گنجور

قصیدهٔ شمارهٔ ۲۱۵ - د‌ر ستایش ‌مرحوم میرزا تقی خان فرماید

 
قاآنی
قاآنی » قصاید
 

رونده رخش من ای از نژاد باد شمال

ز صلب صاعقه و پشت برق و بط‌ن خیال

دم تو سلسلهٔ‌ گردن صبا و دبور

سم تو مردمک دیدهٔ جنوب و شمال

دریده حملهٔ تو باد عاد را ناموس

کشیده پیکر تو کوه قاف را تمثال

مجرّه را عوض تنگ بسته‌ یی به شکم

ستاره را به دل میخ سوده زیر نعال

دونده از درهٔ تنگ همچو باد صبا

رونده در شکم سنگ همچو آب زلال

کفست در دهنت یا یک آسمان پروین

سمست زیر پیت یا یک آشیان پر و بال

جهان‌نوردی وکُه‌کوبی و زمین‌سپری

سیاهِ روی تنی یا که رخش رستم زال

سپهر دارد هر ماه یک هلال و زمین

ز نقش نعل تو هر لحظه صدهزار هلال

دمت ز ناصیهٔ ماه رفته‌ک‌دکلف

سمت به جمجمهٔ خاک سفته مغز جبال

بلند و پست ندارد به پیش پای تو فرق

چو پیش پرتو خورشید و مه‌وهاد و تلال

تو را به طی مسافت چو وهم حاجت نیست

که هرکجا که ‌کنی عزم در رسی فی‌الحال

زمان ماضی اگر با تو همعنان ‌گردد

به یک رکاب زدن بگذرد ز استقبال

گرم ز ملک سلیمان بری به خطهٔ ری

که تا به حشر مصون باد از فنا و زوال

ز عِقدِ پروین گوهر نشانمت برزین

ز موی غلمان عنبر فشانمت بر یال

مگر به یاری یزدان مرا فرود آری

به درگهی‌که بر او بوسه می‌زند اقبال

جناب صدر معظم اتابک اعظم

که اوست ناظم ملک ملک به استقلال

امیر و صدر مهین میرزا تقی خان آنک

فلک فلک شرفست و جهان جهان اجلال

روان عقل و هنرکیمیای هوش و خرد

جهان شوکت و فرّ آسمان قدر و جلال

صحیفهٔ ادب و فر و مجد و دفتر حلم

سفینهٔ‌ کرم و کنز جود و گنج نوال

قوام دولت و ملت نظام سیف و قلم

امیر لشکر و کشور امین ملکت و مال

سخن‌شناس و هنرپرور و ستاره‌ضمیر

بزرک‌همت وکوچک‌دل و فرشته‌خصال

نزول رحمت خلاق را دلش جبریل

قبول قسمت ارزاق را کفش میکال

به تیغ حارس جیش و به ‌کلک حافظ ملک

بدین مخالف مال و بدان مخالف مال

پر از مناقب او هست دفتر شب و روز

پر از مواهب او هست دامن مه و سال

به بطن مام ز صلب پدر نرفغه هنوز

به نذر جودکفش روزه می‌گرفت آمال

ز میل خامه به‌ کحل مداد بزداید

بنان او رمد جهل را ز چشم‌کمال

به چشم سر نگرد هرچه در دلست امید

هنوزگوش سرش ناشنیده بانگ سوال

نگین مهرش دست ستاره را یاره

کمند قهرش پای زمانه را خلخال

مجسم ازکف او معنی سخا و کرم

مشاهد از رخ او صورت جلال و جمال

به حسن و رای فرود ‌آرد اختر ازگردون

به حفظ و حزم نگهدارد آب در غربال

زهی به صدرنشینان صفهٔ ملکوت

علو رفعت‌جاه تو تنگ‌ کرده مجال

کمند عزم تو گیسوی شاهد نصرت

سنان قهر تو مژگان دیدهٔ آجال

زمانه باکرمت‌کم ز ریزهٔ نانیست

که گاهش از بن دندان برون کنی به خلال

شد آن زمان‌که ز ناایمنی شقایق سرخ

چو چشم شیر مهیب آمدی به چشم غزال

کنون به عهد توگر نقش شیر بنگارند

درو ز بیم نه دندان ‌کشند و نه چنگال

هنوز نطفه ز اصلاب نامده به رحم

ز بیم بشنوی آوازگریهٔ اطفال

بسی شگفت نباشد که حرص مدحت تو

جماد و جانوران را درآورد به مقال

شنیده‌ام‌ گرهی ناسپاس بگزیدند

به مهرکین و بدین‌کفر و بر رشاد ضلال

ستیزه با تو نمودند ساز و غافل ازین

که شیر شرزه بنهراسد از هزار شکال

هزار بیشهٔ نی را بس است یک شعله

هزار طاق‌کهن را بس است یک زلزال

شودگسسته ز یک تیغ صدهزار رسن

شود شکسته ز یک سنگ صدهزار سفال

به معجزی ‌که نمودار شد ز چوب کلیم

شدند عاجز یک دشت جادوی محتال

خدای خواست‌که بر مردم آشکارکند

که برکشیدهٔ او را فکندست محال

وگرنه با تو که یک بیشه شیر غژمانی

نبود روبهکان را مجال جنگ و جدال

کلیم را چه ضرر گر حَشَر کند فرعون

مسیح را چه خطرگر سپه‌ کشد دجال

به زیر ظل شهنشه‌که ظل بار خداست

همی ببال و بداندیش را بگوکه بنال

بقای عمر تو بادا به دهر و پاداشن

به‌دوست گنج و درم‌ده به‌حضم رنج و وبال

همیشه تا که بر آب روان نسیم صبا

کشد چو مرد مهندس دوایر و اشکال

پر از دوایر و اشکال باد خاک درت

ز نقش بوسهٔ حکام و سجدهٔ عمّال

دل و روان تو پر باد جاودان و تهی

پر از ولای شهنشه تهی ز رنج و ملال

به خوشدلی ‌گذران روزگار فانی را

که‌کس نماند باقی جز ایزد متعال

بخور بنوش بنوشان بده بپاش ببخش

بچم بپوش بپوشان بزن بتار بنال

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | منبع اولیه: قاآنی نشر نگاه | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

کانال رسمی گنجور در تلگرام