گنجور

قصیدهٔ شمارهٔ ۱۵۹ - مطلع ثانی

 
قاآنی
قاآنی » قصاید
 

باده جان بخشت و دلکش خاصه از ‌دست نگار

خاصه هنگام صبوحی خاصه در صل بهار

خاصه بر صحن‌گلستان خاصه بر اطراف باغ

خاصه زیر سایه گل خاصه در پای چنار

خاصه با یار مساعد خاصه اندر روز عید

خاصه با امن و فراغت خاصه ‌با یمن و یسار

خاصه با الحان سار و صلصل و درّاج وکبک

خاصه با آواز چنگ و بربط و طنبور و تار

خاصه آن‌ساعت ‌که خوب بر سبزه میغلطد نسیم

خاصه آن دم‌ کاید از گلزا‌ر باد مشکبار

خاصه آن ساعت‌ که یار از بیخودی آید به رقص

گاهی‌ افتد بر یمین و گاهی افتد بر یسار

خاصه آن ساعت‌ که از هستی نگار نازنین

همچو یک خروار گل غلطد میان سبزه‌زار

خانه آن ساعت چون ساغر تهی ‌گردد ز می

از ره آید با دو مینا باده ترکی میگسار

خاصه اندر ملک ایران خاصه اندر عهد شاه

خاصه در شیراز در دوران صاحب اختیار

بندهٔ شاه عجم فرمانروای ملک جم

ناصر خیل امم بحر کرم ‌کوه وقار

آنکه‌ چون در وصف تیغش‌ خامه‌ گیرم در بنان

چون زبان شمع زانگشتان من خیزد شرار

دست او در بزم منعم چون عطای ایزدی

قهر او در رزم مبرم چون قضای‌ کردگار

بخل از جودش سقیم و دهر از قهرش عقیم

امن در عهدش مقیم و فتنه در عصرش فکار

افتخار هر که در عالم به اخلاق نکوست

ای عجب اخلاق نیکو را بدو هست افتخار

اعتبار هرکه درگیتی به مال و کشورست

ای شگفتی مال و کشور زو‌ گرفتست اعتبار

انتظار سائلان زین پیش بود از بهر جود

جود او ایدون‌کشد مر سائلان را انتظار

اقتدار هر که در گیتی به گنج و لشکرست

ای شگفتی گنج و لشکر زو پذیرفت اقتدار

ای ‌که گویی از ضمیرش ‌گشت هر تاری منیر

پس چرا مهر منیر از شرم رایش گشت تار

ای‌ که گو‌یی از عطایش گشت هر خواری عزیز

پس چرا گنج عزیز از جود دستش گشت‌ خوار

یاد او عقلست ازان در هر سری دارد وطن

مهر او روحست ازان در هر دلی دارد قرار

قهر او زهرست ازان تن را نیفتد سودمند

خشم‌او مر‌گست ازان جان را نباشد سازگار

روز قهر او به بزم اندر نخندد باده ‌نوش

گاه مهر او به مهد اندر نگرید شیرخوار

بس‌که زَهرهٔ پردلان را آب سازد تیغ او

روز رزمش از زمین زنگارگون خیزد بخار

گر نبودی مدح او دانا ز دانش داشت ننگ

ور نبودی شخص او گیتی ز هستی داشت عار

لطف او از خار گل سازد به طرف بوستان

حزم او از باد پل بندد بر آب جویبار

گر نسیم لطف او بر هفت دریا بگذرد

هم بحر طبع من شیرین شود آب بحار

و‌ر رود در شوره‌ زار از نطق شیرینش‌ سخن

تا ابد نخل رطب روید ز خاک شوره‌زار

آیت قهرش دمیدم وقتی اندر بحر وکوه

بحر شد لختی دخان و کوه شد مشتی غبار

روزی از تیغش حدیثی بر زبانم می‌گذشت

از زمین و آسمان برخاست بانگ زینهار

یک شب اندر کوهسار از عزم او راندم سخن

خواست چون مرغ از سبکباری بپرّد کوهسار

در چمن دیدم درختان راکه از اوصاف او

گرد هم جمعند یکسر با زبانی حق‌گزار

با یکی گفتم شما را هم مگر از جود او

بهره‌ یی باشد به پاسخ‌‌ گفت آری بی‌ شمار

گر نبودی جود او ما را نبودی رنگ و بوی

ور نبودی فضل او ما را نبودی برگ و بار

سرورا خوانند صاحب‌ اختیارت لیک من

نیک در شش چیز می‌بینم ترا بی‌اختیار

در رضای ایزد و اخلاق نیک و حکم شرع

در ولای خواجه و انفاق مال و نظم‌ کار

حبذا از کلک سحّارت که از بس ساحری

گوهر رخشان ز مشک سوده سازی آشکار

شکّرِ مصری به چین آرد گه از دریای هند

گوهر عمان به روم آرد گهی از زنگبار

گرچه نی شکر دهد آن نی‌گهر بخشد از آنک

ازکف راد تو دارد بحر عمان در جوار

نیز اگر عنبر فشاند بس عجب ‌نبود که ‌هست

دست تو دریا و عنبر خیزد از دریاکنار

راستی خواهد مگر آب‌حیات آرد به‌دس

کاینچنین پیوسته در ظلمات پوید خضروار

خلق می‌‌گفتند اسکندر چو درظلمات رفت

بس‌ گهر آورد می‌گفتم ندارم استوار

لیک باور شد مرا روزی‌که دیدم‌کلک تو

رفت در ظلمات و بازآورد درّ شاهوار

سرورا صدرا خداوندا همی ‌دانم ‌که تو

نگذرد در خاطرت جز نام شاه نامدار

بر دعای پادشه زانرو کنم ختم سخن

تا تو ایدون بر مراد خویش‌ گردی ‌کامگار

تا بود خورشید شاه اختران در آسمان

شاه شاهان باد شاهنشاه ما در روزگار

شوکتش چون نور انجم تا قیامت بی قصور

دولتش چون دور گردون تا به محشر پایدار

راحت امروزه‌اش هر روز افزونتر ز دی

عشرت امساله‌اش هرسال نیکوتر ز پار

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | منبع اولیه: قاآنی نشر نگاه | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

کانال رسمی گنجور در تلگرام