گنجور

بخش ۲

 
فردوسی
فردوسی » شاهنامه » پادشاهی اشکانیان
 

کنون ای سراینده فرتوت مرد

سوی گاه اشکانیان بازگرد

چه گفت اندر آن نامهٔ راستان

که گوینده یاد آرد از باستان

پس از روزگار سکندر جهان

چه گوید کرا بود تخت مهان

چنین گفت داننده دهقان چاچ

کزان پس کسی را نبد تخت عاج

بزرگان که از تخم آرش بدند

دلیر و سبکسار و سرکش بدند

به گیتی به هر گوشه‌ای بر یکی

گرفته ز هر کشوری اندکی

چو بر تختشان شاد بنشاندند

ملوک طوایف همی خواندند

برین گونه بگذشت سالی دویست

تو گفتی که اندر زمین شاه نیست

نکردند یاد این ازان آن ازین

برآسود یک چند روی زمین

سکندر سگالید زین‌گونه رای

که تا روم آباد ماند به جای

نخست اشک بود از نژاد قباد

دگر گرد شاپور خسرو نژاد

ز یک دست گودرز اشکانیان

چو بیژن که بود از نژاد کیان

چو نرسی و چون اورمزد بزرگ

چو آرش که بد نامدار سترگ

چو زو بگذری نامدار اردوان

خردمند و با رای و روشن‌روان

چو بنشست بهرام ز اشکانیان

ببخشید گنجی با رزانیان

ورا خواندند اردوان بزرگ

که از میش بگسست چنگال گرگ

ورا بود شیراز تا اصفهان

که داننده خواندش مرز مهان

به اصطخر بد بابک از دست اوی

که تنین خروشان بد از شست اوی

چو کوتاه شد شاخ و هم بیخشان

نگوید جهاندار تاریخشان

کزیشان جز از نام نشنیده‌ام

نه در نامهٔ خسروان دیده‌ام

سکندر چو نومید گشت از جهان

بیفگند رایی میان مهان

بدان تا نگیرد کس از روم یاد

بماند مران کشور آباد و شاد

چو دانا بود بر زمین شهریار

چنین آورد دانش شاه بار

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۷ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

خاکی نیا نوشته:

سال پیش در همین بخش نوشتم که حکیم توس در مورد اشکانیان ۲۲ و ۳ بیت شعر نوشته که حاصل ان اینست : از ایشان بجز نام نشنیده ام —- نه در نامه ی خسروان دیده ام . با وجودیکه اشکانیان باندازه ساسانیان یعنی یک چیزی حدود پانصد سال در ایران حکومت کرده اند و خیلی هم با اقتدار در زمان خودش مملکت را بخوبی اداره کرده اند . خواهید پرسید پس اینها چه شده اند / جواب اینست که چون اینها عشایری بوده اند و اثر مکتوبی هم از خود باقی نگذاشته بودند ساسانیان سعی کردند اینها را از صفحه تاریخ محو کنند اما چون مردم دلاوری و قهرمانیهای آنان را میدانستند بیشتر داستانهای آنها را سینه بسینه نقل کرده و از خلف به سلف سپردند و در واقع اینها از محدوده تاریخ به قلمرو حماسه پیوستند و لذا داستانهای حماسی شاهنامه شرح قصه ها و افسانه های پادشاهان و پهلوانان اشکانیان است . این حاشیه از گفتارهای روانشاد دکتر محمد جعفر محجوب استاد و پژوهشگر شاهنامه و ادب فارسی است . امید است مورد توجه قرار گیرد .

👆☹

خاکی نیا نوشته:

سال پیش در همین بخش نوشتم که حکیم توس در مورد اشکانیان ۲۲ و ۳ بیت شعر نوشته که حاصل ان اینست : از ایشان بجز نام نشنیده ام —- نه در نامه ی خسروان دیده ام . با وجودیکه اشکانیان باندازه ساسانیان یعنی یک چیزی حدود پانصد سال در ایران حکومت کرده اند و خیلی هم با اقتدار در زمان خودش مملکت را بخوبی اداره کرده اند . خواهید پرسید پس اینها چه شده اند / جواب اینست که چون اینها عشایری بوده اند و اثر مکتوبی هم از خود باقی نگذاشته بودند ساسانیان سعی کردند اینها را از صفحه تاریخ محو کنند اما چون مردم دلاوری و قهرمانیهای آنان را میدانستند بیشتر داستانهای آنها را سینه بسینه نقل کرده و ا ز سلف به خلف سپردند و در واقع اینها از محدوده تاریخ به قلمرو حماسه پیوستند و لذا داستانهای حماسی شاهنامه شرح قصه ها و افسانه های پادشاهان و پهلوانان اشکانیان است . این حاشیه از گفتارهای روانشاد دکتر محمد جعفر محجوب استاد و پژوهشگر شاهنامه و ادب فارسی است . امید است مورد توجه قرار گیرد .

👆☹

مژده نوشته:

بله درسته.نام بسیاری از پهلوانان ساهنامه مثل گیو میلاد گودرز…در حقیقت نام سرداران وپادشاهان اشکانی است بدون آنکه فردوسی متوجه این مسئله باشد

👆☹

کامران مشیری نوشته:

با درود. ظاهرا در این بخش تاریخی منبع حکیم بسیار ناقص بوده کمی آگاهی او را از سکوت در مورد کورش بزرگ میتوان دریافت

👆☹

کوروش نوشته:

یاران گنجور به نظر من بخش هایی از شاهنامه رو اگه با دقت و پیوسته بخانید به راحتی درک میکنید که مثلا کیخسرو بخاطر جنگهای عظیمی که راه میندازه و دشمنان از سند و چین و روم و توران و ماورالنهر و…به ایران هجوم میارن آدم رو یاد جنگ نخست کوروش با بابل میندازه که مثلا فرستاده پادشاه هند به دربار مادها میان و جنگ بزرگی که بین ایران و بابل و لیدی آغاز میشه یا مثلا داستان اسکندر و کارهایی که میکنه و ساخت سد یاجوج و ماجوج همان سد کوروش بزرگ است.هدفم اینه که بگم بهرحال داستانهایی از کوروش گفته شده که بخاطر برخی مشگلات مثل نابودی منابع در زمان حضرت فردوسی ناقص طرح شدن.

👆☹

بهروز نوشته:

در هر صورت باید این نکته رو در نظر گرفت که زمان زیستن فردوسی با پادشاهی کوروش حدود هزار و پانصد سال اختلاف هست که با نبود تکنولوژی باستان شناسی و دستگاه چاپ , فراموش شدن کوروش از نظر فردوسی امری کاملا طبیعی است .. حتی خود فردوسی هم منابع محدودی در اختیار داشته و نام بسیاری از پادشاهان و فرماندهان مانند سورنا و داریوش و آرتمیز و خشایار و بسیاری دیگر هم در شاهنامه نیستند .. جالب است که بدانید حتی هیچ نامی از یونان یا مقدونیه هم در کتاب فردوسی نیست و فردوسی به اشتباه اسکندر را حاکم روم میدانسنه

👆☹

۸ نوشته:

جناب بهروز

چنین می نماید که اظهار نظر در باره فردوسی و شاهکار او در صلاحیت شما نیست.
کتاب حکیم توس شاهنامه است شاه نامه ها

👆☹

کانال رسمی گنجور در تلگرام