستان بیابند و ذیلاً بنگارند). معانی دیگر هم دارد، “به سر تازیانه شمردن” اشاره به شمارش اجمالی است که در سرشماری لشکر به کار رفته است. مفهوم غزل حال و هوای شخصی را بیان می‌کند که از مدار دولت و دربار دور مانده و حسرت روزگار کامروایی می‌خورد و از همرهان دیروز بخشش و کوشش می‌خواهد.
*************************************
*************************************

نادر.. نوشته:

چو لطف باده کند جلوه در رخ ساقی
ز عاشقان به سرود و ترانه یاد آرید..

کانال رسمی گنجور در تلگرام