گنجور

تصنیف مرغ سحر

 
ملک‌الشعرای بهار
ملک‌الشعرای بهار » گزیده اشعار
 

مرغ سحر ناله سر کن

داغ مرا تازه‌تر کن

زآه شرربار این قفس را

برشکن و زیر و زبر کن

بلبل پربسته! ز کنج قفس درآ

نغمهٔ آزادی نوع بشر سرا

وز نفسی عرصهٔ این خاک توده را

پر شرر کن

ظلم ظالم، جور صیاد

آشیانم داده بر باد

ای خدا! ای فلک! ای طبیعت!

شام تاریک ما را سحر کن

نوبهار است، گل به بار است

ابر چشمم ژاله‌بار است

این قفس چون دلم تنگ و تار است

شعله فکن در قفس، ای آه آتشین!

دست طبیعت! گل عمر مرا مچین

جانب عاشق، نگه ای تازه گل! از این

بیشتر کن

مرغ بیدل! شرح هجران مختصر، مختصر، مختصر کن

عمر حقیقت به سر شد

عهد و وفا پی‌سپر شد

نالهٔ عاشق، ناز معشوق

هر دو دروغ و بی‌اثر شد

راستی و مهر و محبت فسانه شد

قول و شرافت همگی از میانه شد

از پی دزدی وطن و دین بهانه شد

دیده تر شد

ظلم مالک، جور ارباب

زارع از غم گشته بی‌تاب

ساغر اغنیا پر می ناب

جام ما پر ز خون جگر شد

ای دل تنگ! ناله سر کن

از قویدستان حذر کن

از مساوات صرفنظر کن

ساقی گلچهره! بده آب آتشین

پردهٔ دلکش بزن، ای یار دلنشین!

ناله برآر از قفس، ای بلبل حزین!

کز غم تو، سینهٔ من پرشرر شد

کز غم تو سینهٔ من پرشرر، پرشرر، پرشرر شد

 

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

حاشیه‌ها

تا به حال ۲۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

توری مستوفی نوشته:

سروران گرامی! متاسفانه در شعر مرغ سحر شادروان بهار یک اشتباه بزرگ شده است و آن در آنجائی است که عوض خاک تیره به غلط توده نوشته شده و این مسایل سیاسی را تداعی میکند با توجه به اینکه این عمل غیر ار دستبردجیز دیگر نیست. با ارج به زحمات شما

حمیدرضا نوشته:

@توری مستوفی:
با تشکر از شما، در صورتی که نظر شما مستند به نسخه چاپی است بفرمایید تا تصحیح صورت گیرد. در هر صورت نظرتان به صورت حاشیه خواننده را در جریان تحریف احتمالی قرار می‌دهد.

kayvan shokoofan نوشته:

Dar beyete nakhost, “sahar” “sarah” neveshte shode
Ba sepaas
پاسخ: با تشکر از شما، تصحیح شد.

محمد نوشته:

بسیار عالی بود.
۱-اصلاً نمی دانستم این تصنیف در دوبند سروده شده است. البته بند اول، (شاید به دلیل حس نوستالژیک من)، قویتر به نظر میرسد.
۲-مایه های قابل سانسور در بند دوم (از پی دزدی وطن و دین بهانه شد) شاید دلیلی بر مهجور ماندن این قسمت از تصنیف باشد.
۳-آیا کسی از آوازخوانان بند دوم را هم خوانده است؟ آنچه من از قمر، هنگامه اخوان و شجریان شنیده ام، منحصر به بند اول بوده است. اگر کسی پاسخ این سؤال را می داند، لطفاً بر حاشیه من حاشیه بنویسد. عزتتان مستدام.

آوا نوشته:

اگر شما به سایت خانم گیسو شاکری مراجعه کنید . ایشان بند دوم شعر بهار را خوانده اند و در یوتوب هم موجود استwww.gissoo.com
ضمنن در وبلاگ ایشان مصاحبه ای مفصل در مورد این شعر وجود دارد.www.gissooshakeri.blogfa.com

شایان نوشته:

سلام
فکر کنم در «پرده‌ی دلکش بزن ای یار دلنشین» به جای یار باید تار نوشته شود. با توجه به متنی که من در یک کتاب دیدم.

سیاوش آریا نوشته:

درود بر شما
بانو قمر الملوک وزیری نیز دو بند این تصنیف را خوانده و من آن را در آرشیوم دارم. محمد گرامی اگر این حاشیه را خواندید و مشتاق شنیدن بند دوم آن بود در پیام رسان یاهوی من پیغام بگذارید تا در اختیارتان بگذارم. siavoshariya

علی بی ستاره نوشته:

با درود به سروران گرامی!خدمت جناب توری مستوفی باید عرض کنم که ای شعر را که توسط نادر گلچین خوانده شده بنده دوباره بعد از خواندن حاشیه شما گوش کردم و او هم خوانده است.با سپاس

علی بی ستاره نوشته:

با درود مجدد!منظورم این بود که نادر گلچین هم خاک توده را خوانده است

محمد امین چاروسایی نوشته:

با توجه به نوشته محمد ناله و بانگ مرغ سحر نشانه ظلم ستیزی است و مطمئن باشید ظالمان و هوادارانشان بند اول را مطرح نمی کنند که بخواهند بیت دوم را مهجور نگاه دارند.و از مسایل دیگر این است که بیت دوم بر خلاف بند اول با توجه به مشکلات آن زمان نوشته شده و نیای ثابت برای ظلم ستیزی نیست در صورتی که بند اول عمومیت بیشتری دارد و به همین دلیل است که اساتیدی چون استاد گرانقدر شجریان با توجه به نیاز امروز بیت روم را مطرح نمی کنند.با تشکر.

محمد امین چاروسایی نوشته:

با عرض پوزش منظور از «بیت دوم» همان «بند دوم» است

نگین شکروی نوشته:

با درود وسپاس فراوان
ترکیب “خاک توده” صحیح و مطابق با نسخه اصل است.

حمیدرضا نوشته:

در این صفحه می‌توانید نکات جالبی راجع به این تصنیف بخوانید و همینطور به اجراهای معروف آن گوش دهید:
http://www.parand.se/t-morghe-sahar.htm

شاپور نوشته:

با سلام
این هم اجرای بند دوم تصنیف مرغ سحر توسط زنده یاد قمر(که آپلود کردم):
http://www.4shared.com/audio/Fe0L3S0g/morghesahar-ghamar2.html

حسین نوشته:

با سلام به نظر من ملک الشعرای بهار شاعر بزرگ ملی و میهنی و بزرگمرد تاریخ مشروطه ایران است که به درستی از وی تجلیل نشده و ایشان روح حماسی را در پیکر این ملت دمیده اند رونش شاد.

خرم آبادی زاد نوشته:

لطفا تصحیح بفرمایید:
دیده، تر کن

علیرضا پیشگو نوشته:

درود بر روح آزادیخواه عزیز و غیور فرهنگی مدار و به راستی نمی دانم آقای استاد بهار دینمدار واقعی بود یا نه ولی بدانیید والله هیچ قصد توهینی ندارم به حضرت ایشان ولی به گمانم این که می گویند ایشان فراماسونری ببوده یا استاد کمال الملک نیز نباید گفت که افرادی این چنین هنر مند و هنر پرور و میهن و دین طلب به خواست خود یا آگاهانه به این تشکیلات وارد شده اند به علاوه که سابقه ی ایجاد چنین جریانی هم چندان زیاد نیست و طبیعی است که هر که قصد بدی داشته باشد رودررو نمیشود بلکه با نیت پنهان افراد مشهور و پر طرفدار را به این کار جذب می کند پس به نظر این حقیر که جوانی۱۹ساله بیش نیستم چنین نسبت هایی ناروا است.متشکرم از این همه لطف که عرصه ی بروز نظر را فراهم کرده اید

کروش نوشته:

درود به زنده یاد استاد بهار …
http://www.qrosh.com/pe

دکتر فریبرز ملک نصری نوشته:

بعد از عرض سلام
از دوران طفولیت به یاد دارم که مادر ظمن انجام کار منزل کاهی این شعر را زمزمه میکرد.
جدیدن این تصنیف را در اینترنت با صدای استاد شجریان شنیدم و حالا با خوشحالی فراوان در این صفحه هستم. نوشته اند><عوض خاک تیره به غلط توده نوشته شده و این مسایل سیاسی را تداعی میکند.
کلمه توده از استاد بهار میباشد و مسایل سیاسی را تداعی میکند. هیچ فردی نمیتواند واقعن بر این عقیده باشد که استاد بهار فردی غیر سیاسی بودند. اگر چنین میبود ند نغمه ازادی نوع بشر ر ا سر نمیدادند.
من خیلی خوشحالم که این صفحه را پیدا کردم و توانستم متن کامل شعر را برداشت کنم.
موفق باشید
دکتر فریبرز ملک نصری
کارلسروهه
المان
fariborsm@googlemail.de

امین کیخا نوشته:

دکتر جان برایمان بنویس چشم براه همه دانایانیم ،

امین کیخا نوشته:

کوده هم هم ارز توده است یعنی انبوه

حمیدرضا نوشته:

مجموعۀ کاملتری از تصانیف ملک الشعرا در این صفحه در دسترس قرار گرفته است:
http://ganjoor.net/bahar/tasnifbk

علی نوشته:

از پی دزدی وطن و دین بهانه شد
دیده تر کن

صبا نوشته:

@توری مستوفی: در شعر مرغ سحر شادروان بهار یک اشتباه بزرگ شده است و آن در آنجائی است که عوض خاک تیره به غلط توده نوشته شده و این مسایل سیاسی را تداعی میکند با توجه به اینکه این عمل غیر ار دستبردجیز دیگر نیست.
خاک توده مسایل سیاسی رو تداعی میکنه؟
تو اصلا خوندی این شعر رو؟؟
این تصنیف در کوران حوادث پس از سقوط سلسله قاجار و روی کار آمدن پهلوی سروده شده است. اسماعیل نواب صفا، ترانه‌سُرای مشهور، نالهٔ مرغ سحر ملک‌الشعرا را مربوط به «حوادث دوران محمدعلی‌شاه و به توپ بستن مجلس شورای ملی و بلاتکلیفی مملکت در لحظاتی بسیار حساس» انگاشته است.

حسن جعفری آنی نوشته:

شعر بسیار غم انگیز ولی در عین حال بسیار بامعنی و اینکه با اوضاع و احوال ان زمان اشنا مکند و بار سیاسی زیاد ی دارد با نحوی زندگی مردم ان زمان اشنا می شویم و من بسیار این شعر را دوست دارم و همیشه زمزمه می کنم

کتابخانهٔ گنجور