گنجور

قصیدهٔ شمارهٔ ۲۶۲ - در مدح شاهنشاه مبرور محمد شاه مغفور طاب‌الله ثراه فرماید

 
قاآنی
قاآنی » قصاید
 

ای طرهٔ دلدار من ای افعی پیچان

بی‌جانی و پیچان نشود افعی بی‌جان

تو افعی بی‌جانی و ما جمله شب و روز

چون افعی سرکوفته از عشق تو پیچان

بر سرو چمن مار بود عاشق و اینک

تو ماری و عاشق شده بر سرو خرامان

تاریک و درازی تو و از عشق تو روزم

تاریک و درازست چو شبهای زمستان

چون ‌کفهٔ میزانی رخسار مه من

روشن‌تر از آن زهره‌که جاکرده به میزان

خمیده چو سرطانی و دیدار نگارم

شادان‌تر از آن مه‌ که مقیمست به سرطان

روی بت سیمین بر من در تو نماید

چون لوحهٔ سیمین به‌بر طفل سبق‌خوان

گر طفل سبق‌خوانی نیی از بهر چه دایم

خم از پی تعلیمی چون طفل دبستان

نه مار و نه شیطان و نه طاووسی لیکن

در خلدی‌ چو مار و چو طاووس و چو شیطان

بلبل نه و چون بلبل بر گل شده مفتون

حربا نه و چون حربا درخور شده حیران

عیسی نه و چون عیسی همسایهٔ خورشید

آدم نه و چون آدم در روضهٔ رضوان

چنبر نه و بر گردن جانها شده چنبر

صرصر نه و بر آتش دلها زده دامان

یوسف نه و بیژن نه ولیکن شده آونگ

چون یوسف و چون بیژن در چاه زنخدان

ریحان نه و عنبر نه ولی بوی ترا هست

از جان دو غلام حبشی عنبر و ریحان

طوطی نه ولی همدم آیینه چو طوطی

ثعبان نه ولی خازن‌گنجینه چو ثعبان

مجنون نه و لقمان نه ندانم ز چه رویی

آشفته چو مجنون‌و سیه‌چره چو لقمان

هندو نه و اندام تراگونهٔ هندو

زندان نه و سیمای تو را ظلمت زندان

عریان و سیه‌پوش به یک عمر ندیدم

غیر از توکه پبوسته سیه‌پوشی و عریان

با ظلمت ظلمستی و مطبوع چو انصاف

در کسوت ‌کفرستی و ممدوح چو ایمان

قرنیست‌که ژولیده شدسغند و مشوش

عمریست‌ که آشفته شدستند و پریشان

خلق‌ از من و من از دل و دل از تو تو از باد

باد از تک یکران جهاندار جهانبان

دارای جوان‌بخت محمد شه غازی

کاندر خور قدرش نبود کسوت امکان

آن شاه ‌جوان ‌بخت‌ که تا روز قیامت

افغان به هرات از جزع او کند افغان

از بس به هری خون زدم تیغ فروریخت

در دشت هری تعبیه شدکوه بدخشان

جز شاه که در بخشد و سیماش درخشد

ما ابر ندیدیم درافشان و درخشان

جز شاه‌ که در بزم سخندان و سخنگوست

ما مه نشنیدیم سخنگوی و سخندان

ای شاه جهان ای‌که به هنگام تکلم

کس‌گفت ترا می‌نکند فرق ز فرقان

شه را به سنان حاجت نبود که به هیجا

آفاق بگیرد به یکی ‌گردش مژگان

مانی به محمد که بدین ملک و خلافت

در تاج زرت‌گوهر فقر آمده پنهان

جهدی ‌که‌ کنم خصم تو اندر طلب ملک

چون ضرب کسورست ورا مایهٔ نقصان

با همت تو مختصرست آنچه به‌گیتی

با سطوت تو محتضرست آنچه به ‌گیهان

ای شاه تو دانی‌که دلم هست به مهرت

مشتاق‌تر از خضر به سرچشمهٔ حیوان

عشقی‌که مرا هست به دیدار شهنشه

زهاد نکوکار ندارندبه رضوان

ماهیست هراسانم ازین غصه‌ که دارد

دارای جوان‌بخت سر عزم خراسان

من شب همه شب تا به سحر از پی آنم

کز عون عطای ملک و یاری یزدان

چون فتح اگر پیش‌رو جیش نباشم

چون‌گرد شتابم ز پی موکب سلطان

از شوق ملک ترک وطن‌کرده‌ام ارنه

دانم‌که بود حب وطن مایهٔ ایمان

چون آتش شوق ملکم سوخته پیکر

گو شاه نسوزد دگرم زآتش هجران

ز اسباب سفر هیچ به جز عزم ندارم

تنها چکند عزم چو نبود سر و سامان

اسبی و غلامی دو مرا هست‌که آن‌یک

چشم پی جو می‌دود این‌یک ز پی نان

تاریخ جهانست نه اسبست‌که‌گویی

دی بود که با چنگیز آمد ز کلوران

گویدکه به ظلمات چنین رفت سکندر

گوید به سمرقند چنان تاخت قدرخان

شهنامهٔ فردوسیش از بر همه یکسر

گر کینهٔ ایران بود ار وقعهٔ توران

گویدکه چنین تاخت به‌کین قارن وکاوه

گویدکه چنان ساخت‌کمین رستم دستان

گه آه ‌کشد از جگر سوخته یعنی

خوش عهد منوچهر و خنک دور نریمان

پرسیدم ازو مذت عمرش به بلی‌گفت

سالی دو سه‌ام پیرتر ازگنبدگردان

روزی نسب خویش بدانگونه بیان ‌کرد

در عهدهٔ راویست سخن خاصه چو هذیان

کای مرد منم مهتر اسبانی‌کایزد

بخشود بقا پیشتر از خلقت انسان

پیرست و بود حرمت او بر همه واجب

کز غایت پیریش فروریخته دندان

وان خادمک خام پی اخذ مواجب

هردم رسد ا ز راه و شفیع آرد قرآن

وین طرفه که گو بازد و چوگان زند اما

هست از زنخ و زلف بتان گویش و چوگان

چندان‌ که دهم پندش و تهدید فرستم

گویی‌ که به سرد آهن می کوبم سندان

القصه ازین غصه ملولم‌ که مبادا

از شاه جدا مانم زآنسان‌که تن از جان

ای داور آفاق عجب نیست ‌که امروز

برگفتهٔ من فخرکند خطهٔ ایران

ایران چو جهان فخرکند بر سخنم زانک

شه شبه محمد شد و من ثانی حسان

قاآنی اگر قافیه تکرار پذیرفت

شک نی که بود عفو ملک مایهٔ غفران

در مدح ملک بسکه ز لب ریزم‌گوهر

گویی‌که لبم را نبود فرق ز عمان

تا آتش آرد ز حجر ضربت آهن

تا گوهر گردد به صدف قطرهٔ نیسان

یار تو بود خصم الم یار سلامت

خصم تو بود یار سقم خصم گریبان

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | منبع اولیه: قاآنی نشر نگاه | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

کانال رسمی گنجور در تلگرام