گنجور

غزل شمارهٔ ۱۳۴

 
حافظ
حافظ » غزلیات
 

بلبلی خون دلی خورد و گلی حاصل کرد

باد غیرت به صدش خار پریشان دل کرد

طوطی ای را به خیال شکری دل خوش بود

ناگهش سیل فنا نقش امل باطل کرد

قرة العین من آن میوه دل یادش باد

که چه آسان بشد و کار مرا مشکل کرد

ساروان بار من افتاد خدا را مددی

که امید کرمم همره این محمل کرد

روی خاکی و نم چشم مرا خوار مدار

چرخ فیروزه طربخانه از این کهگل کرد

آه و فریاد که از چشم حسود مه چرخ

در لحد ماه کمان ابروی من منزل کرد

نزدی شاه رخ و فوت شد امکان حافظ

چه کنم بازی ایام مرا غافل کرد

 

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فعلاتن فعلاتن فعلاتن فعلن (رمل مثمن مخبون محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۲۰ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

بزرگمهر وزیری نوشته:

در بیت آخر منظور از “شاه رخ ” یک اصطلاح شطرنج است که امروز به آن “قلعه رفتن” می گویند. که حرکت همزمان شاه و رخ است که این دو حرکت، یک حرکت به شمار می آید.

عرفی نوشته:

فرصت شیرازی درباره ی این غزل یک تفسیری دارد در نوع خود جالب. البته تفسیرها از اشعار حافظ متنوع و بعضا متناقض است.

امین کیخا نوشته:

دقیقی شعری دارد که در ان بجای قره العین نوده بکار برده است
ای سر ازادگان و تاج بزرگان. شمع جهان و چراغ دوده و نوده

سید ابراهیم نوشته:

این غزل را حافظ برای پسر نوجوان مرحومش سروده است که از سوزناکترین غزل های پارسی است.

مجتبی ارجون نوشته:

منظور ازقره العین فرزنداز دست رفته حافظ می باشد که نورچشمان اش بود

ارسک نوشته:

«آه و فریاد که از -»
به نظرم یعنی از حسودی ماه بیت بعدی اتفاق افتاد، ماه حسود یا چشم نحس چیز مشهوریه یا صرفن همین معنی رو داره؟ کسی نظری داره؟

شمس الحق نوشته:

ارسک جان مقصود شما اگر مصرع بعد است آری چشم نحس و چشم زدن و چشم بد مشهور است و واقعیت دارد و خرافات نیست ، اما مراد حافظ از ماه چرخ که همان ماه آسمانست نه آنست که ماه چشم دارد و حسودست . فرزند حافظ حداقل بزعم خودش زیبا رو بوده و او را با ماه همسان میداند و ماه کمان ابرو می خواند و با این مصرع می خواهد بگوید که ماه آسمان هم به فرزند من حسادت کرد بسکه او زیبا بود و زیبارویان را چشم میزنند .

edi نوشته:

این غزل رو واقعا دوست دارم چراکه حضرت به طرز بسیار استادانه ای ماهیت دنیابی وفا رو به تصویر میکشه

edi نوشته:

حافظ این غزل رو واقعا دوست دارم چراکه حضرت به طرز بسیار استادانه ای ماهیت دنیابی وفا رو به تصویر میکشه

رامین نوشته:

مصراع ششم را به صورت زیر هم دیدم:
(که خود آسان بشد و کار مرا مشکل کرد)

سارا نوشته:

منظور از بیت آخر چیست؟ کدام مورد اشاره به مرگ فرزندش دارد: از بین رفتن فرصت در شطرنج یا بازی ایام؟

پرنیان نوشته:

شاه رخ زدن در بازی شطرنج حرکتی ست که شاه و رخ( یعنی قلعه) برای نجات شاه جای خودشان را تغییر می کنند. به نظر من فکر می کنم حافظ اینجا می خواسته است به جای فرزندش بمیرد. ولی بازی ایام فرصت نگذاشته است.

صادق نوشته:

با سلام به همه
این شعر درباره حضرت علی و زهرا سلام الله علیهما است. جهت اطلاع بیشتر به این عبارات توجه کنید:
بلبل و گل : عاشق و معشوق
باد غیرت: هجوم بیگانه
طوطی و خیال شکر: مادر و فرزند
باطل شدن امل: سقط جنین
قره العین: فاطمه فرة عینی و ثمرة فؤادی.
بار من افتاد: کاملا مشخص است.
بقیش دیگه با خودتون ….

زهرا نوشته:

با سلام
آقای صادق چه تفسیر قشنگی کردید از این غزل

غلام نوشته:

سلام، حرکت شاه قلعه تاریخ اختراعش به کمتر ازچهار قرن می رسد…پس منظور حافظ نمی توانسته این بوده باشد،در میان اجزای صورت لب از مخاطب و چشم از فاعل (حافظ در اینجا) می توانند شاه محسوب شوند،پس چشمک زدن، ارتباط برقرار نمودن و لب گرفتن،فرصتی ست که از دست رفته در بازی ایام و غفلت حافظ…تمپ وصال را از دست داده.

کمال نوشته:

باسلام

فالی درمدح این غزل:
ای صاحب فال،متأسفانه عزیزی یافرصتی
راازدست داده ای شمابسیاربه اوعلاقه،،،،،،،
داشته ایدوبرای بدست آوردن آن زحمات،
فراوانی کشیده بودی به هرحال بااین،،،،،،،،
موضوع کناربیایید.صبرپیشه سازید،،،،،،،،،،،
انشاالله موءفق می شوید،این طبیعت،،،،،،،
زندگی است چاره ای جزء ادامه زندگی،،،،،
نیست.
شب خوش

افشین حسینی سیانکی نوشته:

بیت اول شعر خلاصه ای از داستان بلبل نامه عطار می باشد که شاعر به زیبایی در یک بیت کل کتاب را بیان کرده است . البته از نظر من تفصیر کردن شعر شعرایی همانند حافظ اشتباه می باشدچون
هرکسی از ظن خود شد یار من…
به همین دلیل می توان معانی و تفصیرهای فراوانی برای هر بیت وحتی یک کلمه از شعر تعبیر کرد

جاوید مدرس (رافض) نوشته:

******************************
*****************************
قُرﺓ العین من آن میوۀ دل یادش باد!
……………….. و کار مرا مشکل کرد

که خود آسان بشد: ۲۳ نسخه (۸۱۱، ۸۲۵، ۸۴۳ و ۲۰ نسخۀ متأخر یا بی‌تاریخ) خانلری، عیوضی، نیساری، جلالی نائینی- نورانی وصال

که چه آسان بشد: ۴ نسخه (۸۲۷ و ۳ نسخۀ متأخر یا بی‌تاریخ) قزوینی- غنی، سایه، خرمشاهی- جاوید

گرچه آسان نشد: ۱ نسخه (۸۰۳)
گرچه آسان بشد: ۱ نسخه (۸۲۲)
**************************************
**************************************

جاوید مدرس (رافض) نوشته:

ه عبارتی (که خود آسان بشد )و کار مرا مشکل کرد
از این دید گاه که او رفت(مرد) . راحت شد و من در عذاب فرقت او ماندم
به عبارتی (که خود آسان نشد ) یعنی با رنج فراوان و بسختی جان داد و در عین حال با فرقتش کا من هم مشگل و سخت شد
*************************************
************************************

علی تراب نوشته:

برخی از دوستان تفسیر به رای می کنند در سنی بودن شمس الدین هیچ شک و شبهه ای وجود ندارد.ما تا کی می خواهیم اشعار کسانی چون خیام و حافظ مقدس مابانه ارایه بدیم.
البته که اختلاف نظردر مورد خواجه راز از کسروی عقده گشا تا قزوینی شیاد و شاملوی شتابزده و خرمشاهی محقق وجود دارد اما قدر مشترک را می توان بدست آورد که شیعه نبودن حافظ یکی از آن هاست.
و اما در مورد این غزل باید گفت در هر حال آنچه که از لحن و عبارات بر می آید گویا حافظ نسبت به شخضی دلبستگی دیرین یا عمیقی داشته که چنین در از دست دادنش محزون و نالان سروده است.و پر بیراه نیست که
ممکن است مراد ایشان فرزند یا شاهدی باشد.
و در آخر جهان بینی نیست انگارانه ی حافظ در اینجا نمایان شده است و آن هم شاید در اواخر عمرش باشد.
حافظ را مصادره نکنیم.

کانال رسمی گنجور در تلگرام