گنجور

غزل شمارهٔ ۱۱۳

 
حافظ
حافظ » غزلیات
 

بنفشه دوش به گل گفت و خوش نشانی داد

که تاب من به جهان طره فلانی داد

دلم خزانه اسرار بود و دست قضا

درش ببست و کلیدش به دلستانی داد

شکسته وار به درگاهت آمدم که طبیب

به مومیایی لطف توام نشانی داد

تنش درست و دلش شاد باد و خاطر خوش

که دست دادش و یاری ناتوانی داد

برو معالجه خود کن ای نصیحتگو

شراب و شاهد شیرین که را زیانی داد

گذشت بر من مسکین و با رقیبان گفت

دریغ حافظ مسکین من چه جانی داد

 

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۰ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

علی نوشته:

سلام
در نسخه ای که در موبایل خود داشتم بیت آخر را در اواسط غزل(چهارمین بیت) آورده بود و نوشته بود:
گذشت بر من مسکین و با رقیبان گفت
دریغ عاشق مسکین من چه جانی داد
و برای بیت آخر نوشته است:
خزینه دل حافظ ز گوهر اسرار
به یمن عشق تو سرمایه جهانی داد

امین کیخا نوشته:

نه خیلی اشکار گفته شراب و شاهد شیرین که منظورش شراب تلخ و شاهد شیرین است و خیلی نهفتگی زیبایی دارد ، زهی شکر پارسی

کمال نوشته:

فالی مربوط به این غزل:

ای صاحب فال،قلب شمامالامال ازعشق
شده است ،عشق خوب است امابه،،،،،،،،،،
شرطی که به افراط نرسدزیراعشقی،،،،،،
که عقل وتفکررابربایدعاقبت ناامیدی،،،،
می آوردونابودکننده است ،فراموش،،،،،،
نکنیدکسانی که به اعمال آنهااعتراض،،،،
میکنیدودارای عیب ونقص مبرانیستند،
دراجتماع مواظب اعمال خودباشید،،،،،
تاموردبدگویی قرارنگیرید.

محدث نوشته:

دلم خزانه اسرار بود و دست قضا/درش ببست و کلیدش به دلستانی داد
سه جملۀ طولی ساده… و یک جهان داستان….

جاوید مدرس (رافض) نوشته:

دلم ……………………. بود و دست قضا
درش ببست و کلیدش به دلستانی داد

خزینۀ اسرار : ۲۴ نسخه (۸۰۱، ۸۰۳، ۸۱۳، ۸۱۹، ۸۲۱، ۸۲۳، ۸۲۵ و ۱۸ نسخۀ متأخر یا بی‌تاریخ) خانلری، عیوضی، نیساری

خزانۀ اسرار : ۶ نسخه (۸۲۷، ۸۴۳ و ۳ نسخۀ متأخر : ۸۵۴، ۸۵۷، ۸۶۶ و ۱ نسخۀ بی‌تاریخ) قزوینی، سایه، خرمشاهی

که مخزنِ اسرار : ۱ نسخۀ بسیار متأخر (۸۹۸)

۳۱ نسخه غزل ۱۰۹ و بیت فوق را دارند. نسخه های مورخ ۸۱۸، ۸۲۲ و ۸۲۴ غزل را ندارند.

****************************************
****************************************

جاوید مدرس (رافض) نوشته:

برو …………… خود کن ای نصیحت‌گو!
شراب و شاهد شیرین که را زیانی کرد

معالجت : ۲۳ نسخه (۸۰۱، ۸۰۳، ۸۱۳، ۸۱۹، ۸۲۱، ۸۲۳، ۸۲۵، ۸۴۳ و ۱۵ نسخۀ متأخر یا بی‌تاریخ) خانلری، عیوضی، نیساری، جلالی نائینی- نورانی وصال

معالجه : ۸ نسخه (۸۲۷ و ۲ نسخۀ متأخر : ۸۶۲ و ۸۶۷ و ۳ نسخۀ بسیار متأخر و ۱ نسخۀ بی‌تاریخ) قزوینی- غنی، سایه، خرمشاهی- جاوید

غزل ۱۰۹ و بیت مورد بحث در ۳۱ نسخه آمده است. نسخه های مورخ ۸۱۸، ۸۲۲، ۸۲۴ خودِ غزل را ندارند.

********************************
*******************************

جاوید مدرس (رافض) نوشته:

تنش درست و دلش ………………
که دست دادش و یاریّ ناتوانی داد

شاد باد از دولت : ۱۸ نسخه (۸۰۱، ۸۱۳، ۸۱۹، ۸۲۱، ۸۲۳، ۸۲۵، ۸۴۳ و ۱۱ نسخۀ متأخر یا بی‌تاریخ) خانلری، عیوضی، نیساری، جلالی نائینی- نورانی وصال

شاد باد و خاطر خوش : ۴ نسخه (۸۲۷ و ۲ نسخۀ متأخر : ۸۶۲ و ۸۶۷ و ۱ نسخۀ بسیار متأخر : ۸۹۳) قزوینی- غنی، سایه، خرمشاهی- جاوید

شاد باد آن دولت : ۳ نسخه (۸۰۳ و ۲ نسخۀ متأخر : ۸۸۵۷ و ۸۶۶)
شاد باد در دولت : ۵ نسخه (۸۴۳ و ۱ نسخۀ متأخر : ۸۵۹ و ۳ نسخۀ بسیار متأخر)
شاد باد از عشرت : ۱ نسخۀ بی‌تاریخ

۳۱ نسخه غزل ۱۰۹ و بیت فوق را دارند. نسخه های مورخ ۸۱۸، ۸۲۲، ۸۲۴ خودِ غزل را ندارند. ترکیب “دستِ داد دهش” را که در نسخه‌ها نیست اِنجوی شیرازی با نشان دادن شواهدی از ترکیب “دستِ داد ده” در آثار شاعران به طور قیاسی در مصرع دوم آورده است.
********************************
********************************

امید مددی نوشته:

منظور از “به گل گفت”، همان “گل گفت” است. بنفشه سخنی نیکو گفت و نشانی دقیقی داد.

حسین ۱ نوشته:

امید مددی جان
همان { به گل گفت } درست است
منظور از گل ، گل سرخ است
در ادبیات به گل سرخ ، گل می گویند و بقیه اسامی خود را دارند ، مثل : بنفشه ، یاسمین ، شقایق و ….
گل ، رز ، گل محمدی ، گل سرخ ، همه همان هستند که پنج گلبرگ دارد و از آن گلاب می گیرند .
زنده باشی

رضا سامی نوشته:

برای درک بهترِ بیتِ سوم و بر اساس لغتنامۀ دهخدا:
مومیا: ماده ای سیاه رنگ و قیر مانند که برای درمانِ شکستگی از آن استفاده می کنند. به گفتۀ نویسندۀ حدودالعالم، بهترینِ آن در دارابگرد یافت می شود.

کانال رسمی گنجور در تلگرام