گنجور

تمامی اشیا از یک نور واحدند (ادامه)

 
عطار
عطار » جوهرالذات » دفتر دوم
 

اگر سجده کنی مانند عطّار

ببینی بت پرست خویش دیدار

ببینی بُت پرستی خویش اینجا

تو برداری حجاب از پیش اینجا

ببینی بُت پرست خویش در خویش

حجاب این جات او بردارد از پیش

ببینی بت پرست مر وجودی

کنی او را دمادم تو سجودی

سجود بت پرست خویشتن کن

نمی گویم تو سجده جان و تن کن

سجود بت پرست لامکانی

بکن اینجا که تو او را بدانی

سجود بت پرست اینجاست دریاب

حقیقت دید او پیداست دریاب

سجود او کن و دریاب اصلش

در اینجاگاه کل دریاب وصلش

سجود او کن و دیدار او بین

وجود خویشتن اسرار او بین

توئی بت او حقیقت بُت پرستست

چو امروز اودرون خویش مستست

توئی بت سجده کن او را دمادم

که بنمودست رخ در عین عالم

سجود او کن از راه شریعت

که بنمودست اینجاگاه دیدت

سجود او کن اویت ره نماید

جمال خویش کل ناگه نماید

سجود او کن اندر زندگانی

که اندر زندگی او را بدانی

چه به باشد ترا دیدن از این راز

که بنماید دراو اینجا نظر باز

اگر بنمایدت ناگه جمالش

تو خود یابی حقیقت اتصالش

تو و او هر دو یکی در یک آمد

حقیقت در یکی کل بیشک آمد

تو و او در جلال لایزالی

حقیقت تو از او اندر جلالی

مرا او را سجده کن در شرع تحقیق

که از وی بازیابی عزّ و توفیق

مر او را سجده کن در شرع بیشک

که او اصلست و تو خود فرع بیشک

تو این دم صورتی او جان جان است

که در تو راز پیدا و نهانست

چنان کن سجده اندر پیش رویش

که یکی بینی اینجا جمله سویش

چنان کن سجده در دیدار جانان

که او را بیشکی یابی تو اعیان

چنان کن سجده پیش روی دلدار

که در یکی شوی با او نمودار

چنان کن سجده پیش روی آن ماه

که بینی در یکی مر جملگی شاه

چنان کن سجده پیش روی خورشید

که دریکی توئی تا عین جاوید

ببازی نیست اینجا دیدن یار

کسی کاینجا بود از وی خبردار

نبیند غیر او در هیچ بابی

حقیقت نشنود جزوی خطابی

نبیند غیر او در هیچ دیدار

ببازی نیست اینجا دیدن یار

نبیند غیر او در هیچ دیدار

که جمله اوست بیشک در نمودار

نبیند غیر او در کلّ دنیا

یکی بیند همه دیدارمولی

همه دیدار جانانست دریاب

درون خویش خورشید جهانتاب

جهان از نور رویش پر ضیایست

حقیقت نور با نور آشنایست

جهان از نور رویش روشن آمد

حقیقت سرّ او در گلشن آمد

در این صورت نمودارست جانان

حقیقت چون مه و خورشید تابان

در این صورت نمودارست دریافت

که خود در خود حقیقت خود خبر یافت

در این صورت همه مردان آفاق

از او در وی یقین گشتند مشتاق

در این صورت همه رویش بدیدند

اگرچه جمله در وی ناپدیدند

در این صورت چو بنماید جمالت

حقیقت در جهان نور جلالست

در این صورت تو دیدارش بیابی

مگو ور نه تو بردارش بیابی

نمود صورتِ او بیشکی راز

کند از خویشتن در خویش پرواز

نمیشاید بگفتن راز جانان

بجز با صاحب دردی به پنهان

اگر تو صاحب درد و بقائی

در اینجاگاه باید آشنائی

در اینجاگاه سرّ کار بنگر

نظر کن دیدِ دیدِ یار بنگر

مگو با هیچکس تو راز پنهان

وگرنه بر سرت چون گوی و چوگان

کند گردان در این میدان افلاک

بزاری آنگهی در زیر اینخاک

کند پنهان چون عطّار خدا بین

مگو ورنه سرت از تن جدا بین

حقیقت من در اینجا صاحب اسرار

شدم اینجا ز دید او خبردار

چو دانستم که اینجا آشنائی است

مرا این روشنی دید خدائی است

دم سرّ اناالحق را زدم من

از او مر کام جانم بستدم من

مرا گفتست رازم فاش کردی

تو نقشی دید خود نقاش کردی

تو از دیدارمائی صورتی فاش

کجا هرگز توانی گشت نقّاش

مرا از عقل اینجا کرد افگار

که تاگشتم ابر او عاشق زار

بسی در عقل اوّل راز دیدم

که با او عاقبت را باز دیدم

چو عشق آمد بشد عقل از تنم باز

بدیدم راز کلّی روشنم باز

حقیقت راز جانان فاش دیدم

یقین نقش خود نقّاش دیدم

حقیقت نقش خود دیدم عیان فاش

درون خویشتن مر دید نقاش

حقیقت فاش کردم روی جانان

همه ذرّات را در کوی جانان

حقیقت سرّ بیچون هر که گفتت

چو من او بیشک از جانان شنفتت

دمی کآندم بگوید با همه راز

چو من گردد یقین در دوست سرباز

حقیقت فاش کردم دید دیدار

همه ذرّات را کردم خبردار

حقیقت فاش کردم تا بدانند

نوشتم تا همه عالم بخوانند

چنین نیکو بود امّا بتقلید

حقیقت از حقیقت کی توان دید

کسی بیند که این سرّ فاش گفتست

حقیقت خویشتن نقّاش گفتست

کسانی کاندر این راهند زحمت

کنندش از نمود خویش لعنت

کنندش لعنت اینجاگاه از یار

چو منصورش در اینجاگاه بردار

کنندش لعنت اندر زندگانی

دهندش زحمت اندر زندگانی

کنندش لعنت اینجاگه دمادم

یکی بیند نه بنید هیچ محرم

چو بشناسد حقیقت سرّ این راه

که لعنت میکند او را عیان شاه

حقیقت لعنت دلدار نیکوست

اگر باشد در این پندار نیکوست

حقیقت چون کند دلدار لعنت

حقیقت به بود بیشک ز زحمت

اگر مر لعنت جانان کنی نوش

کنی رحمت بیکباره فراموش

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی) | منبع اولیه: کتابخانه تصوف | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

کانال رسمی گنجور در تلگرام