گنجور

مظهرالعجایب

 
عطار
عطار » مظهرالعجایب
 

اخطار: این کتاب از جمله آثاری است که جعلی بودن انتساب آنها به عطار مسلم است (این پیوند را ببینید). پیش‌بینی ظهور مولانا و نام آوردن از شمس می‌تواند دلیل قابل قبولی بر این مدعا باشد که این کتاب را مدتها بعد از عطار شاعری با تمایلات شیعی شدید ساخته و با قصد استفاده از محبوبیت عطار در جهت به کرسی نشاندن و پیشبرد عقاید خود عمداً به او نسبت داده است. تشویق به کتابت این کتاب و وعدهٔ شفاعت روز حساب برای کاتب در قسمت دیگری از آن نیز می‌تواند نمایانگر اهداف جاعل این منظومه باشد.

بسم الله الرحمن الرحیم

در نعت حضرت رسالت صلی الله علیه و آله و سلم

در نعت شاه اولیا علی علیه السلام

در نعت اولادمرتضی علیهم السلام که قرةالعین رسولند

اشاره بکتابهای منظوم شیخ

حدیثی منقول از شیخ نجم الدین کبری خوارزمی

در ارتباط ولایت با نبوت

در اشاره به کتاب جوهرالذات که از تصنیفات شیخ است و سرلقب عطار

در شرح حال خود فرماید

در بیان مذهب و سلسلۀ پیر خود فرماید

مقولۀ پیر درباره شیخ

اشاره به حدیث غدیرخم

در نکوهش مفتی می‬فرماید

پرسیدن حضرت شیخ قده از پیر مرد سالکی که در عصر او بوده از اینکه در دنیا چه عجایب دیده‌‌ای و جواب دادن پیر ونقل شهادت درویشی

در سوخت و کشتن اهل خلاف درویشی را بجهة ذکر حدیث الولایة افضل من النبوة

***

نقل سخنی از شیخ عبدالله خفیف شیرازی معروف بشیخ کبیر

سلام الله یا غالب یا علی بن ابیطالب

حدیث دیگر در آتش رفتن جناب ابوذر در حضور حضرت مولی الموالی علیه و آله السلام

در بیان حال و منع آنهائی که اهل شرند واز خود بیخبرند و دیگران را احتساب فرمایند

تمثیل در بیان آنکه استعداد و قابلیت ضایع نماند هر کجا باشد و طلب هدایت نماید هر کجا بیابد

تنبیه حال گرفتاران دنیا و شیرین نمودن ایشان بطلب مولی

رفتن سیّد کاینات بمنزل سلمان فارسی و نزول سورۀ هل اتی

قصۀ جنگ خندق و کشته شدن عمرو بدست امیر کل امیر و شادمان شدن حضرت رسول(ص) و اصحاب از آن فتح کبیر

قال النبی صلی الله علیه و اله و سلم ضربة علی علیه السلام یوم الخندق افضل من عبادة امتی الی یوم القیمة

تمثیل آنکه هرکرا جوهر قابلیت معنی هست پاک سخن را بهتر از جواهر قیمتی داند و خودرا بنافرمانی از نظر پادشاهان معنی نیفکند

تمثیل آنکه هر که نسبت درست باهادیان راه یقین بهم رساند، از شر نفس و شیطان، که راهزنان دین‬اند در امان ماند. والسلام

نقل نمودن معجزه حضرت امام رضا علیه السلام و بیان آنکه نسب و نسبت ظاهری با مخالفت، بعد و گرفتاریست ونسبت باطن با ارباب هدایت با موافقت رهائی و رستگاری.

قال النبی صلی الله علیه و آله و سلم: «ان لحوم بنی فاطمة محرمة علی السباع»

قال النبی صلی الله علیه و آله و سلم: «ان لحوم بنی فاطمه محرمة علی السباع»

قال النبی صلی الله علیه و آله و سلم: «الدنیا جیفة وطالبها کلاب»

بیان خاتم بخشیدن حضرت امیرمؤمنان(ع) بسائل در بین نماز

قوله تعالی: «انما ولیکم الله و رسوله والذین آمنوا الذین یقیمون الصلوة و یؤتون الزکوة و هم راکعون»

قال النبی صلی الله علیه و آله و سلم: «کنت مع الانبیاء سراومعی جهراً»

بیان واقعه غدیر و نصب حضرت امیر مومنان(ع) بخلافت و امامت

قال جل و علا: «یا ایها الرسول بلغ ما انزل الیک من ربک و ان لم تفعل فما بلغت رسالته»

قال النبی صلی الله علیه و آله و سلم: «یا ایهاالناس الست اولی بکم من انفسکم» قالوا بلی یا رسول الله قال: «من کنت مولاه فهذا علی مولاه»

قال الله تبارک وتعالی: «الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلام دیناً»

و قال علیه السلام: «اللهم وال منوالاه و عاد من عاداه و انصر من نصره واخذل منخذله والعن علی من ظلمه»

بخ بخ لک یا اباالحسن اصبحت مولای و مولا کل مؤمن و مؤمنة

قال النبی صلی الله علیه و آله: «انا مدینة العلم و علی بابها»

قال النبی صلی الله علیه و آله: «من زار ولدی بطوس فکانما زاربیت الله سبعین مرة»

حکایت بر روح صاحب الولایة و بیان آنکه هر که او را شناخت، صاحب دل است و هرکه او را نشناخت گرفتار آب و گل

تربیت نمودن بطلب هدایت و بیان آنکه مراد از کلمه التعظیم لامر الله فرمان بردن ولایت امیر است و تعظیم نمودن آن و شفقت نمودن برخلق بتعلیم آن

قال النبی صلی الله علیه و آله و سلم: «التعظیم لامر الله والشفقة علی خلق الله»

سؤال نمودن خواجه ابوالحسن نوری سبب مخالفت معاویة بن ابی سفیان علیه اللعنه و بیان نمودن آن را

عقد اخوت مصطفی با مرتضی

قال النبی صلی الله علیه و آله: «انت اخی فی الدنیا و الاخرة وانت منی بمزلة هرون من موسی»

تشویق نمودن مستعداد بولایت حضرت شاه مردان

تنبیه ارباب غفلت، و بیان احوال و دریافت خود، و نصیحت نمودن غافلان

بیان سر لو کشف نمودن علی علیه السلام و به عین الیقین، عالم بعلوم آن بودن

ترغیب نمودن طالبان براه حق و بیان مستی و شور کردن، وظهور ولایت ولی را در هر نشأه بازنمودن، و شرح حال خود بر آن افزودن

تمثیل در فرستادن عقل و حیا و علم از حضرت عزت بحضرت آدم (ع)

در بیان روح و جسم و نقصان نفس، و گرفتاری روح باو و رهائی یافتن ببرکت متابعت شاه اولیا

قصه شیخ شقیق بلخی و هارون الرشید، و بیان نمودن ربقه امام معصوم موسی کاظم علیه السلام و منصور حلاج و تمثیل آنکه آشنا بیگانه را راه بآشنائی می‬نماید و بیگانه آشنا نمی‬شود

تمثیل در فواید خاموشی و گوش کردن پند استاد و یک جهت بودن در آن و بیان استعداد جبلی مستعدان

قال النبی صلی الله علیه و آله و سلم: «من صمت نجی» صدق نبی الله

حکایت بر سبیل تمثیل در آنکه اقتدا به پیری باید نمودن و در دو عالم دستگیری داشتن

موعظه در وصیت نمودن بمتابعت نبی و ولی و تنبیه اهل غفلت

در ترک توجه به دنیی و روی آوردن بعقبی و ترغیب نمودن بمتابعت مصطفی صلی الله علیه و آله

موعظه در مذمت توجه نمودن به دنیا ونقصان آن و صحبت مردان حق و فایدۀ آن

حکایت در تمثیل حال نادانان، که بخود گمان دانائی برند، و از حقیقت حال دانایان بیخبرند و طریقۀ دانایان از نادان شمرند

در نصیحت و موعظه و تنبیه و خطاب قائم الولایه نمودن فرماید

تمثیل قبول پند و نصیحت دادن شیخ نظام الدین حسن صفا فرزند خود را و در آئینه قابلیت آن فرزند تأثیر کردن و قبول نمودن او آنرا

در پند پدر فرزند را

***

در قبول نمودن نصیحت و بیان ادیان و ملل مختلفۀ مخترعان و توضیح دین هدی که طریقۀ آل مصطفی و مرتضی است

تمثیل در عدل کسری و ثمرۀ آن خصال، و ظلم آوری و نتیجۀ آن، و حکایت شاهزادۀ نیکو و از راه رفتن او بسخن مردم بدسکال و پند دادن شیخ ابوالحسن خرقانی او را و ابا نمودن او از آن

در مذهب غیبت نمودن و اندیشۀ آن، و مجلس گفتن شیخ شبلی و سؤال سائل و جواب دادن شیخ او را و تنبیه شدن شیخ از آن

تنبیه بحال کسانی که در عمل قاصرند و مردم را بدان فرمایند، و مناظرۀ شیخ شبلی، و شیخ ابوالحسن نوری قدس سرهما

تمثیل در رعایت ادب نمودن، و از عبادت و معرفت غافل نبودن، و مغرور نبودن بطاعت، و تقصیر نمودن در طلب، و تنبیه نمودن حضرت امام جعفر صادق علیه السلام شیخ داود طائی را برعایت ادب

در تنبیه حال غافلان و اظهار حقایق عارفان، و بیان یکتائی حق سبحانه و تعالی، و تکرار ظهور صفات او جل جلاله

در حقیقت معنی «لامؤثرفی الوجود الاالله» که صرف توحید است

در بیان خبر دادن از جلوۀ ظهور مولوی رومی قدس سره

در نصیحت بترغیب دین و آئین نبی، و ترک دنیا و میل بعقبی

در مناجات بدرگاه حضرت قاضی الحاجات عرض میکند

در مدح شاه اولیا سلطان اصفیا علی مرتضی علیه السلام میگوید

در شرح احوال خود و خواب دیدن حضرت مولی و شفا دادن او را فرماید

درضمانت بهشت مرکاتب کتاب راواسراراو فرماید

تنبیه در آنکه از غیرببری و بخود روی آوری تا درحجاب نمیری

تمثیل احوال آنهائی که بهر چه توجه پذیرند، رنگ آن گیرند و برای صورت میرند

در حکایت بیداری بیداردلان که تنبیه است بآگاهی ارباب عرفان و رهائی یافتن از خواب غفلت بی‬حاصلان

در خاتمه کلام و تاریخ سال اتمام و اظهار عجز و ناتوانی و معذرت