گنجور

غزل شمارهٔ ۶۷۱

 
عطار
عطار » دیوان اشعار » غزلیات
 

ای روی تو آفتاب کونین

ابروی تو طاق قاب قوسین

بر روی جهان ندیده چشمی

نقدی روشن چو چشم تو عین

جز چشمهٔ کوثر لب تو

یک چشمه ندید چشم بحرین

دیدم کمر تو را ز هر سوی

مویی آمد میانش مابین

چون تو گهری ز کان جانی

جان به که کنم نه کان به میتین

می‌رفت دلم به غرق تا بوک

از لعل تو یک شکر کند دین

زلفت چو عقاب در عقب بود

بربود و کشید در عقابین

گر دیدهٔ من سپید کردی

خال تو بس است قرةالعین

در غار غم تو جان ما را

درد تو بسی است ثانی‌اثنین

افکندهٔ تو شدم که شرط است

القای عصا و خلع نعلین

چون روی تو می‌دهد به خورشید

نوری که ازوست این همه زین

تا چند بر آفتاب بندی

کز پرتو توست نور کونین

گر جمله فروغ تو ببینیم

در عین عیان ما بود شین

گر در غلط اوفتاد در علم

کی در غلط اوفتیم در عین

عطار درین سخن برون است

از مطلب کیف و مطلب این

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفعول مفاعلن فعولن (هزج مسدس اخرب مقبوض محذوف) | شعرهای مشابه | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

شمس الحق نوشته:

بیت یکم - اشاره دارد به آیات کریمه ۸ و ۹ سوره النجم : ثم دنی فتدلی فکان قاب قوسین اوادنی - پس نزدیک و نزدیکتر شد [ یا تواضع نمود] پس [فاصله اش] به مقدار دو کمان یا نزدیکتر . در اینجا ضمن آنکه شاعر به تشبیهی بسیار ظریف توسل جسته ، یعنی دو ابروی ممدوح را که بی گمان رسول اقدس اسلام حضرت محمد مصطفی [ص] هستند را به دو قوس تشبیه کرده ، به قرب مقام آن بزرگوار نیز در ژرفای وجود ، توجه داشته است . در مصراع اول روی آن حضرت را آفتاب هر دو عالم می شمرد . کونین = دو عالم
بیت سوم - اشاره دارد به آیات کریمات : مرج البحرین یلتقیان بینهما برزخ لایبغیان - روان کرد دو دریا را که به هم به پیوندند ، بین آن دو دریا حایلی است که بر هم زیادتی نکنند .
بیت پنجم - میتین میلی است آهنین که سنگتراشان بدان سنگ می تراشند ، تیشه و کلنگ . برای سهولت خواندن مصرع دوم این بیت به ترتیب زیر علامتگذاری شد [ جان به ، که کنم ، نه کان به میتین ] بهتر است که جان به میتین یا تیشه دهم نه کان .
بیت هفتم - عقابین چهارپایه آهنینی بوده است که در قدیم بزهکاران را به آن می بستند و تازیانه میزدند ونیز دو چوب بلندی که گویا وزیر انوشیروان برپا کرده ، حمزه را در پوست گاو کشیده بر بالای آن بسته بود .
بیت هشتم - قرةالعین : نور دو چشمان این بیت نیاز به اصلاح دارد بشرح زیر :
گر دیدۀ ما سپید کردی / خاک تو بس است قرةالعین
سپید کردن چشم کنایه از نابینا شدن است و میگوید اگر چشم ما نابینا شود خاک تو نور دیدگان است .
بیت نهم - این بیت اشاره دارد به آیه شریفه ۴۰ سوره التوبه : … وقد نصره الله اذا اخرجه الذین کفروا ثانی اثنین اذ هما فی الغار اذیقول لصاحبه لا تخف ان الله معنا فانزل الله سکینته علیه وایده بجنودلم تروها … - پس به حقیقت خدا یاری کرد او را هنگامی که بیرون کردندش آنها که کافر شدند ، دومین [از] دو نفر آنگاه که آن دو در غار بودند ، به همراه خود میگفت که اندوه و ترس به خود راه مده خدا با ماست ، پس خدا فرو فرستاد آرامش را بر او وتقویت ساخت وی را به سپاهیانی که آنها را نمی دید .
این آیه بیانگر واقعه آغاز هجرت است که قریش آن حضرت را ناگزیر به خروج از مکه ساختند و آن حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام را در بستر خویش خوابانید و به همراه ابوبکر از برابر دیدگان قریش عبور کردند ، در حالی که به چشم دشمنان دیده نمی شدند .
بیت دهم- مصراع اول اشاره دارد به آیات ۲۰ و ۲۱ سوره طه : قال القها یا موسی فالقاها فاذاهی حیة تسعی - گفت بیفکن عصایت را ای موسی پس افکند عصای خود را ، پس آنگاه ماری شد که میگریخت . و مصراع دوم اشاره به آیه ۱۲ سوره طه : انی انا ربک فاخلع نعلیک انک بالواد المقدس طوی - منم پروردگار تو پس بیرون کن پای افزارهای خود را . تو در وادی پاکیزه طوی هستی .
زین - زینت و آرایش
شین - ضد و مخالف زین است ، زشتی و بدی
کیف - چگونگی
این - کجا ومکان
از عزیزانی که با قران مجید آشنایند درخواست میکنم به آیات مندرج توسط چشمان کم سوی حقیر توجه و دقت فرمایند و اشتباهات ناگزیر این ضعیف را اصلاح نمایند . با عذرخواهی از همگان !

کانال رسمی گنجور در تلگرام