گنجور

بازگشت گرشاسب و صفت خواسته

 
اسدی توسی
اسدی توسی » گرشاسپ‌نامه
 

چــنــیـــن تــا بــقــنــوجــشـــن آورد شــاد

پـــس آن گه در گـــنج هـــا بــــرگـــشـــاد

مـــــهــــی شـــاد و مـــهـــمـــان هـــمـــی داشـتش

کــــه یـــک روز بـــی بـــزم نـــگــــذاشــتـش

سَــر مــاه چـــنـــدانــش هـــدیـــه ز گــــنـــج

بــــبـــــخـــشـــیـــد، کــــآمـــد شـــمــردنـــش رنــج

ز خـــرگــاه و از خــیــمــه و فــرش و رخـــت

ز طـــوق و کــمـــر ز افـسـرو تـاج و تخت

هـــم از زرّســـاوه هــــم از رســـتـــه نـیز

هــم از درّ و یـــاقـــوت و هــر گــونـه چیز

هــم از شــیــر و طــاووس و نــخــچــیر و بــاز

بــــدادش بـــســـی چـــیـــز زریـــنـــه ســــاز

درونــشــان ز کــافـــور و از مـــشـــک پـــُر

نــــگــــاریـــده بـــیـــرون ز یـــاقــــوت و دُر

زبـــر جـــد ســـرو گـــاوی از زرّنـــاب

ســــم از جـــزع و دنــــدان زدُرّ خـــوشـاب

گــهـــرهـــای کــانــی ز پـــا زهـــر و زهـــر

چـــهـل پــیــل ومــنـــشــور ده بــاره شــــهر

بـــه بـــرگـــســـتـــوان پـــنـــجـــه اســـپ گـــزیــــن

دگــــر صـــد شـــتــر بــا ســتــام و بـه زیــن

ز خـــفـــتـــان و از درع و جـــوشـــن هـــزار

ز خـشـــت و ز خـــنـــجــــر فــزون از شمار

ز دیـــنـــار و ز نـــقــــره خـــروار شـــســـت

ز زربـــفـــت خــلــعــت صــدوبــیــســت دســــت

پـــرســـتـــار ســـیـــصـــد بـــتـــان چـــگـــل

ســـرایـــی دو صـــــد ریـــدک دلــــگـــســــل

هــرآن زر کــه از بـــاژ درکـــشورش

رســــیـــدی ز هــــر نــــامــــداری بــــرش

ازو خـــشــــت زرّیـــن هـــمـــی ســـاخـــتـــی

یـــکــــی چـــشــمـــه بـــُد در وی انـــداخـــتـی

صـــدش داد از آن هـــمـــچــــو آتــــش بــه رنگ

کــــه هر خـــشـــت ده مـــن بــر آمد به سنگ

یـــکــی حــلــه دادش دگـــر کـــز شـــهـــان

جـــزو هـیـچکس را نـــبـــد در جــــهــــان

بــــرو هـــر زمـــان از هـــزاران فـــزون

پـــدیــــد آمـــدی پـــیـــکـــر گـــونـــه گـــون

بُـــدی روز لــــعــلـــی، شـــب تـــیـــره زرد

نــــه نـــم یــــافـــتی ز ابــر و نز باد گرد

کـــرا تـــن ز دردی هـــراســـان شـــــدی

چـــــو پـــــوشـــــــیدی آنرا تن آســان شدی

ازو هـــــر کـــســی بــوی خــوش یــافـتی

بـــه تـــاریــــکــــی از شـــمـــع بـــه تـافتی

بـــه ایـــرانـــیـــان هـــر کــــس از سرکشان

بــــســـی چـــیــز بـــخـــشــیــد هــم زیـن نشان

پـــس از بــهــر ضــحــاکِ شــه ســاز کــرد

بـــســی گــونــه گــون هـــدیــه آغــاز کــرد

ســـراپـــرده دیـــبـــه بـــر رنـــگ نــیـــل

کــه پــیــرامـــن دامــنـــش بــُد دو مــیــل

چـــو شــهــری دو صــد بــرج گــردش بـپای

ســـپـــه را بــه هـــر بــرج بــر کــرده جای

یــکـی فــرش دیــبــا دگــر رنــگ رنــگ

کـــه بـــد کــشـــوری پــیــش پــهنــاش تــنــگ

ز هــر کــوه و دریـــا و هـــر شـــهـــر و بر

ز خــاور زمـــیـــن تــا در بــاخـــتــر

نـــگــــاریـــده بـــر گـــرداو گـــونـــه گـــون

کز آنجــــا چـــه آرنـــدو آن بـــوم چــــون

ز زرّ و زبــرجـــد یـــکی نـــغـــز بـــاغ

درو هـــر گـــل از گــوهــری شــبــچــراغ

درخــــتــــی درو شـــاخ بــروی هــزار

ز پـــیـــروزه بـــرگـــش، ز یـــاقـــوت بـــار

بــه هــر شــاخ بــر مــرغــی از رنــگ رنگ

زبـــرجـــد بـــر مـــنـــقــار و بــســّد بـــه چـنگ

چــو آب انــدرو راه کـــردی فــراخ

درخــت از بـــن آن بـــر کـــشـــیـــدی بــه شـاخ

ســـر از شـــاخ هـــر مـــرغ بـــفـــراخـتی

هـمــی ایـــن از آن بــه نــوا ســاخــتــی

درم بــُد دگــر نـــام او کـــیــمــوار

ازو بــار فـــرمـــود شـــش پـــیـــلـــوار

بـــه ده پــــیل بـــر مـشک بـــیتال بـــود

کــــــه هــــر نـــافــه زو هـــفـــت مــثقال بود

ده از عــنــبــر و زعــفـران بــود نــیــز

ده از عـــود و کـــافـــور و هـــر گــونـــه چـیز

ز ســـیـــم ســـره خـــایـــه صـــد بـار هشت

کــه هـــر یـــک بــه مــثــقال صد بر گذشت

ســپــیــدیــش کــافــور و زردیــش زر

یــکــی بــهــره را شـــوشـــها زو گــهــر

ســخنـــگوی طـــوطی دوصــد جــفـت جفت

بــه زرّیـــن قــفـــس هــا و دیــبــا نــهــفــت

کــت و خــیــمه و خــرگــه و شــاروان

ز هــر گــونــه چــنــدان کــه ده کـــاروان

ز گـــاوان گـــردونـــگـــش و بـــارکـــش

خـــورش گــــونه گــــون بــار،صــد بــار شــش

هـــزار دگـــر بـــار دنـــدان پـــیـــل

هزار و دو صـــد صــنــدل و عــود و نـیل

ز دیـــبـــای رنــگــیــن صــد و بــیــســت تـخت

ز مــرجــان چــهـــل مـــهـــد و پــنـجه درخت

دو صــد جــوشـــن و هــفــتـصد درع و ترگ

صـــد و بــیــست بـــنـــد از ســـروهـــای کرگ

چـــهـــل تـــنــگ بـــار از مـــُلمـــع خــُتــو

ز گـــوهـــر ده افـــســر ز گـــنج بـــــهو

ز کـــرگ از هـــزاران نــگــاریــن سـپر

ســـه چـــنـــدان نـــی رمـــح بــســته به زر

ســـریـــری ز زر بـــر دو پـــیـــل ســـپـــیــد

ز یــــاقـــوت تــــاجی چـــو رخـــشــنده شـــیـــد

از آن آهـــن لــعـــلـــگــون تـــیـــغ چـــار

هــــم از روهـــنـــی و بــــلالــــک هـــزار

هــــزار از بــــلـــوریــــن طـــبـــق نـــابــسود

کــــه هــــر یـــک بـــه رنگ آب افـــسـرده بـــود

ز جــــام و پـــیـــالـــه نــود بـــار شــسـت

ز بـــیــــجــــاده ســـی خـــوان و پـــنجاه دســــت

ز زر چــــار صد بـــار دیـــنـــار گــنــج

بـــه خـــروار نـــقــــره دوصد بـــار پـــنج

ز زر کــــاســـه هـــفـــتاد خـــروار وانـــد

ز ســــیمینه آلـــت کـــه دانـــد کـــه چـــنــد

هـــزار و دو صــــد جــــفــــت بــــردنــــد نـــام

ز صـــنـــدوق عــــودو ز یــــاقــــوت جـــام

هــــم از شــــاره و تــــلـــک و خــــزّ و پـــرنـــد

هـــم از مــــخـــمـــل و هـــر طــــرایـــف ز هـــنـــد

هـــزار اســـپکُـــه پــیـــکــرتــیـــز گــام

بـــه بـــرگـــســـتــوان و بـــه زرّیــــن ســـتـــام

هـــزار دگــــر کـــرّگــــان ســـتــــاغ

بـــه هــــر یـــک بـــر از نـــام ضــحـــاک داغ

ده و دوهــــزار از بـــت مــــاهــــروی

چـــه تـــرک و چـه هندو همه مـشکموی

زدُرّ و زبــــر جــــد ز بـــهـــر نـــثـار

بــــه صـــد جــــام بـــر ریـــخـــته سی هزار

یـــکــــی درج زَرّیـــن نــــگــــارش ز دُر

درونـــش ز هـــر گـــوهـــری کــــرده پـــُر

گـهر بــُد کـز آب آتش انگیختی

گـهـر بـــُد کـزو مـار بگـریـختی

گــــهــــر بــــُدکــــزو اژدهـــا ســــرنـــگـــون

فــــتــــادی و جـــســـتــی دو چــشمش بــرون

گـــهـــر بـــُد کـــه شـــب نـــورش آب از فــــراز

بــــدیــــدی ،بــــه شـــمـــعـــت نـــبـــودی نـــیـــاز

یـــکـــی گــــوهــــر افــــزود دیــــگـــر بــــدان

کــــه خــــوانـــدیــــش دانـــا شــــه گـــوهـران

هـــمــــه گـــوهــــری را زده گــــام کــــم

کـــشـــیـــدی ســــوی از خـــشــــک نـــم

چـــنـــین بـــُد هــــزارودو صــــد پــــیـــلـــوار

هــــمــــیـــدون ز گـــاوان ده و شش هزار

صــــدو بـــیـــســـت پـــیـــل دگـــر بـــار نـیز

بُــــداز بـــهر اثـــرط ز هــــر گـــونـه چیز

یـــکی نـــام بـــا ایـــن هـــمـــه خـــواسته

درو پــــوزش بــــی کــــران خــــواســــتــه

ســــپـــهـــبـــد بـــنه پــــیش را بـــار کــرد

بــــهـــــو را بــــیــــاورد و بـــردار کـرد

تـــنــــش را بـــه تـــیر ســـواران بـــدوخـــت

کـــرا بند بـــُد کــــرده بــآتـــش بـــســوخت

گلیمی که باشد بدان ســـــــــــر سیاه

نگردد بدین سر سپید، این مخـــواه

نبایدت رنج ار بـــــــــــود بخت یار

چه شد بخت بــد، چاره ناید به کار

خوی گیتی اینست و کـــردارش این

نه مهرش بـــــــود پایدار و نه کین

چـــــو شاهیست بیدادگر از سرشت

که باکش نیاید ز کـــــــردار زشت

نش از آفرین ناز و، نز غـــــم نژند

نه‌شرم از نکــوهش، نه‌بیم از گزند

چه خواند به نام و چه راند به ننگ

میان اندرون بـــــــس ندارد درنگ

چو سایست از ابرو چه رفتن ز آب

چو مهمانیی تــو که بینی به خواب

چـــــــو تدبیر درویش گم بوده بخت

کز اندیشه خود را دهد تاج و تخت

نهند گنج و سازد ســـــــرای نشست

چـــــو دید آنگهی باد دارد به دست

انوشه کسی کاو نکـــــــــــو نام مُرد

چـــــــــو ایدر تنش ماند نیکی ببرد

کسی کو نکــــــــــــو نام میرد همی

ز مرگش تأسف خــــــــورد عالمی

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه) | منبع اولیه: منابع گرشاسب‌نامه | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

امین کیخا نوشته:

بلالک را که نوعی تبغ است سهروردی هم به کار برده است اما او بلارک اورده که خوشخوانتر است

کانال رسمی گنجور در تلگرام