گنجور

حکایت حاج واعظ قزوینی

 
ملک‌الشعرای بهار
ملک‌الشعرای بهار » منظومه‌ها » کارنامهٔ زندان
 

شب آدینه هشتم آبان

شد به مجلس خلاف شه عنوان

بی دلیل و بهانه میر سپاه

بود شایق به خلع احمدشاه

وکلا جمله واقف از اسرار

بین بیم و امید گشته دچار

همه سوگند خورده با قرآن

به وفاداری شه ایران

لیک سوگند گشت باد آن شب

رفت عهد وفا زیاد آن شب

سیم و زر دیدهٔ صلاح ببست

منفعت عهد مردمی بشکست

وکلا بی‌بهانه کرده تیار

نقشهٔ عزل دودهٔ قاجار

کرد طرح قضیه «‌‌یاسایی‌»

دگران گرم مجلس‌آرایی

نز خدا کرده یاد و نز سوگند

کاهرمن بسته‌ بودشان به کمند

گشته مندیل‌ها بدل به کلاه

شده نانشان سفید و قلب سیاه

حمله بردند بر شه مظلوم

چون به طاوس خسته لشکر بوم

من کشیدم زکام تیغ زبان

تکیه کردم به صاحب قرآن

با زبان‌ فصیح و منطق راست

ساختمشان چنان که‌ دل‌ می‌خواست

چون بکردم مراد خویش ادا

هیجانی فتاد در دل‌ها

یافتم کز نفوذ آن گفتار

اندرین جلسه نگذرد آن کار

سخنی کز دل سخنور خاست

در دل مستمع نشیند راست

شدم از جلسه تا کشم سیگار

سپری شد دقیقه‌ای سه چهار

بازگشتم درون جلسه که بود

هم درین قصه گرم گفت و شنود

ناگهان بانگ تیر خاست ز در

چند تیر از قفای یکدیگر

شیرمردان ز بیم ریزش خون

همه از جلسه ریختند برون

سوی درها شدند ویله کنان

لیک سربازشان گرفت عنان

پر دلان یافتند راه فرار

بخشی از درگروهی از دیوار

مانده من با «‌امیر جنگ‌» به کاخ

رفقا جمله رفته در سوراخ

شد چو مجلس دوباره بر سر پای

نیمی‌از جمع مانده بود به‌جای

جلسه شد ختم تا به روز نهم

بامداد مصیبت مردم

چون‌ ز مجلس‌ برون‌ شدیم به کوی

بود هرجا پلیس در تک‌وپوی

نه درشکه به‌جا ونه خودرو

شه شکاران پیاده در تک و دو

سوی منزل شدم در آن شب تار

دیده گریان ز وضع شهر و دیار

روز آدینه قرب ظهر از در

فرخی آمد و دو دیدهٔ تر

گفت از خانه پا منه بیرون

که بریزند خائنانت خون

شب دوشین ز جلسه چون رفتی

نطق کردی سپس برون رفتی

چند تن آن دم از تماشا جای

سوی بیرون شدند برق‌آسای

از قضا بود واعظ قزوین

رفته بیرون ز صحن درآن حین

چون شبیه تو بود بیچاره‌!

شد دچار گروه خونخواره‌!

کز سر شب حسین و همدستان

به کمین بر در بهارستان

همه همدست با رئیس پلیس

شده پنهان به پردهٔ تلبیس

روز تا شام کرده تدبیرت

که شبانگه زنند با تیرت

واعظ بی گنه در آن شب شوم

شدگرفتار آن گروه ظلوم

چون به قد و صفت مشابه تست

به گمانشان که او تویی بدرست

دم مجلس بگیرش آوردند

زیر باران تیرش آوردند

شیخ واعظ گرفت راه فرار

خونیان در پی‌اش به قصد شکار

سوی سرچشمه‌ ره گرفت فقیر

خونیانش گرفته در دم تیر

خورده تیرش به شانه وگردن

باز سرگرم جان بدر بردن

تا به مسجد نایستاد بجای

بر در مسجد اوفتاد ز پای

پهلویش را بکی به دشنه درید

دگری حنجرش به کارد برید

هم درین حین کسی رسید از پی

بانگ زد بر رفیق خویش که هی

این کس دیگرست یارو نیست

دست ازو بازدارکاین او نیست

زین سخن ماند دستشان ازکار

همه بگذاشتند پا به‌ فرار

چون بجستند خونیان زآنجا

سرپلیس وپلیس شد پیدا

کاین پلیسان ز بیم معزولی

کرده بر تن لباس معمولی

دیده‌بانان خونیان بودند

یک دو تن هم در آن‌میان بودند

واعظ سر بریده را بردند

جسم در خون طپیده را بردند

نام او را «‌بهار» بنهادند

وین خبر را به «‌پهلوی‌» دادند

چون بیامد طبیب عدلیه

سوی بیمارسان‌ نظمیه

از پس بازجست‌ها که نمود

شد محقق که او «‌بهار» نبود

عکس برداشتند از آن مردار

تلفون شد به حضرت سردار

بد به مهمانی سفیرفرنگ

کآمد این مژده‌های رنگارنگ

با وزیری که بود نزدش‌، گفت

وآن وز یر این خبر زما ننهفت

این تمنی ز دوستان بشنو

یک دو روزی ز خانه دور مشو

شد «‌مدرس» ازین حدیث خبر

«‌بهبهانی‌» و دوستان دگر

همه دادند سوی من پیغام

که تو فردا منه به مجلس گام

گفتم آن قوم راکه این نه رواست

مردن و زیستن به‌دست خداست

کان که دوش از اجل نجاتم داد

دیگری را به جای من بنهاد

هم تواند که در درون سرا

بسپارد به کام مرگ مرا

این مثل در جهان فسانه شده

که بود امن‌، راه دزد زده

حیف باشدکه جلسهٔ فردا

من نباشم میان جمع شما

دوستان لابه‌ام نپذرفتند

یک دوتن شب به خانه‌ام خفتند

که مبادا برون شوم ز سرای

روز شنبه نهم به مجلس پای

زبن سبب روز طرح بیدادی

نهم ماه و مرگ آزادی

نقل گفتار من کسی نشنید

نالهٔ زار من کسی نشنید

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

کانال رسمی گنجور در تلگرام