گنجور

غزل شمارهٔ ۱

 
عراقی
عراقی » دیوان اشعار » غزلیات
 

هر سحر صد ناله و زاری کنم پیش صبا

تا ز من پیغامی آرد بر سر کوی شما

باد می‌پیمایم و بر باد عمری می‌دهم

ورنه بر خاک در تو ره کجا یابد صبا؟

چون ندارم همدمی، با باد می‌گویم سخن

چون نیابم مرهمی، از باد می‌جویم شفا

آتش دل چون نمی‌گردد به آب دیده کم

می‌دمم بادی بر آتش، تا بتر سوزد مرا

تا مگر خاکستری گردم به بادی بر شوم

وارهم زین تنگنای محنت آباد بلا

مردن و خاکی شدن بهتر که بی تو زیستن

سوختن خوشتر بسی کز روی تو گردم جدا

خود ندارد بی‌رخ تو زندگانی قیمتی

زندگانی بی‌رخ تو مرگ باشد با عنا

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۶ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

Nader Bazzazieh نوشته:

mordan o khaki shodan behtar ke “bi” to zistan

پاسخ: کلمه‌ی «با» در مصرع مورد اشاره با «بی» جایگزین شد. در هر صورت اگر از دوستان کسی به نسخه‌ی معتبر یا تصحیح شده‌ی کاغذی دیوان عراقی دسترسی دارد لطفاً این مصرع و درست آن را با استناد به نسخه‌ی در دسترس ذکر کند تا در صورت تحریف اشتباه به استناد منطق کلمه‌ی قبلی بازگردانده شود.

بصیری نوشته:

با درود و تهیات فراوان به جمع ادب دوستان گنجور
در پایان مصرع دوم از بیت دوم غزل شماره یکِ دیوان عراقی علامت سئوال آمده است.
اولاً این مصرع: «وارنه بر خاک در تو ره کجا یابد صبا» سئوالی نیست بلکه استفهامی است و در صورت ضرورت علامت استفهامی «!» بایستی آورده شود.
ثانیاً در زبان فارسی و عربی (بر خلاف زبانهای لاتین)، جمله خود بیان کننده حالت سئوالی یا استفهامی است و نیازی به علائم ؟ یا ! نیست.
متأسفانه در نیم قرن اخیر و حتی کمی بیشتر تقلیدهایی از قواعد زبانهای اروپایی به زبان فارسی راه یافته که خالی از اعراب است. مانند تقلید از علائم ساختگی برای تلفظ یک کلمه که در زبان فارسی و عربی به ثمره ا، و، ی، َ ، ِ ، ُ از آنها بی‌نیازیم.
ضمناً کلمه اول مصرع فوق بایستی «وارنه» نوشته شود و حذف الف بی‌مورد است ولو که به ضرورت شعری «ورنه» خوانده شود.
با تجدید ارادت
بصیری(فقیر)
پاریس دوم ژوئن ۲۰۱۰


پاسخ: با تشکر، دیدگاه شما دربارۀ علامتگذاری و رسم‌الخط دیدگاه غالب نیست (با توجه به مطالبی که در کتابهای درسی ادبیات در ایران تدریس می‌شود) و سلیقه‌ای محسوب می‌شود. هر چند گنجور از لحاظ علامتگذاری یا رسم‌الخط یکدست نیست و با توجه به اتکای آن به منابع از پیش دیجیتالی شده تصحیح رسم‌الخط یا علامتگذاری با توجه به حجم غلطهای تایپی موجود و مشکلات دیگر فعلاً در درجۀ چندم اهمیت قرار دارد. در هر حال، دیدگاه شما را (که از طریق ایمیل دریافت شده) جهت ملاحظۀ دوستان در حاشیۀ همین شعر مطرح کردیم.

مهدی نوشته:

مصرع اول اشکال وزنی دارد!
اگر به جای سحر « سحرگه» نوشته شود وزن درست می شود.
هر سحرگه ناله و زاری کنم پیش صبا

فاعلاتــن فاعلاتــن فاعلاتــن فاعلــن

صفری نوشته:

سلام! در نسخه چاپی مرحوم نفیسی، چاپ پنجم (۱۳۶۸)، کتاب‌خانه سنائی، صفحه ۱۴۱، کلمه مورد بحث در بیت ما قبل آخر «با تو زیستن» ذکر شده است؛ نسخه جدیدتری را ندیدم. به هر حال با عقل و منطق همان بی تو زیستن بیشتر جور در می‌آید. انتخاب با شما! در پناه خداوند و موفق باشید!

صفری نوشته:

سلام مجدد و عرض معذرت برای دو تا شدن پست‌ها! بیت اول هم در همان چاپ مذکور مرحوم نفیسی، به شکل «هر سحر *صد* ناله و زاری کنم پیش صبا» آمده است. در پناه خدا و موفق باشید.

خلیل رحیمی نوشته:

در بیت اول در خصوص اشکال وزنی در نسخه چاپ انتشارات داریوش آمده: هر سحر صد ناله و زاری کنم پیش صبا
با تشکر از دوستان ادب دوست و شب به خیر.

پاسخ: با سپاس، «صد» اضافه شد.

کانال رسمی گنجور در تلگرام